Brontekst bekijken van Beleg van Schoonhoven (1425)

{{Infobox militair conflict
| conflict = Beleg van Schoonhoven
| afbeelding =Bartholomeuskerk Schoonhoven2.jpg
| onderschrift = Enkele Kabeljaauwse ridders werden tijdens het beleg van 1425 van de eerste rede (de toren was destijds nog stomp) van de Bartholomeuskerk in Schoonhoven gejaagd.
| partof = de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]]
| date = 10 maart t/m 25 maart<br />[[26 maart]] t/m [[8 oktober]], [[1425]]
| place = [[Schoonhoven]], Holland
| result = De Hoeken veroveren de stad, en behouden het tijdens de tweede belegering.
| combatant1 = Hoeken
| combatant2 = Kabeljauwen
| commander1 = Floris van Kijfhoek<br />[[Jacoba van Beieren]]
| commander2 = Albrecht Beiling (1)<br />Willem van den Coulster (1)<br />Jacob van Gaasbeek (2)
| strength1
| strenght2
}}
{{Zijbalk Hoekse en Kabeljauwse twisten}}
Het '''Beleg van Schoonhoven''' vond plaats van [[10 maart]] t/m [[25 maart]] [[1425]]<ref>Frans van Mieris, Groot Charterboek, IV</ref> door de Hoeken onder Floris van Kijfhoek, dat zich merendeel concentreerde op het slot van Schoonhoven. Het tweede beleg begon op [[26 maart]] t/m [[29 augustus]] door de Kabeljauwen onder leiding van Jacob van Gaasbeek, het duurde tot [[8 oktober]] [[1425]]<ref>W. BILDERDIJK, ''Geschiedenis des vaderlands'', IV, Amsterdam, 1833, 100; F. VAN MIERIS, ''Groot Charterboek der Graven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland'', IV, Leiden, 1753, 792-793.</ref><ref>[https://www.dbnl.org/tekst/wage004vade03_01/wage004vade03_01_0330.php Jan Wagenaar, Vaderlandsche Historie. Deel III. blz 467]. [https://web.archive.org/web/20220101210735/https://www.dbnl.org/tekst/wage004vade03_01/wage004vade03_01_0330.php Gearchiveerd] op 1 januari 2022.</ref> dat het kamp was afgebroken tijdens de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]].

[[Jacoba van Beieren]] nam om vele redenen het besluit om [[Schoonhoven]] te [[belegering|belegeren]]. De stad bevond zich in de driehoek [[Gouda]]-[[Schoonhoven]]-[[Oudewater]] waar Jacoba zich wilde vestigen en waar ze een Hoeks bolwerk wilde oprichten. Haar moeder, [[Margaretha van Bourgondië (1374-1441)|Margaretha van Bourgondië]], had er vroeger het vruchtgebruik en had een hofhouding in de stad en haar ex-man [[Jan IV van Brabant]] was er als [[landdrost]] en [[baljuw]] ontvangen. Uit een soort wrok wilde ze de stad dan ook aan Hoekse kant krijgen.

==Achtergrond==
Vrouwe Jacoba van Beieren, was wat wispelturig in de liefde tegenover de mannen met wie zij getrouwd was, maar van wie zij vaak gescheiden leefde. Ze had zich de haat van de Kabeljauwse partij al meer en meer op de hals had gehaald. Maar in 1425 was ze in handen van haar neef [[Filips de Goede]] gevallen en werd ze vanuit haar residentie [[Bergen (België)|Bergen]] naar [[Gent]] overgebracht, waarna men bij de Kabeljauwse partij begon over het uitspreken van een vonnis, om haar gedurende haar verdere leven in [[Rijsel]] gevangen te houden. Ze kreeg hierover bericht in haar cel en begon wanhopige brieven te sturen aan de Hoekse partij en aan belangrijke Hollandse edelen, die nog achter haar stonden.

De Hoeken stuurden een afvaardiging, bestaande uit de heren [[Arnoud Spiering van Aalburg|Spiering Aalburg]] en [[Dirk van der Merwede|Van der Merwede]]. Deze mannen wisten het voor elkaar te krijgen om Jacoba in mannenkleren te laten ontsnappen en met zich mee te nemen. Dit gebeurde omstreeks 31 augustus 1425.<ref>L. GACHARD, ''Rapport à M. le ministre de l'intérieur sur différentes séries de documens concernant l'histoire de la Belgique, qui sont conservées dans les archives de l'ancienne Chambre des Comples de Flandre, à Lille'', Brussel, 1841, 84.</ref> Ze vervolgden hun weg met paarden via [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] naar [[Woudrichem (plaats)|Woudrichem]] en [[Vianen (Utrecht)|Vianen]], tot bij de heer van Brederode op zijn [[kasteel Batenstein]]. Daar werden plannen gemaakt voor het opzetten van de driehoek Schoonhoven-Gouda-Oudewater. Daarbij moest Schoonhoven nog op de Kabeljauwen worden ingenomen.

