Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-11-17T04:59:41Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Hexhamfromeddius.jpg|thumb|300px|Afbeelding van een pagina uit een 11e-eeuws manuscript van de ''Vita Sancti Wilfrithi'']]
'''Wilfrid(us) of Walfridus van York''' (oorspronkelijke spelling '''Wilfrith'''<ref name=Fraser47>{{aut|Fraser}}, ''From Caledonia to Pictland'', blz. 47</ref>) (rond [[634]] - [[24 april]] [[709]]) was een Engelse [[bisschop]] en [[heilig]]e.

Wilfrid werd geboren in een voorname familie in [[Koninkrijk Northumbria|Northumbria]], tegenwoordig Noordwest-Engeland. Hij verliet op jeugdige leeftijd het ouderlijk huis om in [[Lindisfarne]], [[Canterbury (Engeland)|Canterbury]], [[Gallië]] en in [[Rome (stad)|Rome]] te studeren; tegen 660 keerde hij terug naar Northumbria, waar hij abt werd van het nieuw opgerichte klooster in [[Ripon (Engeland)|Ripon]]. In 664 was Wilfrid woordvoerder van het Romeinse standpunt tijdens de [[synode van Whitby]]. Hier maakte hij naam door een toespraak waarin hij betoogde dat de Romeinse methode moest worden ingevoerd voor de exacte berekening van de eerste Paasdag (de computus).

==Afkomst en jeugdjaren==
Wilfrid werd rond het jaar 633 in Northumbria geboren.<ref name=Harting107>{{aut|Mayr-Harting}}, ''Coming of Christianity'', blz. 107-112</ref> James Fraser stelt dat Wilfrid uit een aristocratische familie in [[Deira]] stamde; hij wijst erop dat de meeste van Wilfrids vroege contacten afkomstig waren uit dit gebied.<ref name=Fraser190>{{aut|Fraser}}, ''Caledonia to Pictland'', blz. 190-91</ref> Toen hij ongeveer 14 jaar oud was, zou hij in conflict zijn geraakt met zijn [[stiefmoeder]]. Dit conflict was voor Wilfrid aanleiding om het ouderlijk huis te verlaten, waarschijnlijk zonder toestemming van zijn vader.<ref name=Hindley78>{{aut|Hindley}}, ''A Brief History of the Anglo-Saxons'', blz. 78-83</ref> Hoewel Wilfrids achtergrond nooit expliciet als adellijk is beschreven, waren hovelingen van de koning vaste gasten in het huis van zijn vader. Ook beschikte hij, toen hij het ouderlijk huis verliet, over paarden, bedienden en kleren, die pasten bij een verblijf aan een koninklijk hof. Wilfrid begaf zich naar het hof van koning [[Oswiu van Northumbria|Oswiu]] van Northumbria.<ref name="Barbarian263">{{aut|Fletcher}}, ''Barbarian Conversion'', blz. 263</ref>

Aan het hof werd koningin [[Eanfled|Eanflæd]] Wilfrid's beschermvrouwe.<ref name=Hindley78/> De koningin stuurde hem naar [[Cudda]] om daar te studeren. Cudda was een van haar mans hovelingen geweest, maar was in 648 monnik op het eiland [[Lindisfarne]].<ref name=DNB>Thacker [http://www.oxforddnb.com/view/article/29409 "Wilfrid (St Wilfrid) (ca.634-709/10)"] ''Oxford Dictionary of National Biography''</ref> Het klooster op dit eiland was kort daarvoor opgericht door [[Aidan van Lindisfarne|Aidan]], die belangrijk was geweest voor de bekering van [[Koninkrijk Northumbria|Northumbria]] tot het [[christendom]].<ref name=Barbarian175/> Op Lindisfarne zou Wilfrid het "gehele [[Psalter (boek)|Psalter]] en diverse andere boeken uit zijn hoofd hebben geleerd".<ref name=QConversion181>Geciteerd in Yorke ''Conversion of Britain'', blz. 181</ref>

