Brontekst bekijken van De Grote Vijf

'''De Grote Vijf''' is een benaming die wel aan verschillende groepen wordt gegeven, onder meer aan de volgende:

* De vijf diersoorten in Afrika die door jagers beschouwd werden als het moeilijkst te schieten: [[Kafferbuffel|buffel]], [[leeuw (dier)|leeuw]], [[luipaard]], [[neushoorns|neushoorn]] en [[Olifanten|olifant]] (zie ook: [[grote grazers]]). De term grote 5 slaat in dit verband niet op het grootste of gevaarlijkste dier. Het nijlpaard bijvoorbeeld is groter dan de leeuw en wordt als gevaarlijker dan de buffel beschouwd. Tegenwoordig wordt de term in dit verband nog veel gebruikt door toeristen in Afrika op zoek naar de vijf op safari.<ref>{{Citeer web |url=http://www.infozuidafrika.be/nieuws/zuid-afrika-buffel-van-addo-olifanten-park-verkocht-voor-550000-rand-53750-euro |titel=De Grote Vijf op infozuidafrika.be |bezochtdatum=22 februari 2013 |archiefdatum=31 januari 2015 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20150131161224/http://www.infozuidafrika.be/nieuws/zuid-afrika-buffel-van-addo-olifanten-park-verkocht-voor-550000-rand-53750-euro |dodeurl=ja }}</ref>
* De vijf grootste bedrijven in Nederland in termen van industriële [[Onderzoek en Ontwikkeling|R&D]]: [[Royal Dutch Shell]], [[Koninklijke Philips|Philips]], [[Unilever]], [[AkzoNobel]] en [[Koninklijke DSM NV]].<ref>Minne/Rensman: ''R&D-strategie van de Nederlandse chemische industrie: trends in de afgelopen 10 jaar'', Centraal Planbureau, 2001</ref> Het ministerie van EZ spreekt in 2002 (Trends in corporate R & D) echter van de ''Big Seven'': Philips, Akzo Nobel, [[ASML]], DSM, Shell, Unilever en [[Océ|Oce]]. Tussen 2020 en 2022 vetrokken DSM, Shell en Unilever (juridisch) uit Nederland.<ref>{{Citeer web | auteur = Kalse, Egbert; Leijten, Jorg | url = https://www.nrc.nl/nieuws/2022/06/03/dsm-vertrekt-uit-nederland-en-zal-niet-de-laatste-zijn-a4132232 | titel = DSM vertrekt uit Nederland, en zal niet de laatste zijn | werk = NRC | datum = 2022-06-03 | bezochtdatum = 2023-03-19}}</ref>
* De vijf staten die uiteindelijk de vijf permanente leden van de [[Veiligheidsraad van de Verenigde Naties|Veiligheidsraad]] van de [[Verenigde Naties]] zouden worden: [[Volksrepubliek China|China]], de [[Verenigde Staten|Verenigde Staten van Amerika]], [[Rusland]], [[Frankrijk]] en het [[Verenigd Koninkrijk]].<ref>Zie bijvoorbeeld [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010851136:mpeg21:a0006 Bijeenkomst der Grote Vijf in Londen geopend], [[De Waarheid (krant)|De Waarheid]] van 11 september 1945. <br /> Zie ook Stefaan Debersaques, Delphine Deconinck, André Uytterhoeven, Elke Verkinder, ''Nieuwe MAVO 6 - leerwerkboek voor maatschappelijke vorming'', Antwerpen: Uitgeverij De Boeck (2005) p. 50.</ref>
* Vijf belangrijke Russische componisten aan het eind van de negentiende eeuw: [[Mili Balakirev]], [[Aleksandr Borodin]], [[César Cui]], [[Modest Moessorgski]] en [[Nikolaj Rimski-Korsakov]] werden wel als 'De Vijf' aangeduid, en vaker als [[Het Machtige Hoopje]]. Soms wordt de term de Grote Vijf gebruikt.<ref>[http://www.dedonderdagen.be/download/Rotterdams_Phil-19758.pdf Programma optreden Rotterdams Philharmonisch Orkest]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }} in [[deSingel]], 16 februari 2005</ref>
* Van 1951 t/m 1966 werd met de grote vijf wel de weggebruikers bedoeld die altijd voorrang hadden: politie- en brandweervoertuigen met [[zwaailicht]] en meertonige hoorn of sirene, [[rouwstoet|uitvaartstoet]], [[militaire colonne]] en [[tram]]. Deze weggebruikers hadden zelfs voorrang als ze bij een [[voorrangskruispunt|voorrangskruising]] op een niet-voorrangsweg reden. In 1965 kreeg ook de [[ambulance|ziekenauto]] deze voorrechten. Andere bronnen melden dat tot 1968 grote vijf waren: politie, brandweer, ziekenauto, militaire colonne en de uitvaartstoet. Na 1968 resten als de grote drie: politie, brandweer en ziekenauto, die altijd voorrang hebben bij het gebruik van licht- en geluidsignalen. Erg gebruikelijk zijn deze aanduidingen niet.
* De vijf grootste [[België|Belgische]] [[voetbal]]ploegen: [[RSC Anderlecht]], [[Club Brugge]], [[KRC Genk]], [[KAA Gent (voetbalclub)|KAA Gent]] en [[Standard Luik]].<ref>[https://www.gva.be/cnt/oid240707/archief-betaalt-g5-bondsschulden-van-lommel Betaalt G5 bondsschulden van Lommel?], de Gazet van Antwerpen, 14 april 2003.<!-- Archieflink: https://archive.today/20120530205422/http://www.gva.be/Archief/guid/betaalt-g5-bondsschulden-van-lommel.aspx?artikel=3c9c6de6-308c-4ee3-96f3-5eb5ee445d4a --></ref>
* [[De Grote Vijf van het Argentijnse voetbal]]: een term die dateert uit de jaren 1930 en slaat op [[CA Boca Juniors|Boca Juniors]], [[CA Independiente]], [[Racing Club de Avellaneda]], [[CA River Plate]] en [[CA San Lorenzo de Almagro]].
* De vijf grote politieke partijen in Nederland, die Nederland tussen 1945 en 1971 in verschillende coalities regeerden: [[Anti-Revolutionaire Partij]], [[Christelijk-Historische Unie]], de [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie]], de [[Katholieke Volkspartij (Nederland)|Katholieke Volkspartij]] en de [[Partij van de Arbeid (Nederland)|Partij van de Arbeid]].<ref>Arend Lijphart, ''Verzuiling, pacificatie en kentering in de Nederlandse politiek'', Amsterdam: Athenaeum Boekhandel Canon (2007), p. 19</ref>
* Ook de vijf grootste Nederlandse circussen werden de Grote Vijf genoemd.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020147:mpeg21:a0641 Prachtig boek over circus: historie van de grote vijf], Nieuwsblad van het Noorden, 19 december 1992</ref>
* De Grote Vijf uit de muziekindustrie (1988-2004). Tot 1988 waren er zes grote platenlabels op de markt: [[EMI Music]], [[Columbia Records|CBS Records]], [[Bertelsmann|BMG Records]], [[PolyGram]], [[Warner Music Group]] en [[Music Corporation of America|MCA Records]]. In 1988 gingen Polygram en MCA samen op in [[Universal Music Group]]. Tot de fusie van BMG en Sony Music (het vroeger CBS Records) in 2004 werd de muziekindustrie gedomineerd door deze "Grote Vijf".
*De Grote Vijf uit de Nederlandstalige naoorlogse literatuur: [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]], [[Gerard Reve]], [[Louis Paul Boon]] en [[Hugo Claus]].

== Engelse Big Five ==
Sommige vijftallen werden of worden doorgaans alleen met het Engelse ''Big Five'' aangeduid:
* De vijf "grote" Griekse romans, van [[Chariton (schrijver)|Chariton]], [[Xenophon van Efese]], [[Longus]], [[Achilles Tatius]] en [[Heliodorus van Emessa|Heliodorus]].
* De [[Big Five (orkesten)|vijf oudste symfonieorkesten van de Verenigde Staten]].
* De vijf grootste zakelijke dienstverleners (accountancy en/of consultancy): [[Arthur Andersen|Andersen]] (voorheen Arthur Andersen & Co), [[Deloitte (Nederland)|Deloitte]] (voorheen Deloitte & Touche), [[Ernst & Young]], [[KPMG]] en [[PricewaterhouseCoopers]].<ref>Peter Vermij, ''[https://web.archive.org/web/20160417074016/http://birdseyecommunications.com/stuk/enron.htm Accountancy onder druk na ineenstorting Enron]'', Staatscourant, januari 2002.</ref> Sinds [[Arthur Andersen|Andersen]] is ontbonden na het [[Enron]]-schandaal, spreekt men van de [[De Grote Vier (algemeen)|"big four"]].
* De [[Big five (persoonlijkheidstrekken)|vijf hoofddimensies onder alle mogelijke persoonlijkheidstrekken]] volgens de moderne [[persoonlijkheid]]sleer.
* De vijf grootste en meest invloedrijke Amerikaanse technologiebedrijven: [[Amazon.com|Amazon]], [[Alphabet Inc.|Alphabet]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Microsoft]] en [[Meta (bedrijf)|Meta]] (voorheen Facebook).

== Televisie ==
* Op het [[Eurovisiesongfestival]] zijn [[Frankrijk]], [[Duitsland]], het [[Verenigd Koninkrijk]], [[Italië]] en [[Spanje]] (samen met het gastland) elk jaar verzekerd van een plaats in de finale. Dit komt omdat deze landen de grootste geldschieters zijn van de [[Europese Radio-unie|EBU]].
* [[The Big5 van Europa]] is een Vlaams televisieprogramma dat een Europese tegenhanger voor de Afrikaanse Grote Vijf diersoorten zocht.

== Zie ook ==
* [[De Grote Drie]]
* [[De Grote Vier (algemeen)|De Grote Vier]]
* ''Big Ten'' en ''Big Six'', zie [[Grootste filmstudio's ter wereld]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Bijnaam|5]]