Brontekst bekijken van Blijde inkomst

[[Bestand:14-4007_Print_Baudartius_Arrival_Don_Juan_in_Brussels_1577_1.jpg|thumb|Blijde Intrede van [[Juan van Oostenrijk|Don Juan]] in [[Brussel (stad)|Brussel]] op 1 mei 1577. Prent uit 'de Nassausche Oorloghen' van [[Willem Baudartius|W. Baudartius]].]]De '''blijde inkomst(e), blijde intrede''' of '''blijde intocht''' was een middeleeuws gebruik waarbij een pas aangetreden vorst, [[landvoogd]] of andere hoogwaardigheidsbekleder een vreedzaam bezoek bracht aan de steden in zijn gebied en feestelijk onthaald werd door de lokale bevolking. Daarnaast hoorde bij deze inhuldiging het juridisch gebruik, beginnend in 1356 met [[Johanna van Brabant]], dat de nieuwe heersers in ruil voor erkenning door de bevolking van hun machtspositie, een eed aflegden op het eerbiedigen van door de burgerij opgestelde rechten en privileges.  <ref>{{aut|[[Walter Prevenier]]}} en {{aut|[[Wim Blockmans|W.P. Blockmans]]}}, ''Prinsen en poorters'', 1998, blz. 320-329</ref>   <ref>{{Citeer boek |titel=De blijde inkomst van de hertogen van Brabant Johanna en Wenceslas |auteur=Ria van Bragt |uitgever=Belgische afdeling van de internationale commissie voor de geschiedenis van de standen en landen {{!}} Nauwelaerts, Leuven |datum=1956 |pagina=p. 14}}</ref>  Een en ander werd vastgehouden en bezegeld in [[Oorkonde|oorkondes]] of charters, opgesteld als [[Feodalisme|feodale]] overeenkomst met publieke werking.<ref name=":0" /> Ook naar deze overeenkomsten werd en wordt vaak verwezen als naar de '''Blijde Inkomst''' of '''Blijde Intrede'''.

Vaak deed de vorst verschillende steden aan op een soort tournee. In tijden van onrust kon een intrede soms leiden tot gevangenneming, zoals [[Filips de Goede]], [[Karel de Stoute]] en [[Maximiliaan I van Oostenrijk]] aan den lijve ondervonden.

In België zet het koningshuis dit gebruik voort. Een nieuwe koning maakt na zijn eedaflegging een blijde intrede in de verschillende [[Provincies van België#actueel|provinciehoofdplaatsen]] van het land, normaal vergezeld door zijn echtgenote. De [[kroonprins]] maakt na zijn huwelijk een gelijkaardige tournée met zijn bruid.
In Nederland heeft koning Willem-Alexander, na zijn inhuldiging in 2013, samen met koningin Maxima, naar analogie van dit gebruik, alle provincies bezocht.

== Beroemde blijde intredes (selectie) ==
*1301: [[Blijde Intrede (1301)|Blijde Intrede in Vlaanderen]] van [[Filips IV van Frankrijk|Filips de Schone]], te [[Brugge]], [[Gent]], [[Dowaai]], [[Rijsel]], [[Doornik]], [[Aardenburg (stad)|Aardenburg]], [[Kortrijk]] en [[Ieper]]
*1356: [[Blijde Inkomst (1356)|Blijde Intrede]] van [[Johanna van Brabant]] en [[Wenceslaus I van Luxemburg|Wenceslas]] in Leuven
*1407: Blijde Intrede van [[Jan I van Bourgondië|Jan zonder Vrees]]
*1430: Blijde Intrede van [[Filips de Goede]] in [[Leuven (hoofdbetekenis)|Leuven]]
*1464: Blijde Intrede van [[Matthias Corvinus]] van Hongarije in [[Sopron (stad)|Sopron]]
*1467: Blijde Intrede van [[Karel de Stoute]] in [[Gent]]
*1468: Blijde Intrede van [[Karel de Stoute]] [[Margaretha van York (1446-1503)|Margaretha van York]] in [[Brugge]]
*1478: Blijde Intrede van [[Maximiliaan I van Oostenrijk]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]
*1493: Blijde Intrede van [[Maximiliaan I van Oostenrijk]] in [[Mechelen (stad)|Mechelen]]
*1496: Blijde Intrede van [[Filips I van Castilië|Filips de Schone]] en [[Johanna van Castilië]] in [[Brussel (stad)|Brussel]]
*1507: Blijde Intrede van [[Margaretha van Oostenrijk (1480-1530)|Margareta van Oostenrijk]] in [[Mechelen (stad)|Mechelen]]
*1515: Blijde intredes van [[keizer Karel V]] in [[Brussel (stad)|Brussel]], [[Brugge]], [[Gent]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] en [[Leiden]]
*1520: Blijde Intrede van [[keizer Karel V]] in [[Brugge]]
*1543: Blijde Intrede van [[keizer Karel V]] in [[Brussel (stad)|Brussel]], herdacht door de [[Ommegang van Brussel|Ommegang]]
*1548: Blijde Intrede van [[Hendrik II van Frankrijk]] in [[Lyon]]
*1549: Blijde Intrede van [[keizer Karel V]] in [[Brussel (stad)|Brussel]]
*1549: Blijde intredes van [[Filips II van Spanje]] in [[Brugge]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] en [[Maastricht]] (in 1550)
*1550: Blijde Intrede van [[Hendrik II van Frankrijk]] in [[Rouen]]
*1561: Blijde Intrede van [[Antoine Perrenot de Granvelle]] in [[Mechelen (stad)|Mechelen]]
*1577: Blijde Intrede van [[Don Juan van Oostenrijk]] in [[Brussel (stad)|Brussel]]
*1578: Blijde Intrede van [[keizer Matthias]] van Oostenrijk in [[Brussel (stad)|Brussel]]
*1582: Blijde Intrede van [[Frans van Anjou]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[Brugge]] en [[Gent]]
*1594: Blijde Intrede van [[Ernst van Oostenrijk (1553-1595)|Ernst van Oostenrijk]] in [[Brussel (stad)|Brussel]] en [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]
*1596: Blijde Intrede van [[Albrecht van Oostenrijk]] in [[Brussel (stad)|Brussel]]
*1597: Blijde Intrede van [[Proost (ambt)|proost]] [[Willem Veusels]] in [[Maastricht]] op 17 augustus 1597
*1599-1600: Blijde intredes van [[Albrecht van Oostenrijk]] en [[Isabella van Spanje]] in [[Leuven]], [[Brussel (stad)|Brussel]], [[Mechelen (stad)|Mechelen]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[Gent]], [[Brugge]], [[Doornik]], etc.
*1618: Blijde Intrede van prins-bisschop [[Ferdinand van Beieren]] in [[Maastricht]]
*1635: Blijde Intrede van [[Ferdinand van Oostenrijk (1609-1641)|kardinaal-infant Ferdinand]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]
*1794: Blijde Intrede van [[keizer Frans II]] in [[Brussel (stad)|Brussel]] op 24 april 1794 (Laatste Habsburgse Intrede)
*1831: Blijde Intrede van koning [[Leopold I van België|Leopold I]] in Brussel op 21 juli 1831
*1891: Blijde Intrede van [[Adolf van Luxemburg]] in [[Luxemburg (stad)|Luxemburg]]
*1918: Blijde intredes van [[Albert I van België|koning Albert]] in Gent (13 november 1918), Antwerpen (19 november 1918) en Brussel (22 november 1918)
*2000: Blijde intredes van [[Filip van België|prins Filip]] en [[prinses Mathilde]] in Antwerpen (24 januari 2000), [[Gent]] (1 maart) en de andere provinciehoofdsteden.
*2013: Blijde intredes van [[Filip van België|koning Filip]] en [[koningin Mathilde]] in [[Leuven]], [[Waver (België)|Waver]], [[Bergen (België)|Bergen]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[Namen (stad)|Namen]], [[Luik (stad)|Luik]], [[Gent]], [[Aarlen]], [[Eupen]] en [[Brugge]].

