Brontekst bekijken van Betaald voetbal

{{Bijwerken|De sectie over het betaalde voetbal in Nederland bevat verouderde informatie wat betreft de namen van en hiërarchie tussen verschillende niveaus.}}

Met '''betaald voetbal''', '''professioneel voetbal''' of '''beroepsvoetbal''' wordt een [[voetbal]]competitie aangeduid waarbij spelers en trainers een [[Arbeidsloon|salaris]] krijgen. De term wordt uitsluitend in Nederland gebruikt.

In Nederland en België spreekt men meestal van een '''profvoetballer''', hoewel beide termen niet exact hetzelfde betekenen: een profvoetballer is iemand die door zijn club betaald wordt, en voor wie dat de voornaamste bron van inkomsten is.

== België ==
{{Zie hoofdartikel|Voetbal in België}}
In België wordt er geen strikt onderscheid gemaakt tussen profvoetbal en amateurvoetbal. Er bestaan twee niveaus die men met de Nederlandse term 'betaald voetbal' zou kunnen aanduiden: de [[eerste klasse A (voetbal België)|eerste klasse A]] en de [[eerste klasse B (voetbal België)|eerste klasse B]]. In België is de term "profvoetbal" algemeen verspreid, eerder dan "betaald voetbal". De onderliggende niveaus [[eerste klasse amateurs (voetbal België)|eerste klasse amateurs]], [[tweede klasse amateurs (voetbal België)|tweede klasse amateurs]], [[derde klasse amateurs (voetbal België)|derde klasse amateurs]] en de [[Belgisch provinciaal voetbal|provinciale reeksen]] kunnen als niet-betaald worden aangemerkt. Ook in deze lagere afdeling treden echter veel spelers als niet-amateur aan of krijgen ze vergoedingen.

Vanaf het voetbalseizoen 2018-2019 kunnen voetballers in België hun eerste profcontract tekenen op vijftienjarige leeftijd, voorheen kon dat pas vanaf hun zestiende verjaardag.<ref>Lorenzo {{aut|Risack}}, [http://rechtenkrant.be/voetballers-kunnen-eerste-profcontract-tekenen-vanaf-15-jaar/ Voetballers kunnen eerste profcontract tekenen vanaf 15 jaar], ''Rechtenkrant.be'', 18 juni 2018 (geraadpleegd op 15 augustus 2018)</ref>

{{Zie ook|Zie ook [[Pro League]]}}

== Duitsland ==
{{Zie hoofdartikel|Voetballiga's in Duitsland}}
In Duitsland zijn er vier niveaus betaald voetbal, namelijk de (eerste) [[Bundesliga (mannenvoetbal Duitsland)|Bundesliga]], de [[2. Bundesliga|tweede Bundesliga]], de [[3. Bundesliga|derde Bundesliga]], en daaronder 5 Regionalliga's. De Regionalliga is semiprofessioneel en de 5 kampioenen hiervan gaan, samen met de nummer 2 uit de Regionalliga Südwest, onderling een nacompetitie afwerken voor promotie naar de 3. Bundesliga.

== Engeland ==
Engeland kent vier niveaus betaald voetbal. Dit zijn de [[Premier League]], [[Football League Championship|The Championship]], de [[Football League One]] en de [[Football League Two]]. Hieronder zitten nog vier niveaus semiprofessionele clubs.

== Frankrijk ==
Frankrijk kent drie niveaus betaald voetbal: [[Ligue 1]], [[Ligue 2]] en [[Championnat National]]. Het laagste professionele niveau bestaat voor het grootste gedeelte uit semiprofessionele clubs. Het betaald voetbal werd in [[1932]] ingevoerd.

== Italië ==
Italië heeft drie niveaus betaald voetbal: de [[Serie A]] (A-divisie), [[Serie B]] (B-divisie) en [[Serie C]] (C-divisie). De Serie C is verdeeld in drie competities.

