Brontekst bekijken van Comes (Romeinse Rijk)

'''Comes''' ([[genitief]]: ''comitis''; [[Meervoud (taal)|meervoud]]: ''comites'') is het [[Latijn]]se woord voor ''kameraad'', ofwel in individuele zin, ofwel als lid van een collectief genaamd ''comitatus'' (vergelijk [[comitatenses]]), in het bijzonder het gevolg van een commandant of [[magistraat]], in sommige gevallen groot en/of formeel genoeg om een specifieke naam te verwerven, zoals de ''[[cohors amicorum]]''. Het woord ''comes'' komt van ''com-'' "met" + ''ire'' "gaan".

==In de Romeinse heidense religie==
''Comes'' was een gebruikelijk [[epitheton]] (titel die aan de naam toegevoegd wordt, zoals katholieken nu nog steeds doen met Jesus en heiligen, zoals in 'Onze lieve Vrouwe van Lourdes') voor een held of een (mindere) godheid, als aanduiding van een verband met een hogere of gelijkwaardige godheid, of meerdere goden bij elkaar als een kernfamilie.

[[Bestand:Follis-Constantine-lyons RIC VI 309.jpg|thumb|300px|[[Constantijn de Grote|Constantijn I]] ''SOLI INVICTO COMITI'', ''Comes'' van de [[Sol Invictus|Zonnegod]]]]
Op munten van [[Constantijn de Grote|Constantijn I]] wordt de keizer verkondigd als ''comes'' van de [[Sol Invictus|Zonnegod]].

==Keizerlijke hoftitels==
Historisch significanter werd ''Comes'' als een wereldse [[Adellijke titulatuur|titel]] voor betrouwbare (ex-) [[Hofhouding|hovelingen]] en anderen, als teken van [[keizer]]lijk vertrouwen, wat zich ontwikkelde tot een formele [[Rang (hiërarchie)|rang]], equivalent met de hellenistische ''[[Philos]] (Basilikos)'' of de Karolingische [[paladijn]] ([[Ridder (ruiter)|ridder]]), en daarom bleef men de titel houden wanneer men werd benoemd -vaak [[promotie (baan)|gepromoveerd]]- naar een post ver weg van het hof, vaak in het veld of in het provinciale bestuur. Vervolgens was het een logische stap om de titel te verbinden met specifieke plichten voor een [[Functie (positie)|functionaris]] van hoge rang, en om het zelfs deel te maken van de officiële titel.

Naarmate het hof in grootte en politieke invloed groeide, vestigden de keizers een onregelmatige praktijk van het benoemen van [[Trouw (ethiek)|loyale]] dienaars tot verschillende posten. Dit gebruik was al eerder toegepast, zoals met de [[Praefectus|prefect]] van de [[pretoriaanse garde]] en de Amici Principis oftewel de [[Cohors amicorum]]. Met de [[expansionisme (politiek)|expansie]] van het keizerlijk systeem, echter, waren nieuwe ambten nodig en [[decentralisatie]] vereiste verandering. Het resultaat was de instelling van de rang van "comes".

De ''comites'' (vaak vertaald met "[[Graaf (titel)|graaf]]", maar de functie was noch [[Feodalisme|feodaal]] noch [[Erfopvolging|erfelijk]]) werden de leidende functionarissen van het Romeinse rijk. Zij vervulden functies van velerlei omschrijving, van het [[Krijgsmacht|leger]] tot de [[Ambtenaar|ambtenarij]], ondertussen nooit de directe link met, en toegang tot, de keizer verliezend. [[Constantijn de Grote|Constantijn]] nam de laatste stap door de posten zodanig te bevestigen dat ze een permanent onderdeel van het keizerlijke bestuur werden.

Complete lijsten van de ''comites'' werden sinds de [[vijfde eeuw]] bijgehouden in de [[Notitia Dignitatum]] en een schematische kaart van de militaire posten vervuld door ''comites'' is beschikbaar bij het Friesian-project. Later zijn nog meer posten gecreëerd.

== Externe link ==
[https://www.friesian.com/images/maps/romaniaa.gif Kaart van militaire posten door het Friesian-project]

==Bronnen==
Dit artikel bevat tekst uit de ''[[Encyclopædia Britannica]]'', elfde editie, een publicatie nu in het publieke domein.

[[Categorie:Romeins ambt]]
[[Categorie:Romeinse politiek]]
[[Categorie:Romeins leger]]
[[Categorie:Graaf| ]]