Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-06-29T06:58:59Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
|afbeelding = Jacobus van Dijck - Anno 1304. Witte van Haemstede op de Blinkert bij Haarlem - SA 5133 - Amsterdam Museum.jpg
|onderschrift = Witte van Haemstede op [[De Blinkert]] bij Haarlem<br>(Jacobus van Dijck)
|naam = Witte van Haemstede
|leven = 1280-1321
|functie = heer van Haamstede
|periode = 1303-1321
|voorganger = ''nieuwe titel''
|opvolger = [[Floris I van Haamstede|Floris I van Haemstede]]
|vader = [[Floris V van Holland]]
|moeder = Aleid van Heusden
|dynastie = Van Holland/Haemstede
}}
[[Bestand:Haamstede wapen.svg|thumb|wapen van Witte van Haemstede]]
'''Witte van Haemstede''' ([[1280]]/[[1282]] - tussen [[16 januari]] en [[26 december]] [[1321]]) was een bastaardzoon van graaf [[Floris V van Holland]]. Hij werd een bekende figuur als de redder van het [[graafschap Holland]] toen hij in [[1304]] in de nabijheid van [[Haarlem]] een [[graafschap Vlaanderen|Vlaams]] [[leger (troepenmacht)|leger]] zou hebben verslagen. De laatste jaren zijn er echter grote twijfels ontstaan of deze zogenaamde [[Slag bij Manpad]] wel heeft plaatsgevonden.

== Leven ==
Witte van Haemstede werd ca. 1281 geboren als bastaardzoon van Floris V bij Anna van Heusden. Het kerkelijk recht bepaalde dat buitenechtelijke kinderen niet konden worden erkend. Witte groeide op als de ''Witte van Heusden''. Maar toen zijn vader in [[1296]] werd vermoord, kreeg hij van zijn halfbroer [[Jan I van Holland|Jan I]], die Floris V als [[graafschap Holland|graaf van Holland]] was opgevolgd, de heerlijkheid [[Haamstede]] in leen. Vanaf die tijd werd hij de ''Witte van Haemstede'' genoemd. Sommige bronnen noemen hem ook wel ''Witte van Holland'', maar die benaming was niet correct. [[Haamstede]] ligt op het eiland [[Schouwen-Duiveland]] in het vroegere [[graafschap Zeeland]]. In 1299 nam hij deel aan het beleg van [[Dordrecht (Nederland)|Dordrecht]], waarbij hij het kasteel van [[Heerlijkheid Putten|Putten]] bezette. Hij overleed in 1321.

== De slag bij Haarlem ==
In 1304 trok [[Gwijde van Namen]] met een Vlaams leger op naar Zeeland. Witte was in [[Zierikzee]] en vluchtte over zee naar [[Zandvoort]]. Terwijl de Vlamingen oprukten en [[Delft]] bedreigden, wist hij een leger van [[poorter]]s en boeren te mobiliseren. Volgens de legende plantte hij zijn vaandel op de top van [[De Blinkert]] bij Haarlem; hij wist met zijn leger de Vlamingen op de vlucht te jagen.

== Vondel en Van Lennep ==
* Witte van Haemstede speelt in de [[Gijsbrecht van Aemstel]] van [[Joost van den Vondel|Vondel]] een minder fraaie rol. In het vijfde en laatste bedrijf verkracht hij Klaeris van Velzen, moeder-overste van het Klaerissenklooster en vermoordt bisschop Gozewijn.
* In [[1817]] liet [[Jacob van Lennep]], naast het [[Huis te Manpad]] een gedenkteken plaatsten, [[De Naald (Heemstede)|De Naald]], waarop Witte van Haemstede wordt genoemd als de overwinnaar in de [[Slag bij Manpad|Slag aan het Manpad]].

==Familie==
Witte trouwde met zijn achternicht (ze waren verwant in de zesde graad) Agnes van der Sluis, dochter van [[Arnold van der Sluijs]] en diens tweede vrouw Agnes van der Lecke (dochter van Hendrik II van der Lecke, raad van Holland). Drie zoons worden genoemd in naslagwerken.<ref>M.Smallegange, chronike van Zeeland I deel V boek, blz 682</ref>
* [[Floris I van Haamstede|Floris I of Frederik van Haemstede]] (ca. 1301 - [[Staveren]], 27 september 1345): belangrijke hoveling van [[Willem IV van Holland]], verkreeg functies en grote bezittingen in Zeeland, en verkreeg via zijn vrouw bezittingen van het huis [[Persijn (geslacht)|Persijn]] in het [[Kennemerland]] en het [[Waterland (gemeente)|Waterland]]. Nam deel aan verschillende oorlogen van Willem en sneuvelde samen met hem bij Staveren.
* Arnoud van Haemstede, genoemd als heer van Moermont, werd in 1348 waarschijnlijk vermoord door [[Wolfert III van Borselen]].
* Jan van Haemstede, wordt genoemd in 1348.
* Gui of Gwijde van Haemstede, die ook bij de Slag van Warns zou zijn gesneuveld in 1345.

Enkele andere afstammelingen van Witte zijn:
* Jan II van Haemstede (ca. 1340 - voor 24 mei 1386): vocht een vete uit met [[Wolfert III van Borselen]] naar aanleiding van de moord op Arnoud van Haemstede. Uiteindelijk kocht Wolfert de familie van Haemstede af. Jan koos daarna de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten|Hoekse]] kant en werd verbannen maar kreeg vier jaar later (tegen betaling) zijn functies en bezittingen weer terug.
* Arend II van Haemstede (1372 - 12 april 1433): dijkgraaf van Zuid-Beveland beoosten Yerseke, rentmeester van Zeeland beoosten Schelde, baljuw van Middelburg, baljuw van Brouwershaven.

==Externe link==
* [https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003195401_01/_jaa003195401_01_0003.htm Historie en historiografie van de slag aan het Manpad (1304)] door [[F.W.N. Hugenholtz]]. In: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1954-1955, p. 31-47.

{{Appendix}}

[[Categorie:Huis Holland]]
[[Categorie:Heer van Haamstede]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw|Haamstede, W]]

Witte van Haemstede - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd