https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Witte_%28munt%29Witte (munt) - Bewerkingsoverzicht2026-04-21T20:44:16ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Witte_(munt)&diff=57382&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-01-18T16:17:45Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:3petermenger1713.jpg|thumb|Munt van drie witten]]<br />
[[Bestand:Deventer witpenning.jpg|thumb|Witpenning of dubbele groot, zilver, geslagen te Deventer in 1472.]]<br />
Een '''witte''' of '''albus''' was een [[munt (betaalmiddel)|munt]] die sinds de Late Middeleeuwen voorkwam en zijn belangrijkste verspreiding in het [[Rijnland (Duitsland)|Rijnland]] had, maar onder de naam ''witpenning'' ook [[Oost-Nederland]] bereikte. De Latijnse naam van de munt luidde voluit ''denarius albus'' ofwel ''witte penning'' en dankte de munt aan zijn relatief hoge zilvergehalte, waardoor hij een lichte kleur had in tegenstelling tot de door het hoge kopergehalte snel zwart verkleurende [[Penning (muntsoort)|penninkjes]] van die tijd. <br />
<br />
De witte werd rond het midden van de 14e eeuw ingevoerd door de [[Lijst van aartsbisschoppen van Trier|Trierse aartsbisschop]] [[Kuno II van Falkenstein]] en wordt voor het eerst vermeld in het muntverdrag (1372) tussen [[Rijksstad Keulen|Keulen]] en [[Trier]]. In de loop der tijd werd de witte een basismunt binnen het muntverbond tussen de keurvorsten van Trier, [[Mainz]] en Keulen en werd de munt in talrijke aangrenzende gebieden overgenomen.<br />
<br />
Oorspronkelijk vertoonde de voorzijde van de munten christelijke motieven zoals Christus of een heilige. In Trier werd de witte dan ook wel ''Petermenger'' genoemd wegens de afbeelding van Sint-Pieter. Op de keerzijde stond gewoonlijk een wapenschild, zoals in Mainz het stadswapen: een wiel of rad. Deze munt wordt daarom ook Raderalbus genoemd. Hij had een waarde van 24 penningen of 2 schilling.<br />
<br />
Gedurende de [[Dertigjarige Oorlog]] (1618–1648) verloor de witte aan betekenis. Regionaal werden ze nog tot in de 18e eeuw als pasmunt geslagen, bijvoorbeeld in Hessen.<br />
<br />
== Witpenning==<br />
In de vijftiende eeuw verscheen de Witte ook in de lage landen, waar deze doorgaans ''witpenning'' werd genoemd. Witpenningen werden hier aangemunt in het [[Hertogdom Gelre]] en de stad [[Deventer]]. De witpenning had hier een waarde van een dubbele [[Groot (munt)|groot]] en was daarmee een voorloper van de [[stuiver]].<ref>J. Fortuyn Droogleever, ''De vorstelijke en de stedelijke muntslag te Deventer'', Deventer: Praamstra 1982, p. 10 e.v.</ref><br />
<br />
==Zie ook==<br />
*[[Lijst van oude muntsoorten in de Lage Landen]]<br />
<br />
== Externe link ==<br />
*[https://web.archive.org/web/20130201193912/http://reppa.de/lex.asp?ordner=a&link=Albus.htm Albus in Das grosse Münzen-Lexikon]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Nederlandse munt]]<br />
[[Categorie:Zilveren munt]]</div>Colani