Brontekst bekijken van Caudillo

[[Bestand:Juan Manuel de Rosas.jpg|thumb|Argentiniës [[Juan Manuel de Rosas]] geldt als schoolvoorbeeld van een caudillo]]
In de letterlijke betekenis is '''caudillo''' het [[Spaans]]e woord voor [[leider]]. Doorgaans wordt het echter gebruikt om een specifiek soort leider aan te duiden, die zijn macht baseert op persoonlijke banden en [[Cliëntelisme|cliëntelistische]] netwerken. Het hoogtepunt van de caudillo's was in de [[19e eeuw]], alhoewel in sommige [[Latijns-Amerika]]anse landen nog steeds caudillo's voorkomen.

Caudillo's worden doorgaans geassocieerd met Latijns-Amerika, en doken voor het eerst op in de [[19e eeuw]]. Al eerder zijn er echter personen geweest met een vergelijkbare leidersstijl, waaronder de 'grote mannen' als [[Gaius Marius]] en [[Julius Caesar]] uit de late [[Romeinse Republiek]] en de ''[[condottiere]]s'' van het middeleeuwse [[Italië]]. Caudillo's in Latijns-Amerika vonden hun oorsprong in het Spaanse koloniale beleid waarbij een klein aantal professionele soldaten werd voorzien van grote hoeveelheden soldaten die werden gerekutreerd uit de lokale bevolking om de openbare orde te handhaven. Het salaris van deze leiders was verwaarloosbaar, maar wel genoten zij groot aanzien en ''[[fuero]]'s'', privileges waardoor ze waren vrijgesteld van bepaalde belastingen of plichten.

Caudillo's zijn doorgaans dan ook militaire leiders, die regeren met sterk persoonlijk gezag. Ze onderhouden vaak persoonlijke banden met hun volgelingen op basis van [[reciprociteit]]; de caudillo schenkt zijn aanhangers posities, diensten, geld of goederen, en de aanhangers steunen hun caudillo politiek en militair. Veel van de leiders in de Latijns-Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog waren caudillo's, die na de onafhankelijkheidsoorlog de macht in het land dat zij bevrijd hadden op zich namen. Soms waren het ''[[haciënda|hacendados]]'' die van hun macht gebruik wilden maken om hun rijkdom te behouden, en soms zetten ze zich juist af tegen de elite om zo aan populariteit te winnen. Wanneer er meerdere belangrijke caudillo's binnen een land waren brak er vaak een burgeroorlog uit tussen de aanhangers. De persoonlijke banden van caudillo's met hun soldaten waren zo sterk, dat op het hoogtepunt van het ''caudillismo'' nationale legers vaak machteloos waren. In [[1872]] werd in [[Venezuela]] het nationale leger zelfs geheel afgeschaft, en bestonden er alleen nog legertjes die geleid werden door caudillo's.

Veel caudillo's kenden een [[persoonlijkheidscultus]] en zelfs tegenwoordig willen de emoties nog weleens hoog oplopen wanneer de daden van een caudillo ter sprake komen. Veel caudillo's zijn nog steeds ongekend populair, dan wel ongekend gehaat, ook wanneer ze al 150 jaar geleden zijn overleden.