==Belegeringen==
===Eerste beleg===
[[Bestand:Jacoba van Beieren door Hollandse school ca 1600.jpg|170px|left|thumb|Het eerste beleg onder Jacoba van Beieren.]]
[[Floris van Kijfhoek]] werd aangesteld door Jacoba om de leiding aan Hoekse kant op zich te nemen. Al binnen één dag zou jonkheer Floris van Kijfhoek, met enkele van zijn mannen doorgedrongen zijn tot de voorburcht van het kasteel van Schoonhoven (men vermoedt op 10 maart). De slotvoogden [[Albrecht Beiling]] en [[Willem van den Koulster]] waren op dat moment aanwezig als Kabeljauwse vertegenwoordigers en hadden een bezetting van circa 50 soldaten op het kasteel binnen Schoonhoven. Zij besloten na drie weken van beleg tot overgave vanwege uitgebroken ziektes en voedselschaarste. Enkele opstandige [[Kabeljauwse verbondsakte|Kabeljauwse]] [[ridder (ruiter)|ridders]] hielden zich schuil in de [[Grote of Bartholomeuskerk|Bartholomeuskerk]], maar werden van de stompe toren gegooid.

De grootste straf viel slotvoogd Beiling ten deel, hij moest levend begraven worden. Dit omdat hij jaren terug het [[kasteel]] van Hoek [[Gerrit II van Poelgeest]] in brand liet steken. Hij kreeg wel een maand de tijd om 17.000 florijnen bij elkaar te sprokkelen om alsnog zijn leven te kopen. Het is echter twijfelachtig of het voorval van de levende begrafenis daad werkelijk is voorgevallen, omdat de stad immers nog belegerd werd. Jacoba zou de stad nog in mannenkleding hebben bezocht, maar hield zich merendeels schuil in kasteel Batenstein.

===Tweede beleg===
[[Bestand:Jacob van abcoude.jpg|170px|thumb|Het tweede beleg onder Jacob van Gaasbeek.]]
Half september kwam er een nieuwe stroming Kabeljauwen, dit keer om de Hoeken te belegeren onder leiding van jonkheer [[Jacob van Gaasbeek]]. Hij werd in september door Filips de Goede als zijn stadhouder in Holland aangewezen.<ref>J. WAGENAAR, ''Vaderlandsche historie'', III, Amsterdam, 1752, 466.</ref> Hij werd daarbij gesteund door [[Jan II van Egmont|Jan]] en [[Willem IV van Egmont]], ook [[Herpert van Foreest (1397-1459)|Herpert van Foreest]] was er actief als aanvoerder van het timmersgilde. Mocht Van Gaasbeek de stad in handen krijgen, werd hij feitelijk machthebber, omdat [[baljuw]] Jan IV van Brabant hem nog meer dan 10.000 florijnen verschuldigd was.

Op het moment van het tweede beleg bevond Jacoba van Beieren zich in Gouda, daar besloot zij tot het doorsteken van de IJsseldijk.<ref>J. DAVID, ''Vaderlandsche historie'', VI, Leuven, 1857, 601.</ref> Hierdoor liep het Schieland onder, waardoor Schoonhoven van één kant veilig leek. De stad werd zo veel mogelijk omsingeld door Kabeljauwen, die uit alle delen van Holland kwamen. Ook op de Lek werd elk schip of schuit nauwkeurig onderzocht op verdachte zaken, zoals smokkelwaren die mogelijk de stad in konden verdwijnen. De Hoeken gaven zich niet gewonnen ondanks het uithongeringsproces.<ref>GOUDA, Streekarchief Midden-Holland, ''Archief van de stad Schoonhoven, 1271-1813'', onbekend nummer.</ref> De Kabeljauwse partij kreeg het niet voor elkaar om de stad opnieuw in bezit te krijgen en droop op 8 oktober af en omschreven het beleg als mislukt.

==Nasleep==
Nadat Schoonhoven in Hoekse handen was gevallen, werden de vestingsteden [[Gouda]] en [[Oudewater]] al snel Hoeksgezind en Jacoba van Beieren wilde hier vanuit haar machtspositie uitbreiden. Op 21 oktober 1425 behaalde Jacoba een belangrijke overwinning met de Slag bij Alphen, dit met behulp van het [[Sticht Utrecht]] en de steden [[Oudewater]] en Gouda. Jacoba wist daarna in 1426 handig gebruik te maken van de Kennemerse opstand en ondersteunde deze opstandelingen in het [[Beleg van Haarlem (1426)|beleg van Haarlem]].

Jacob van Gaasbeek kreeg nooit meer zijn lening aan Jan IV van Brabant terugbetaald. De hertog van Brabant moest aanvaarden dat zijn macht slonk in de Hollandse [[politiek]].

{{Appendix|2=
*H. BRAND, ''Over macht en overwicht. Stedelijke elites in Leiden (1420-1510)'' (Studies in urban social, economic and political history of the medieval and modern Low Countries 6), Leuven, 1996.
*M. DAMEN, ''De staat van dienst. De gewestelijke ambtenaren van Holland en Zeeland in de Bourgondische periode, 1425-1482'' (Hollandse studiën 36), Hilversum, 2000.
*L.G. VISSCHER, "Geschiedkundige bijzonderheden. Wanneer is het slot en de stad Schoonhoven door de Hoekschen bemagtigd?", ''Algemeene konst- en letterbode'', 1 (1835), 366-368.
{{References}}
}}

[[Categorie:Hoekse en Kabeljauwse twisten]]
[[Categorie:Schoonhoven]]
[[Categorie:Belegering|Schoonhoven]]
[[Categorie:Geschiedenis van Holland]]
[[Categorie:Geschiedenis van Krimpenerwaard]]
[[Categorie:1420-1429]]