Brontekst bekijken van Bordeel

[[Bestand:Joachim Beuckelaer - Brothel - Walters 371784.jpg|thumb|upright=1.4|''Bordeel'' ([[Joachim Beuckelaer]], 1562)]]
[[Bestand:Cascari1.jpg|thumb|Prostituee in een bordeel]]
Een '''bordeel''' is een gebouw waar bedrijfsmatig [[prostitutie]] plaatsvindt, oftewel waar [[seksuele handeling]]en op commerciële basis worden uitgevoerd.

Degene die een bordeel beheert, wordt een [[Pooier|bordeelhouder]] of [[madam|bordeelhoudster]] genoemd. Een bordeel wordt ook hoerenhuis (minder eerbiedig hoerenkast), huis van ontucht of huis van plezier genoemd en vroeger in Duitsland wel aangeduid als vrouwenhuis.<ref name="geschiedenis">[https://sekswerkerfgoed.nl/geschiedenis-van-de-escort/ Geschiedenis van de ‘escort’]</ref> Bordelen hebben een zeer lange geschiedenis die, wat het westen betreft, in ieder geval teruggaat tot het Romeinse rijk. Bordelen zijn ook bekend in oosterse culturen.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/1997/05/24/het-bordeel-van-azie-7354405-a379150 Het bordeel van Azië]</ref> Er zijn ook bordelen, vooral in Japan, waar de aanbieders van seksuele diensten worden vervangen door hoogwaardige sekspoppen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.trendsderzukunft.de/gummipuppen-bordelle-in-japan/|titel=Gummipuppen-Bordelle in Japan: Real Dolls als Beziehungsersatz|bezochtdatum=16-8-2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=de|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230607104855/https://www.trendsderzukunft.de/gummipuppen-bordelle-in-japan/|archiefdatum=2023-06-07}}</ref>

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Antiker Wegweiser zum Bordell von Ephesus.jpg|thumb|Wegwijzer naar bordeel in [[Efeze]]]]
Hoewel de geschiedenis van bordelen verbrokkeld en onvolledig beschreven is, zijn bordelen met zekerheid al een oud en vermoedelijk wijd verspreid verschijnsel. Zo waren er ten tijde van het Romeinse rijk in Pompeï verschillende bordelen, waarvan er vermoedelijk een exclusief als zodanig in gebruik was.<ref>[https://romenieuws.wordpress.com/2007/01/19/bordeel-uit-de-oudheid-is-nu-toeristische-attractie/ Bordeel uit de oudheid is nu toeristische attractie]</ref> Ook in en na de middeleeuwen bestonden in verschillende Europese landen bordelen. Duitsland bijvoorbeeld kende stadsbordelen of vrouwenhuizen, die min of meer gereglementeerd werden.<ref name="geschiedenis"/> Aanvankelijk verrichtten vrouwen in deze vrouwenhuizen allerlei handwerk maar later werden het steeds meer plaatsen voor erotisch genot. Vanaf de elfde eeuw stonden stadsbestuurders toe dat er vrouwenhuizen expliciet voor prostitutie werden gesticht. Hier konden rondzwervende bedelaressen worden ondergebracht, hier konden heren aan hun genot komen en het spekte de stedelijke schatkist. Als tegenprestatie hield het stadsbestuur enig toezicht. Ook in Frankrijk en Engeland bestonden door overheden gedoogde bordelen, in verschillende varianten.<ref>Peter Spierenburg, 1998, De verbroken Betovering, Verloren</ref> De lage landen bleven niet achter en Amsterdam was als een van de belangrijkste Europese steden al heel vroeg een broedplaats voor bordelen en prostitutie in het algemeen. Ook elders, zoals in Brugge, Gent, Zwolle en Dordrecht bestonden bordelen. Aan het eind van de achttiende eeuw kende Gent bijvoorbeeld ten minste  tien bordeelhouders, zoals op veel plaatsen ook in dit geval overwegend vrouwen,<ref>Barbara Vos (2007) Meisjes van plezier: De prostitutie te Gent in de zeventiende en de achttiende eeuw, RU Gent. Gent</ref> en waren er halverwege de negentiende eeuw vijf bordelen in Zwolle gevestigd.<ref>[https://sekswerkerfgoed.nl/prostitutie-in-het-19de-eeuwse-zwolle-de-reglementering/ Prostitutie in het 19de eeuwse Zwolle, deel 2. De publieke vrouwen en de bordelen]</ref>

Veel bordelen waren in haven- of legioensteden gesitueerd. Tijdens sommige militaire conflicten werden de soldaten voorzien van ontspanning door middel van veldbordelen. Een voorbeeld hiervan is het Franse [[Bordel militaire de campagne]].

{{Zie hoofdartikel|Geschiedenis van de prostitutie}}

== Moderne soorten en variaties ==

Er bestaan in de eenentwintigste eeuw uiteenlopende typen bordelen. Zo zijn er zogenaamde seksclubs of seksboerderijen waar men een all-in entreeprijs betaalt en de klant zonder bij te betalen seksueel contact kan hebben met [[sekswerker]]s. Daarnaast zijn er massagesalons waar [[erotische massage|erotische]] massages gegeven worden, als bijzaak of als hoofdzaak. Ook de overgang met bepaalde badhuizen en horecagelegenheden zoals herbergen, hotels of bars (was en) is niet altijd scherp.