== Theorie over de oorsprong ==
Volgens de Franse historicus [[Michel Rouche]] ligt de oorsprong van de blijde intredes in de [[Gallië|provincie Gallië]] van het laat-Romeinse rijk. Pas benoemde Romeinse bestuurders en ambtenaren deden in de hoofdstad van de ''civitas'' een ''adventus'' of intrede. Belangrijk was dat er hierbij gejuicht en toegeroepen werd (''clamor'').

== De feodale overeenkomsten ==
De overeenkomsten die werden gesloten kunnen met terugwerkende kracht worden gezien als vroege [[Constitutionalisme|constituties]]. De charters afgesloten bij de Blijde Inkomsten in het Hertogdom Brabant kregen een unieke plaats in de geschiedenis omdat het de burgerij uit de grote, welvarende steden was, die letterlijk de regels dicteerden. Daartoe veelal in staat gesteld door een sterkere onderhandelingspositie.<ref name=":0" />

== Tegenwoordige tijd ==
Bij het [[Gebroeders van Limburg Festival]] wordt door de binnenstad een Blijde Inkomst gehouden waarin de middeleeuwse intocht van rond 1400 wordt uitgebeeld.

== Literatuur ==
*{{aut|Bernard Guenée}} en {{aut|Françoise Lehoux}}, ''Les entrées royales françaises de 1329 à 1515'', 1968
*{{aut|Hugo Soly}}, "Plechtige intochten in de steden van de zuidelijke Nederlanden tijdens de overgang van middeleeuwen naar nieuwe tijd: communicatie, propaganda, spektakel", in: ''Tijdschrift voor Geschiedenis'', 1984, p. 341-361
*{{aut|Élodie Lecuppre-Desjardin}}, ''La ville des cérémonies. Essai sur la communication politique dans les anciens Pays-Bas bourguignons'', 2004. ISBN 2503522564
*{{aut|Joop W. Koopmans}} en {{aut|Werner Thomas}} (eds.), ''Propaganda en spektakel. Vroegmoderne intochten en festiviteiten in de Nederlanden'', 2010. ISBN 9789042303966
*{{aut|Anne-Laure Van Bruane}}, [https://historiesvzw.be/wp-content/uploads/2020/12/TS2016_1_2_BlijdeIntredes.pdf Vorstelijk onthaald. Blijde Intredes in de Zuidelijke Nederlanden tussen 1400 en 1800], in: ''Tijd-Schrift'', 2016, nr. 1, p. 6-21
*{{aut|André Holenstein}}, ''Die Huldigung der Untertanen. Rechtskultur und Herrschaftsordnung (800-1800)'', 2016. ISBN 9783110506860
*{{aut|Valerie Vrancken}}, ''De Blijde Inkomsten van de Brabantse hertogen. Macht, opstand en privileges in de vijftiende eeuw'', 2018. ISBN 9789057187155

== Bronnen ==
* {{aut|Willem Velema}} (red.), ''Het aanzien van een millennium. Kroniek van historische gebeurtenissen van de Lage Landen 1000-2000'', 2000, Uitgeverij Het Spectrum, {{ISBN|9027468443}}

== Noten ==
{{References}}

[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de middeleeuwen]]
[[Categorie:Geschiedenis van Frankrijk]]