== Nederland ==
{{Zie hoofdartikel|Voetbal in Nederland}}
Het betaald voetbal in Nederland is onderverdeeld in twee competities: de [[Eredivisie (mannenvoetbal)|Eredivisie]] en de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Eerste divisie]] (sinds juli 2006 bekend als Jupiler League, en sinds 2018 de [[Keuken Kampioen Divisie]]). In het Nederlandse betaald voetbal was tot 2009 sprake van een gesloten systeem: er kon niet gedegradeerd worden uit de laagste divisie van het betaald voetbal. Op last van de [[UEFA]] is dit vanaf het seizoen 2009/2010 wel mogelijk gemaakt: de laatst geëindigde club in de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Keuken Kampioen Divisie]] degradeert direct uit de Eerste divisie naar de [[Topklasse (voetbal)|Topklasse]], de hoogste afdeling bij de amateurs. De vrijgekomen plaats in de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Keuken Kampioen Divisie]] wordt ingenomen door de kampioen van de Topklasse, een titel waarvoor over twee wedstrijden gestreden wordt tussen de kampioenen van de zaterdag- en zondagtopklasse. Deze kampioen is echter niet verplicht de overstap naar de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Keuken Kampioen Divisie]] te maken en daarmee een betaald voetbalorganisatie te worden; de club mag ook als amateurclub in de Topklasse blijven. In dat geval mag de verliezend finalist promoveren. Als ook die vereniging afziet van het recht op promotie, dan blijft de nummer laatst van de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Keuken Kampioen Divisie]] behouden voor het betaald voetbal. Dit is ook het geval wanneer tijdens of kort na de competitie een club failliet gaat. Aan het einde van het seizoen 2009/10 werd [[FC Oss]] de eerste club die uit de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Keuken Kampioen Divisie]] degradeerde. In 2010/11 werd FC Oss meteen kampioen van de zondagtopklasse en vanaf 2011/12 mocht de club weer deelnemen aan het betaald voetbal omdat algeheel kampioen van de Topklasse [[IJsselmeervogels]] afzag van promotie.

=== Geschiedenis ===
Hoewel de meeste landen in West-Europa al snel na de Tweede Wereldoorlog het betaald voetbal invoerden, was voetbal in Nederland tot 1954 een amateursport, al was het in de voetbalwereld een publiek geheim dat er wel degelijk spelers werden betaald. Toen [[Sparta Rotterdam|Sparta]] in 1947 bijvoorbeeld zowel [[Wim Landman]] van [[Neptunus (voetbal)|Neptunus]] als [[Rinus Terlouw]] van [[DCV (voetbalclub)|DCV]] overnam, dienden beide clubs een klacht in bij de [[Koninklijke Nederlandse Voetbalbond]] (KNVB) omdat Sparta beide spelers financiële toezeggingen zou hebben gedaan. De beschuldigingen werden niet bewezen maar DCV trok helemaal aan het kortste eind: tijdens het onderzoek van de voetbalbond kwam aan het licht dat DCV zelf aan illegale betalingen deed.

De [[watersnoodwedstrijd]] van 12 maart 1953 wordt vaak gezien als de directe aanleiding voor de invoering van het betaald voetbal. De roep om profvoetbal werd groter, toen deze wedstrijd zichtbaar maakte dat de Nederlandse profs in de buitenlandse competities op een beduidend hoger niveau speelden, dan de beste amateurs van Nederland zoals die destijds in het [[Nederlands voetbalelftal (mannen)|Nederlands voetbalelftal]] speelden.

Een openlijk initiatief om betaald voetbal te bedrijven ontstond in Nederland in 1954, toen de [[Nederlandse Beroeps Voetbalbond]] (NBVB) de eerste profcompetitie organiseerde. De beste spelers van het land gingen al snel over naar een van de tien NBVB-clubs: [[Alkmaar '54]], [[BVC Amsterdam]], [[Fortuna '54]], [[BV De Graafschap|De Graafschap]], [[BVC Den Haag|Den Haag]], [[Rapid '54]], [[BVC Rotterdam|Rotterdam]], [[Twentse Profs]], [[BVC Utrecht|Utrecht]] en [[Sportclub Venlo '54]].

Op 14 augustus 1954 vond de eerste NBVB-wedstrijd plaats: een vriendschappelijk duel tussen [[Alkmaar '54]] en [[Sportclub Venlo '54]]. Deze wedstrijd, in Alkmaar bekend als de ''pontwedstrijd'' eindigde in een 3–0 overwinning voor de ploeg uit [[Alkmaar (Nederland)|Alkmaar]]. [[Klaas Smit (voetballer)|Klaas Smit]] was de eerste doelpuntenmaker en scoorde hiermee de eerste goal in het betaald voetbal in Nederland. Volgens Gerrit Valk in zijn boek ''AZ is de naam'' was deze wedstrijd bedoeld om na te gaan of Alkmaar '54 wel in de NBVB-competitie thuishoorde

De [[Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond|KNVB]], die tot dan toe tegen profvoetbal was, ging al snel overstag. Een tijdens de zogenaamde ''slaapkamerconferentie'' voorbereid akkoord leidde ertoe dat KNVB-voorzitter [[Hans Hopster]] en NBVB-voorzitter [[Egidius Joosten]] op 13 november 1954 de ''Vrede van Utrecht'' tekenden, waarbij beide bonden fuseerden. Op 28 november 1954 werd een [[Nederlands landskampioenschap voetbal 1954/55|nieuwe profcompetitie]] gestart. Enkele NBVB-clubs werden opgeheven (''Twentse Profs''), fuseerden met KNVB-clubs (''Utrecht'' en [[USV Elinkwijk|Elinkwijk]]; ''Venlo'' en [[VVV-Venlo|VVV]]; ''Rapid'' en ''Juliana'') of fuseerden met elkaar (''Den Haag'' en ''Rotterdam'' vormden de club ''Flamingo's'' die al snel werd omgedoopt tot [[Holland Sport (voetbalclub)|Holland Sport]]).

Er zou ook een einde komen aan het bestaan van twee gewestelijke hoofdklassen. Vanaf 1956 was er nog maar één hoogste niveau: de Eredivisie. Voor de ongeveer 80 betaaldvoetbalclubs werd de volgende, landelijke, competitiestructuur opgezet:
* [[Eredivisie (mannenvoetbal)|Eredivisie]]
* [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Eerste divisie]]
* [[Tweede divisie (voetbal Nederland)|Tweede divisie]]
Tot 1966 bestond de tweede divisie meestal nog wel uit twee gewestelijke afdelingen (A en B).

In het begin van de jaren zeventig werd het profvoetbal in Nederland grondig gesaneerd. De belangstelling voor de laagste divisie van het betaald voetbal was niet groot en dat leidde tot veel geldproblemen bij die clubs. Veel van die semi-profclubs verdwenen in zijn geheel of gingen verder bij de amateurs. Andere fuseerden tot nieuwe profclubs. De tweede divisie werd in 1971 opgeheven.

Sinds 1996 is het in Nederland voor voetbalclubs in de eredivisie verplicht om over een stadionveld met een vorm van veldverwarming te beschikken. Hiermee wordt in de meeste gevallen voorkomen dat wedstrijden wegens weersomstandigheden moeten worden afgelast, wat veel inkomstenderving voor clubs betekende.

In 1999 trad de "CAO voor Contractspelers Betaald Voetbal" in werking. De cao werd ingesteld om te voorkomen dat contractspelers op basis van de in dat jaar ingevoerde Wet flexibiliteit en zekerheid ([[Flexwet]]) een vast dienstverband konden krijgen. Met een vast dienstverband zouden voetballers, met inachtneming van de opzegtermijn, hun contract kunnen opzeggen en dus [[transfervrij]] zijn.

=== Betaalde amateurs ===
In de hoogste klassen van het amateurvoetbal krijgen veel spelers betaald. Betalingen door de vereniging aan de spelers, anders dan onkostenvergoedingen, waren echter van oudsher verboden. Spelers worden dan ook vaak betaald door een aan de club gelieerde stichting of de spelers staan direct bij de hoofdsponsor onder contract. Zwart betalen door de club kwam ook veelvuldig voor. Zo werd in juli 2009 bekend dat de [[Belastingdienst (Nederland)|Belastingdienst]] 6,5 miljoen euro heeft geïncasseerd aan naheffingen en boetes van clubs in de [[Hoofdklasse (Nederlands amateurvoetbal)|Hoofdklasse]] voor o.a. het zwart betalen van spelers.

Door de invoering van de [[Topklasse (voetbal)|Topklasse]], is de scheidslijn tussen amateur- en profvoetbal verder vervaagd. Mede daarom is in november 2009 door de KNVB besloten dat amateurclubs vanaf het seizoen 2010-2011 spelers mogen contracteren, en naar verwachting zal er op termijn ook een [[Collectieve arbeidsovereenkomst|cao]] voor amateurspelers worden ingevoerd.

=== Zie ook ===
* [[Lijst van betaaldvoetbalclubs in Nederland]]
* [[Testimonial]], een wedstrijd voor een vaak afscheidnemende betaald voetballer die vroeger georganiseerd werd als financiële ondersteuning

== Portugal ==
Het Portugees betaald voetbal uit twee divisies, de [[SuperLiga]] en de [[Liga de Honra]].

== Spanje ==
{{Zie hoofdartikel|Voetbal in Spanje}}
Het Spaans betaald voetbal bestaat uit vijf niveaus, de [[Primera División]], de [[Segunda División A]], de [[Primera División RFEF]] (verdeeld in twee competities), de [[Segunda División RFEF]] (verdeeld in vier competities) en de [[Tercera División|Tercera División RFEF]] (verdeeld in achttien competities).

== Turkije ==
Het Turks betaald voetbal bestaat uit vier niveaus. Dit zijn de [[Süper Lig]], [[Türkiye Futbol Federasyonu 1. Lig]], [[Türkiye Futbol Federasyonu 2. Lig]] en de [[Türkiye Futbol Federasyonu 3. Lig]]. Türkiye Futbol Federasyonu 2. Lig is verdeeld in twee competities en de Türkiye Futbol Federasyonu 3. Lig in drie competities.

== Voetnoten ==
{{References}}
{{Navigatie voetbal Nederland}}

[[Categorie:Voetbalterminologie]]
[[Categorie:Sportentertainment]]