Colani: /* Huis aan de kraanlei in Gent */

2024-08-01T09:13:13Z

Huis aan de kraanlei in Gent

Nieuwe pagina

[[Bestand:Caravaggio - Sette opere di Misericordia.jpg|miniatuur|379x379px|De zeven werken van barmhartigheid door [[Caravaggio (schilder)|Caravaggio]]]]
De '''zeven werken van barmhartigheid''' zijn in de [[christendom|christelijke]] traditie zeven manieren waarop gelovigen [[barmhartigheid]] tonen. Ze zijn een bron van [[Inspiratiebron|inspiratie]] in de [[kunst]] en de [[literatuur]] en voor het [[maatschappelijk werk]].

== Zeven lichamelijke werken van barmhartigheid ==
De '''zeven lichamelijke werken van [[barmhartigheid]]''' zijn:

#De hongerigen spijzen
#De dorstigen laven
#De naakten kleden
#De vreemdelingen herbergen
#De zieken verzorgen
#De gevangenen bezoeken
#De doden begraven
Zes van deze werken zijn gebaseerd op de woorden van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Christus]] volgens [[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]] 25:35-36: ''Ik had honger en gij hebt Mij te eten gegeven, Ik had dorst en gij hebt Mij te drinken gegeven, Ik was vreemdeling en gij hebt Mij opgenomen. Ik was naakt en gij hebt Mij gekleed, Ik was ziek en gij hebt Mij bezocht, Ik zat in de gevangenis en gij zijt tot Mij gekomen.'' Deze laatste tekst wordt soms ook vertaald naar het ''De gevangenen verlossen''.

[[Paus Innocentius III]] (1198-1216) voegde in het jaar [[1207]] een zevende werk toe: de doden begraven. Het is ontleend aan het (volgens de [[Protestantisme|protestanten]]) [[Apocrief|apocriefe]] of [[Deuterocanonieke boeken|deuterocanonieke]] [[Tobit]] 1:17, waarin naast twee bekende ook door Christus genoemde werken van barmhartigheid, speciaal de zorg voor de overledenen wordt benadrukt: ''Ik gaf brood aan de hongerigen en kleren aan de naakten; als ik het lijk van een volksgenoot buiten de muren van Nineve zag liggen, dan begroef ik het''.

== Achtste (lichamelijk) werk van barmhartigheid: de zorg voor de schepping ==
[[Paus Franciscus]] heeft naar aanleiding van de encycliek ''[[Laudato Si']]'' een "achtste werk van barmhartigheid" genoemd: "Laat ons barmhartig zijn voor ons gemeenschappelijk huis". Deze toevoeging aan de reeds bestaande zeven werken van barmhartigheid werd in een rondzendbrief van 6 augustus 2015 door Paus Franciscus voorgesteld.<ref>[http://w2.vatican.va/content/francesco/en/letters/2015/documents/papa-francesco_20150806_lettera-giornata-cura-creato.html Brief van Paus Franciscus voor de inrichting van de "Wereldgebedsdag voor de zorg voor de schepping" (EN)]</ref> De toevoeging van een “[[Oecumenisch christendom|oecumenisch]] en [[Ecologie|ecologisch]]” achtste werk van barmhartigheid sluit de andere werken van barmhartigheid in.<ref>[https://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=680&nws=3613 RK Documenten: Een 8e werk van barmhartigheid, revolutionair en visionair]</ref>
Paus Franciscus stelde toen tevens een jaarlijkse gebedsdag in om hier speciaal aandacht aan te besteden, de ''Giornata Mondiale di Preghiera per la Cura del Creato'' (de ‘Mondiale Dag van Gebed voor de Zorg van de Schepping’ of 'Wereldgebedsdag voor het behoud van de Schepping'). In ''Laudato Si''' zegt Franciscus dat hij met de instelling van deze jaarlijkse gebedsdag gehoor heeft gegeven aan het voorstel van de Byzantaans-orthodoxe [[metropoliet]] Johannes van Pergamon, een representant van [[Bartholomeus I van Constantinopel|Bartholomeos I van Constantinopel]], [[Oecumenisch patriarchaat van Constantinopel|Oecumenisch patriarch]] van de [[Oosters-orthodoxe Kerk]]. De eerste "Wereldgebedsdag voor de zorg voor de schepping" was op 1 september 2016 en wordt door de [[Rooms-Katholieke Kerk]] samen met de [[Oosters-orthodoxe kerken|orthodoxe katholieke kerk]] gehouden.<ref>[http://w2.vatican.va/content/francesco/en/messages/pont-messages/2016/documents/papa-francesco_20160901_messaggio-giornata-cura-creato.html Brief van Paus Franciscus tgv de 1e Wereldgebedsdag voor de schepping (EN)]</ref>

== Zeven geestelijke werken van barmhartigheid ==
Naast de lichamelijke werken van barmhartigheid werden in de middeleeuwen '''zeven geestelijke werken van barmhartigheid''' uitgewerkt: het zijn werken gericht op het lenigen van geestelijke nood.