[[Bestand:Passia - panoramio.jpg|thumb|Twee bordeel-flats ("eroshaus") in Keulen]]
Een typisch Duits type bordeel is het "Laufhaus", "Eros Center" of "Eroshaus": dit is doorgaans een groot flatgebouw, waarin prostituees een kamer gehuurd hebben en bij hun geopende deur op klanten wachten. De klanten mogen doorgaans kosteloos door de gangen lopen en desgewenst gebruikmaken van de aangeboden diensten.<ref>{{de}}[https://web.archive.org/web/20100214212121/http://www.pascha.de/ueberuns.htm Laufhaus Pascha, Keulen]</ref><ref>{{Citeer web|url=http://frankfurt.usa-sexguide.com/brothels.htm|titel=Frankfurt Redlight District Hauptbahnhof|uitgever=frankfurt.usa-sexguide.com.|datumbezocht=2023-03-15|archiefdatum=2010-03-27|archiefurl=https://web.archive.org/web/20100327141545/http://frankfurt.usa-sexguide.com/brothels.htm|dodeurl=unfit}}</ref>

Sommigen noemen ruimtes waarin individuele prostituees werken achter het raam raambordelen.

De meeste bordelen zijn gericht op [[heteroseksualiteit|heteroseksueel]] verkeer, waarbij meestal de klant mannelijk is en de werknemer vrouwelijk. Een klein deel van de bordelen biedt ook mannelijke werknemers aan.

== Regulering==
In de loop van de geschiedenis zijn bordelen in veel landen afwisselend verboden, gedoogd en toegestaan. De overheid zag bordelen vaak als bron van onzedelijkheid en normloosheid maar ook als plaatsen waar de arbeidsomstandigheden slecht waren, ziekten zich konden verspreiden en criminaliteit niet ver weg was. Tegelijk boden bordelen de mogelijkheid tot enig toezicht en genereerden ze soms inkomsten. Bordelen bezorgden sommige steden aantrekkingskracht, zoals Amsterdam.

===Nederland===
In Nederland is per 2000 het bordeelverbod opgeheven. Sindsdien is er in [[Nederland]] een maximumaantal bordelen per 10.000 inwoners vastgesteld. Alleen bordelen die in het bezit zijn van een bordeelvergunning zijn legaal.

===België===
Het houden van een bordeel is in principe strafbaar met een gevangenisstraf van 1 tot 5 jaar en een geldboete van 500 tot 25.000 euro, te vermeerderen opdeciemen.<ref>Art. 380, §1, 3° [[Strafwetboek (België)|Sw.]]</ref> In de praktijk bestaat er een gedoogbeleid.

== Herkomst woord ==
Het woord bordeel zou afgeleid zijn van het Oudfranse ''bordel'', 'hutje' of 'bordeel', dat stamt uit de twaalfde eeuw en een verkleinwoord zou zijn van ''borde'', 'boerenhuis' of 'planken hut'.<ref>http://www.etymologie.nl/</ref>

==Bekende bordelen==<!--GELIEVE ALFABETISCHE RANGSCHIKKING (BORDEEL) TE RESPECTEREN-->
{| class="wikitable sortable"
! rowspan=2 | Land
! rowspan=2 | Plaats
! rowspan=2 | Bordeel
|-
| {{NL}}
| [[Amsterdam]]
| [[Casa Rosso]]
|-
|{{US}}
|[[Fayette County (Texas)|Fayette County]], [[Texas (staat)|Texas]]
|[[Chicken Ranch (Texas)|Chicken Ranch]]
|-
| {{NL}}
| [[Zundert (plaats)|Zundert]]
| [[Club Diana]]
|-
|{{US}}
|[[Deadwood (South Dakota)]]
|[[Gem Theater]]
|-
| {{NL}}
| [[Breda]]
| [[Het huis van Barbara]] 
|-
|[[Romeinse Rijk]]
|[[Pompeï]]
|[[Lupanar (Pompeï)|Lupanar]]
|-
|{{FR}}
|[[Parijs]]
|[[Madame Claude]]
|-
|  {{IE}}
|  [[Dublin]]
|  [[Maiden Tower]]
|-
| {{NL}}
| [[Amsterdam]]
| [[Maison Weinthal]]
|-
|{{US}}
|[[Marysville (Californië)|Marysville]]
|[[Belle Cora|New World]]
|-
| {{NL}}
| [[Breda]]
| [[De Nieuwe Preekstoel]] 
|-
| {{DE}}
| [[Keulen (stad)|Keulen]]
| [[Pascha (Keulen)|Pascha]]
|-
|{{DE-1949-WD}}
|[[West-Berlijn]]
|[[Pension Clausewitz]]
|-
| {{NL}}
| [[Linne]]
| [[Leo de Klein|Postillon Club]] 
|-
|  {{EN}}
|  [[Stepney]]
|  [[The Tree Tuns]]
|-
|{{MX}}
|[[San Francisco del Rincón]]
|[[Delfina en María de Jesús González|Rancho El Ángel]]
|-
|  {{EN}}
|  [[Londen]]
|  [[Rosemary Lane]]
|-
| {{DE}}
| [[Berlijn]]
| [[Salon Kitty (bordeel)|Salon Kitty]]
|-
|{{NL}}
|
|[[Zoë Vialet|Vialet Escortservice]]
|-
| {{NL}}
| [[Amsterdam]]
| [[Yab Yum (bordeel)|Yab Yum]]
|-
|}

{{Appendix}}

[[Categorie:Bordeel| Bordeel]]