Wilfrid studeerde enige jaren in Lindisfarne, voordat hij in 652 vertrok naar het hof van de koning van [[Koninkrijk Kent|Kent]] in [[Canterbury (Engeland)|Canterbury]]. Hij verbleef daar bij familieleden van Koningin Eanflæd.<ref name=DNB/> De koningin had Wilfrid een introductiebrief meegegeven voor haar neef, koning [[Earconbert|Eorcenberht]].<ref name=Barbarian175/> In Kent werd Wilfrid geholpen in zijn carrière door een andere neef van Eanflæd's, [[Hlothhere van Kent|Hlothere]], die later koning van Kent zou worden (673 - 685).<ref name=Kings36>{{aut|Yorke}}, ''Kings and Kingdoms'', blz. 36-37</ref> Aan het hof van Kent verbleven in die tijd ook een aantal bezoekende geestelijken, waaronder [[Benedict Biscop]], een bekende [[missionaris]].<ref name=Earliest36>{{aut|Kirby}}, ''Earliest English Kings'', blz. 36</ref> Wilfrid lijkt ongeveer een jaar in Kent te hebben doorgebracht, maar de exacte chronologie is onzeker.<ref name=World156>{{aut|Blair}}, ''World of Bede'', blz. 156</ref>

===Tijd in Rome en Lyon===
[[Bestand:7th-century Hexham crypt.jpg|thumb|7de-eeuwse [[crypte]] in de [[abdij van Hexham]], waar Wilfrid de relikwieën die hij meegebracht uit het continent mogelijk zou hebben ondergebracht.]]
Wilfrid vertrok in het gezelschap van Benedictus Biscop vanuit Kent naar Rome,<ref name=DNB/><ref name=EncASE>{{aut|Thacker}}, "St. Wilfrid" ''Encyclopedia of Anglo-Saxon'', blz. 474-76</ref> Het betrof hier de eerste bekende bedevaart naar Rome van in het tegenwoordige Engeland geboren mensen,<ref name=Herrin267>{{aut|Herrin}}; ''Formation of Christendom'', blz. 267-68</ref> deze bedevaart vond waarschijnlijk in 654 of 655 plaats.<ref name=Barbarian175/> Volgens zijn latere biograaf, Stefanus van Ripon, verliet Wilfrid het gezelschap van Biscop in [[Lyon]], waar Wilfrid onder de bescherming van [[Annemund]], de aartsbisschop van Lyon, stond. Stefanus van Ripon beweert dat Annemund Wilfrid met een nichtje van de aartsbisschop wilde laten trouwen en dat hij Wilfrid gouverneur van een Frankische gouw wilde maken, maar dat Wilfrid dit weigerde en dat hij zijn weg naar Rome vervolgde.<ref name=DNB/> Eenmaal in Rome leerde hij de Romeinse methode om [[computus|de eerste Paasdag te berekenen]]. Ook bestudeerde hij de Romeinse praktijk van het verzamelen van [[relikwie]]ën.<ref name=Brown29>{{aut|Brown}}, "Royal and Ecclesiastical" ''Renascence'', blz. 29-31</ref> Na een [[Audiëntie (hoorzitting)|audiëntie]] met de paus keerde Wilfrid terug naar Lyon.<ref name=DNB/>

Stefanus van Ripon zegt dat Wilfrid drie jaar in Lyon verbleef. Hij zou de stad pas na de dood van zijn vriend, de aartsbisschop hebben verlaten. Er is echter een probleem in Stefanus' zijn chronologie. De moord op Annamund vond plaats in 660, maar Wilfrid keerde in 658 terug naar Engeland.<ref name=DNB/><ref>Annamund werd vermoord op bevel van [[Balthild]], de regent van [[Chlothar III]].</ref><ref name=Levinson10>{{aut|Levison}}, ''England and Continent'', blz. 10</ref> Stefanus zegt dat Annamund Wilfrid een klerikale [[tonsuur]] zou hebben gegeven. Dit betekent echter niet dat hij monnik werd, alleen dat hij tot de geestelijkheid toetrad. Bede zwijgt over het onderwerp van Wilfreds monastieke status,<ref name=Cubitt277>{{aut|Cubitt}}, "Clergy in Early Anglo-Saxon England", ''Historical Research'', blz. 277</ref> Waarschijnlijk werd Wilfrid al monnik tijdens zijn tijd in Rome, of daarna, toen hij in Gallië verbleef.<ref name=Farmer22>{{aut|Farmer}}, "Intruduction", ''Age of Bede'', blz. 22</ref>

Sommige historici zijn echter van mening dat Wilfrid nooit monnik is geworden.<ref name=Cubitt277/> Tijdens zijn verblijf in Gallië raakte Wilfrid goed bekend met de Frankische kerkelijke praktijken, met inbegrip van een aantal aspecten van de kloosters gesticht door [[Columbanus]]. Deze invloed kan worden gezien in Wilfrids waarschijnlijke adoptie later in zijn leven van de Frankische ceremonie om kerken in te wijden, alsook in zijn gewoonte om Frankische metselaars in te huren om zijn kerken te bouwen.<ref name=Sanc1>{{aut|Coates}}, "Construction of Episcopal Sanctity" ''Historical Research'', blz. 1-2</ref> Wilfrid raakte in Gallië en Italia ook bekend met de ''[[Regula Benedicti|regels van Sint-Benedictus]]'', aangezien de door [[Columbanus]] gestichte kloosters deze monastieke regel volgden.<ref name="Ceolfrid76">{{aut|Coates}}, "Ceolfrid" ''[[Journal of Medieval History]]'', blz. 76-77</ref>

===Abt van Ripon===
Na zijn terugkeer naar Northumbria in ongeveer 658, beval [[Cenwalh van Wessex|Cenwalh]], [[Lijst van monarchen van Wessex|de koning van Wessex]], Wilfrid aan bij [[Alhfrith van Deira]], een zoon van Oswiu, als een geestelijke die goed onderlegd was in de Romeinse gewoonten en liturgie.<ref name=Earliest87/> Alhfrith was onderkoning van Deira onder het bewind van zijn vader en de meest waarschijnlijke erfgenaam van de troon van zijn vader, aangezien zijn halfbroers nog jong waren.<ref name=Convert42/> Kort voor 664 gaf Alhfrith aan Wilfrid een klooster in beheer dat hij onlangs in [[Ripon (Engeland)|Ripon]] had opgericht.<ref name=EncASE/><ref name=Earliest87/> Dit klooster was gevormd rondom een groep monniken van de [[Melrose Abbey|abdij van Melrose]], volgers van de gebruiken van de [[Hiberno-Schotse missie]]<ref name=Convert42>{{aut|Higham}}, ''Convert Kings'', blz. 42</ref> Wilfrid verwijderde de abt, Eata, omdat hij weigerde de Romeinse gebruiken te volgen;<ref name=Earliest87/> Cuthbert, later zelf heilig verklaard, was een van de monniken die werden verdreven.<ref name=DNB/> Wilfrid introduceerde de ''Regels van Sint-Benedictus'' in Ripon. Hij beweerde dat hij als eerste in Engeland deze regels in een klooster invoerde,<ref name=Monasticism57>{{aut|Lawrence}}, ''Medieval Monasticism'', blz. 57</ref>, maar deze claim berust op de ''Vita Sancti Wilfrithi'' en zegt niet waar Wilfrid op de hoogte raakte met de ''Regula Benedicta'', noch welke vorm van de ''Regula Benedicta'' er precies werd ingevoerd.<ref name=World199>{{aut|Blair}}, ''World of Bede'', blz. 199</ref>

Kort daarna<ref>Er is ook sprake van dat hij vijf jaar na zijn benoeming tot abt priester werd.</ref> werd Wilfrid tot priester gewijd door [[Agilbert]], de [[bisschop van Dorchester (historisch)|bisschop van Dorchester]] in het koninkrijk van de [[Gewisse]], een deel van [[koninkrijk Wessex|Wessex]].<ref name=Hindley78/> Wilfrid was een protegé van Agilbert, die Wilfrid later ook tot bisschop wijdde.<ref name=World111>{{aut|Blair}}, ''World of Bede'', blz. 111-12</ref> De monnik [[Ceolfried|Ceolfrith]] werd door de abdij van Ripon aangetrokken vanuit de abdij van Gilling, een klooster dat onlangs was ontvolkt als gevolg van de [[pest van Justinianus|pest]]. Ceolfrith was later abt van de [[Wearmouth-Jarrow Abbey|abdij van Wearmouth-Jarrow]] toen de vroeg-middeleeuwse kroniekschrijver en schrijver [[Beda]] daar monnik was.<ref name=World162>{{aut|Blair}},''World of Bede'', blz. 162-163</ref> Beda maakt nauwelijks melding van de relatie tussen Ceolfrith en Wilfrid, maar het was Wilfrid, die Ceolfrith tot priester wijdde en die hem toestemming gaf voor een transfer naar de [[Wearmouth-Jarrow Abbey|abdij van Wearmouth-Jarrow]].<ref name=Ceolfrid82>{{aut|Coates}}, "Ceolfrid" ''Journal of Medieval History'', blz. 82.</ref>