De zeven geestelijke werken van barmhartigheid zijn:
#De onwetenden onderrichten
#In moeilijkheden goede raad geven
#De bedroefden troosten
#De zondaars vermanen
#Het onrecht geduldig lijden
#Beledigingen vergeven
#Voor de levenden en overledenen bidden

== Receptie in kunst en literatuur ==
De zeven werken van barmhartigheid zijn tot op de dag van vandaag een bron van inspiratie in kunstwerken en literatuur.

=== Huis aan de kraanlei in Gent ===
Zo staat in [[Gent]] aan de [[Kraanlei]] het huis ''De zeven werken van barmhartigheid''. Toch staan er slechts zes werken uitgebeeld op de voorgevel ervan. Vaak wordt verteld dat, aangezien dit oorspronkelijk een herberg was, het vierde werk (de vreemdelingen herbergen) in het gebouw zelf gebeurde. In werkelijkheid werd 'de doden begraven' niet afgebeeld (zie detailopnames).

[[Bestand:Huisde7WerkenvanBarmhartigheid.jpg|thumb|left|250px|Het huis ''De zeven werken van barmhartigheid'', Kraanlei 79 te Gent]]
[[Bestand:HongerigenSpijzen.jpg|240px|1.De hongerigen spijzen]]
[[Bestand:DorstigenLaven.jpg|240px|2.De dorstigen laven]]
[[Bestand:Naakten kleden.jpg|240px|3.De naakten kleden]]
[[Bestand:VreemdelingenHerbergen.jpg|240px|4.De vreemdelingen herbergen]]
[[Bestand:ZiekenVerzorgen.jpg|240px|5.De zieken verzorgen]]
[[Bestand:GevangenenBezoeken.jpg|240px|6.De gevangenen bezoeken]]
{{Clearboth}}

=== Schilderij van Meester van Alkmaar ===
[[Bestand:Werken van Barmhartigheid, Meester van Alkmaar (1504).jpg|800px|thumb|De zeven werken van barmhartigheid - [[Meester van Alkmaar]] in het Rijksmuseum te Amsterdam]]
In het [[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum]] in [[Amsterdam]] hangen zeven panelen van de [[Meester van Alkmaar]].

Ze werden in 1504 in opdracht van de gasthuismeesters van het Heilige Geestgasthuis geschilderd.

Van 1504 tot 1916 hingen de panelen in de [[Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)|Grote of Sint-Laurenskerk]] in [[Alkmaar (Nederland)|Alkmaar]]. In 1916 werden ze aangekocht door het Rijksmuseum.

=== Martinikerk in Groningen ===
[[File:Zuidelijke kooromgang in de Martinikerk Groningen.jpg|thumb|Zuidelijke kooromgang in de Martinikerk Groningen met deel van de serie "Zeven werken van Barmhartigheid" van Egbert Modderman]]
De [[Martinikerk (Groningen)|Stichting Martinikerk Groningen]] gaf in 2017 de kunstenaar [[Egbert Modderman]] de opdracht om een hedendaagse versie van de werken te maken. Hij koppelt ieder werk aan een verhaal uit de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]]. Bijzonder bij deze serie, die in 2024 voltooid zal worden, is dat ook het achtste werk van barmhartigheid (de zorg voor de schepping) uitgebeeld zal worden.

=== Suske en Wiske ===
De werken van barmhartigheid blijven een inspiratiebron. Zo worden jaarlijks vele wandelingen rond het thema georganiseerd. In het [[Suske en Wiske]]-verhaal ''[[De zeven snaren]]'' spelen de zeven werken van barmhartigheid een rol. Ook hier wordt gesproken van ''de gevangenen verlossen''.

=== Bibliografie ===
* Ralf van Bühren: ''Die Werke der Barmherzigkeit in der Kunst des 12.–18. Jahrhunderts. Zum Wandel eines Bildmotivs vor dem Hintergrund neuzeitlicher Rhetorikrezeption'' (Studien zur Kunstgeschichte, vol. 115), Hildesheim / Zürich / New York: Verlag Georg Olms 1998. {{ISBN|3-487-10319-2}}
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>
== Externe link ==
* [http://www.barmhartigheid.nl/ De Beweging van Barmhartigheid]

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Christelijke ethiek]][[Categorie:Geschiedenis van de zorg]]

Zeven werken van barmhartigheid - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Huis aan de kraanlei in Gent */