Brontekst bekijken van Baard (windmolen)

[[Bestand:Molen De Hoop Garderen baard.jpg|thumb|Baard van [[De Hoop (Garderen)|De Hoop in Garderen]]]]
[[Bestand:De Hoop, Lunteren 20 juni 2009, askop met baard.jpg|thumb|Baard van de [[De Hoop (Lunteren)|De Hoop in Lunteren]]]]
[[Bestand:Molen Walderveense molen nieuw rietdek (157).jpg|thumb|Baard van de [[Walderveense molen]]]]

De '''baard''' van een [[windmolen]] is een dikke, meestal eiken plank bij een [[bovenkruier]], die de buitenkant van de kap onder de windpeluw bij het wiekenkruis afdekt om inwatering te voorkomen. Ook andere typen molens kunnen een baard hebben, maar deze hebben geen regenwaterkerende functie, zoals bij [[standerdmolen]]s. Op de baard staat meestal de naam van de molen en het jaartal van de bouw van de molen. Soms staan er twee jaartallen, waarbij het tweede of zelfs derde jaartal meestal een grote restauratie aangeeft. Soms staat er een spreuk op zoals bij molen [[De Zwaan (Lienden)|De Zwaan]] in Lienden: BIJ STORM EN WIND IS GOD MIJN VRIND. Het opschrift kan in het hout zijn ingesneden en vervolgens geverfd of alleen geverfd. Rond het opschrift kunnen er traditionele krullen, spiralen of afbeeldingen zijn opgebracht. De krullen kunnen al dan niet zijn uitgezaagd. Molen [[De Vlijt (Meppel)|De Vlijt]] in Meppel heeft bijvoorbeeld een gebeeldhouwde eikel met eikenbladeren, dat naar de functie van [[eekmolen]] verwees en de molen [[De Hoop (Zoetermeer)|De Hoop]] in Zoetermeer heeft korenaren op de baard staan. De baard van molen [['t Witte Lam]] in Groningen heeft een lam op de baard staan en die van de [[De Schaapweimolen]] schapen en initialen. De [[Overwaard Molen No.4]] in Kinderdijk heeft een baard met gestoken lofwerk en in het midden een rode, klimmende leeuw, het wapen van het voormalige [[Waterschap (Nederland)|waterschap]] [[De Overwaard]].

Ook kan er onder het [[Kap (bovenkruier)|achterkeuvelens]] een baard zijn aangebracht, zoals bij [[De Zwaan (Lienden)|De Zwaan]] in Lienden en de [[Tolhuys Coornmolen]] in Lobith.

De oudste nog aanwezige baarden stammen uit de eerste helft van de achttiende eeuw. In 1693 werd door de overheid voorgeschreven dat elke molen een eigen naam moest hebben en dat die moest worden aangegeven op een goed zichtbare plaats. Bij molens met een kruibare kap werd de naam vaak op de baard gezet. Veel moleneigenaren en molenmakers zetten hun doop- of familienaam op de baard, zoals De Duinjager (nu [[De Kat (Zaanse Schans)|De Kat]]) en voormalige De Duinmeyer van de familie Duyn en voormalige De Spaansche Vlieg gebouwd door Teunis Spaans. Daarnaast kwamen namen voor uit het planten- en dierenrijk, de Bijbel of van heiligen, zoals [[De Drie Koornbloemen]], [['t Roode Hert]], [[Goliath (molen)|Goliath]] en [[Sint Jan (Veldhoven)|Sint Jan]], maar andere namen zoals de [[De Bleeke Dood]] komen ook voor.

== Streekgebonden baarden ==
In Noord-Brabant komen eenvoudige baarden veel voor, zonder opschrift en in één kleur geverfd. In Oost-[[Friesland]] daarentegen zijn ze rijk versierd. In Groningen zijn ze meestal wit met een rode rand en zijn de krullen meestal uitgezaagd. De baarden van de Zaanse molens zijn donkergroen met een witte rand en hebben vaak het woord anno voor het jaartal staan.<ref>Bicker Caarten, A.,De molen in ons volksleven, 1958</ref>

<gallery perrow="3" widths="200" heights="170">
Molen De Kat, baard.jpg|[[De Kat (Zaanse Schans)|De Kat]] in de Zaanse Schans
Molen De Zwaan Lienden achterkeuvelens.jpg|Baard onder achterkeuvelens bij De Zwaan in Lienden
Zicht op bovenste deel van de molen en de tekst op de baard- "Bij storm en wind is God mijn vrind" - Lienden - 20366137 - RCE.jpg|Baard van de [[De Zwaan (Lienden)|Zwaan in Lienden]] onder de windpeluw
Korenmolen "De Hoop", baard (1847) - Zoetermeer - 20224649 - RCE.jpg|Baard van [[De Hoop (Zoetermeer)|De Hoop]] in Zoetermeer
Molen Sint Jan baard.jpg|Baard van de [[Sint Jan (Veldhoven)|Sint Jan]] in Veldhoven
Rijswijk Z-H - De Schaapweimolen baard.jpg|Baard van [[De Schaapweimolen]] met de initialen van de bouwers: FLM (Frederik Lakeman) en I-B (Jan Blok)
Vlaardingen molen Aeolus wiekenkruis met baard.jpg|De baard met het wapen van Vlaardingen en twee blazende wolken van de [[Aeolus (Vlaardingen)|Aeolus]]
Ronde stenen beltmolen zonder wieken - Aalst - 20003501 - RCE.jpg|Eenvoudige baard van de [[Aalstermolen]]
Molen Tot Voordeel en Genoegen baard met askop.jpg|Baard van de standerdmolen [[Tot Voordeel en Genoegen]]
Molen De Gekroonde Poelenburg kap (1).jpg|Baard van de [[paltrokmolen]] [[De Gekroonde Poelenburg]]
Molen De Heesterboom (8).jpg|Baard van [[d'Heesterboom]]
Molen De Valk Leiden baard (1).jpg|Baard in molen [[De Valk (Leiden)|De Valk]] van de voormalige houtzaagmolen Ons Genoegen in Alblasserdam
Molen De Valk Leiden baard (2a).jpg|Baard in molen [[De Valk (Leiden)|De Valk]] van de voormalige ringvaartmolen in de Benthuizer Noord- en Zuidpolder met Benthornerpolder
Molen De Valk, Leiden baard (4).jpg|Baard in molen [[De Valk (Leiden)|De Valk]] van de Jonge Pieter in Leimuiden. De molen is verplaatst naar Schipluiden en heet nu [[De Korpershoek]].
</gallery>

== Externe link ==
* [http://myalbum.com/album/OiDjJ4oqMILp Molenbaarden]
* [https://www.youtube.com/watch?time_continue=5&v=f2UsojY560s |Molenbaarden op Youtube]

{{Appendix}}

[[Categorie:Windmolen]]