==Synode van Whitby==
{{Zie hoofdartikel|synode van Whitby}}
In 663 woonde Wilfrid de synode of het concilie van Whitby bij. Hij was aanhanger van de partij die voorstander was van de "continentale" methode voor het bepalen van Pasen (de computus). Zijn medestanders waren [[James de Diaken]], Agilbert en Alhfrith. Onder hen die de "Keltische" manier om de juiste datum voor Pasen te berekenen aanhingen waren koning Oswiu, [[Hilda van Whitby|Hilda]], de abdis van Whitby, [[Cedd]], een bisschop, en [[Colman van Lindisfarne]], de [[bisschop van Lindisfarne]].<ref name=Intro131/>

Wilfrid werd gekozen om het standpunt van de Romeinse partij in de synode te vertegenwoordigen;<ref name=Intro131>{{aut|Blair}}, '' Introduction to Anglo-Saxon England'', blz. 131</ref> ook trad hij op als tolk voor Agilbert, die de lokale taal niet sprak.<ref name="Barbarian175" /><ref>Agilbert werd later door de koning van Wessex uit zijn Engelse bisdom verbannen, toen de koning Agilbert door diens gebrekkige beheersing van de [[Oudengels|Angel-Saksische]] taal niet kon begrijpen.</ref> Beda schrijft dat Wilfrid zou hebben gezegd dat zij, die de juiste datum voor Pasen niet volgens het Romeinse systeem berekenen, zich schuldig maken aan een [[zonde]].<ref name=World83>{{aut|Blair}}, ''World of Bede'', blz. 83-84</ref> Wilfrids toespraak ten gunste van het overnemen van de Romeinse kerkpraktijk om de juiste datum van Pasen te berekenen was een belangrijke stap in de ondergang van de "Keltische" partij in 664,<ref name=Harting107/><ref name=ASE123>{{aut|Stenton}}, ''Anglo-Saxon England'', blz. 123-25</ref><ref>Het is niet duidelijk welk gedeelte van de toespraak werkelijk door Wilfrid is uitgesproken en welk gedeelte door de eerbiedwaardige Beda werd gecomponeerd.</ref> hoewel de meeste Ierse kerken de Romeinse methode voor het bepalen van Pasen pas in 704 overnamen en [[Iona (eiland)|Iona]] zelfs tot 716 standhield.<ref name=Conversion117>{{aut|Yorke}} ''Conversion of Britain'', blz. 117</ref><ref>Sommige Welsh gingen pas in 768 over tot de Romeinse methode om Pasen te berekenen.</ref> Veel van de Ierse kloosters hielden zich niet aan de Romeinse methode om Pasen te berekenen, maar zij waren niet geïsoleerd van het continent. Ierse geestelijken stonden in contact met geestelijken op het continent. Ten tijde van de synode van Whitby hielden veel Zuid-Ieren zich al wel aan de Romeinse paasdatum,<ref name=Brown361>{{aut|Brown}}, ''Rise of Western Christendom'', blz. 361-62</ref> De monniken en geestelijken die de besluiten van de synode van Whitby niet wilden aanvaarden, verlieten Northumbria; sommigen gingen naar Ierland<ref name=Kings84>{{aut|Yorke}}, ''Kings and Kingdoms'', blz. 84–85</ref>, anderen naar [[Iona (eiland)|Iona]].<ref name=Earliest87>{{aut|Kirby}} ''Earliest English Kings'', blz. 87-88</ref>