== Bekende caudillo's ==
{|
|
* [[Gregorio Conrado Álvarez]], {{UY}}
* [[Juan Álvarez Benítez|Juan Álvarez]], {{MX}}
* [[Arnulfo Arías]], {{PA}}
* [[Joaquín Balaguer]], {{DO}}
* [[Fulgencio Batista]], {{CU}}
* [[Manuel Isidoro Belzu]], {{BO}}
* [[Simón Bolívar]], ([[Groot-Colombia]], {{PE}}, {{BO}})
* [[Plutarco Élias Calles]], {{MX}}
* [[Lázaro Cárdenas del Río|Lázaro Cárdenas]], {{MX}}
* [[Rafael Carrera]], {{GT}}
* [[Ramón Castilla]], {{PE}}
* [[Cipriano Castro]], {{VE}}
* [[Saturnino Cedillo]], {{MX}}
* [[Alberto Fujimori]], {{PE}}
* [[Jorge Eliécer Gaitán]], {{CO}}
* [[Juan Facundo Quiroga]], {{AR}}
* [[Francisco Franco]], {{ES}} (zie hieronder)
|
* [[Gabriel García Moreno]], {{EC}}
* [[Juan Vicente Gómez]], {{VE}}
* [[Vicente Guerrero (persoon)|Vicente Guerrero]], {{MX}}
* [[Lucio Gutiérrez]], {{EC}}
* [[Antonio Guzmán Blanco]], {{VE}}
* [[Maximiliano Hernández Martínez (politicus)|Maximiliano Hernández Martínez]], {{SV}}
* [[Adolfo de la Huerta]], {{MX}}
* [[Victoriano Huerta]], {{MX}}
* [[Carlos Ibáñez del Campo]], {{CL}}
* [[Juan Felipe Ibarra (politicus)|Juan Felipe Ibarra]], {{AR}}
* [[José Tadeo Monagas (president)|José Tadeo Monagas]], {{VE}}
* [[Manuel Noriega]], {{PA}}
* [[Álvaro Obregón]], {{MX}}
* [[Manuel Odría]], {{PE}}
* [[Bernardo O'Higgins]], {{CL}}
* [[José Antonio Páez (persoon)|José Antonio Páez]], {{VE}}
|
* [[Juan Perón]], {{AR}}
* [[Alfonso Portillo]], {{GT}}
* [[Francisco Ramírez]], {{AR}}
* [[Efraín Ríos Montt]], {{GT}}
* [[José Gaspar Rodríguez de Francia]], {{PY}}
* [[Juan Manuel de Rosas]], {{AR}}
* [[José de San Martín]], {{AR}}
* [[Antonio López de Santa Anna]], {{MX}}
* [[Francisco Solano López]], {{PY}}
* [[Antonio José de Sucre]], {{BO}}, {{PE}}
* [[Omar Torrijos]], {{PA}}
* [[Rafael Trujillo]], {{DO}}
* [[Justo José de Urquiza]], {{AR}}
* [[Getúlio Vargas]], {{BR}}
* [[José María Velasco Ibarra]], {{EC}}
* [[Pancho Villa]], {{MX}}
|}

==Franco in Spanje==
Franco's officiële ambt was ''El Caudillo''; zijn geboorteplaats, het huidige [[Ferrol (Spanje)|Ferrol]], stond bekend als El Ferrol del Caudillo.

De Spaanse [[Falange Española|Falangisten]], een reactionaire en [[fascisme|fascistische]] beweging, had deze titel aan haar leider [[Francisco Franco|Francisco Franco y Bahamunde]] verleend.

De titel was de Spaanse equivalent van het Duitse [[Führer]] en het Italiaanse [[Duce]]. De precieze titel was Caudillo de España y de la Cruzada wat Leider van Spanje en de [[kruistocht]] betekent. Met die kruistocht werd de strijd tegen liberale, linkse en progressieve politieke bewegingen bedoeld.

In 1947 werd de wet op de opvolging, de Ley de Sucesión en la Jefatura del Estado aangenomen. Franco bleef caudillo van een [[monarchie|koninkrijk]]<ref>''"La jefatura del estado le corresponde al caudillo de España y de la Cruzada, Generalísimo de los Ejércitos Don Francisco Franco Bahamonde"''</ref> waarvan de troon [[vacant]] bleef. De wet van 1948 herstelde behalve de Grandeza ook de adeldom. De caudillo regeerde Spanje en verleende, in afwezigheid van een koning, op persoonlijke titel [[adel (klasse)|adel]]dom en [[Grande (titel)|Grandeza]].<ref>Artikel 2: desde entonces [[Francisco Franco]] se arrogó el derecho de reconocer y conceder títulos nobiliarios.</ref>

== Zie ook ==
* [[Cacique (opperhoofd)|Cacique]]
* [[Mexicaanse Revolutie]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschiedenis van Spanje]]
[[Categorie:Staatshoofd]]
[[Categorie:Geschiedenis van Latijns-Amerika]]
[[Categorie:Titulatuur]]