==Aartsbisschop van York==
Na de [[Synode van Whitby]] in 664 werd hij tot [[aartsbisschop van York|bisschop van York]] gekozen. Wilfrid beschouwde de noordelijke bisschoppen van Northumbria en [[Schotland]] als [[schisma]]tiek omdat zij trouw waren gebleven aan het [[Keltische christendom]] en wilde daarom niet door hen tot bisschop worden gewijd. Zijn [[wijding]] ontving hij daarna in [[Frankrijk]]. Hij keerde pas enkele jaren later, in [[666]], terug naar Northumbria. Tijdens zijn lange afwezigheid werd er echter een nieuwe bisschop gekozen: [[Chad van York|Chad]]. Daarop trok Wilfrid naar [[Mercia]], totdat hij in 669 dankzij de [[aartsbisschop van Canterbury]] [[Theodorus van Tarsus|Theodorus]] zijn positie terugkreeg. Hij stichtte in zijn [[bisdom]] vele [[klooster (gebouw)|klooster]]s van de [[benedictijnen]] en liet de munsterkerk van York volledig herbouwen.

===Conflict met de aartsbisschop van Canterbury===
Toen zijn bisdom in [[678]] door de aartsbisschop van Canterbury werd opgesplitst in vier kleinere bisdommen en deze drie nieuwe bisschoppen had gewijd, was Wilfrid het niet eens met die beslissing. Hij was van oordeel dat de aartsbisschop het recht niet had een dergelijke beslissing te nemen en ging naar Rome om zijn zaak te bepleiten bij [[paus Agatho]].

===In beroep in Rome===
Wilfrid vertrok naar Rome na zijn afzetting om in beroep gaan tegen de beslissingen van Theodorus en Ecgfrith,<ref name=Hindley48>{{aut|Hindley}}, ''A Brief History of the Anglo-Saxons'', blz. 48</ref><ref>De eerste Engelsman om een koninklijke of kerkelijke beslissing aan te vechten door een verzoekschrift aan de paus. Hij was de enige Engels bisschop die tegen een koninklijke uitspraak in beroep ging totdat [[William van St-Calais]] in 1088 bij de paus in beroep ging tegen een beslissing van koning [[Willem II van Engeland]]</ref>.<ref name=West184>{{aut|[[Pat Southern|Southern]]}}, ''Western Society'', blz. 184-185.</ref>

====Verblijf in Friesland====
Onderweg bezocht hij in [[Utrecht (stad)|Utrecht]] het hof van de [[Lijst van heersers van Friesland|Friese koning]], [[Aldgisl]], die hem vriendelijk ontving. Daar verbleef hij het grootste gedeelte van 678. Volgens sommige historici zou Wilfrid op zijn reis van Engeland naar het continent uit koers zijn geraakt en per ongeluk in [[Frisia (Friesland)|Frisia]] zijn beland.<ref name=Intro137>{{aut|Blair}}, ''Introduction to Anglo-Saxon England'', blz. 137</ref> Waarschijnlijker lijkt echter een andere versie van de gebeurtenissen, waar van toeval geen sprake was. Wilfrid zou via Frisia zijn gereisd omdat hij [[Neustrië]] wilde vermijden, aangezien hij zich bedreigd voelde door de daar heersende [[hofmeier]] [[Ebroin]]. Hij overwinterde in Friesland, waar hij tijdens zijn verblijf diplomatieke inspanningen van Ebroin in de vorm van een uitleveringsverzoek wist af te weren. Volgens Stephen zou Ebroin zelfs geprobeerd hebben om Wilfrid te laten doden. Tijdens zijn verblijf probeerde Wilfrid om de Friezen, die op dat moment nog heidenen waren, tot het christendom te bekeren. Wilfrids biograaf beweert dat hij daarin slaagde en dat het merendeel van de Friese edelen zou zijn bekeerd.<ref name=Levinson50>{{aut|Levison}}, ''England and the Continent'', blz. 50-51</ref> Het succes was echter van korte duur.

====Vervolg van de reis====
Na zijn verblijf in Utrecht reisde hij in de lente van 679 verder naar het hof van [[Dagobert II]] in [[Austrasië]]. Deze koning bood hem de [[aartsbisdom Straatsburg|aartsbisschoppelijke zetel van Straatsburg]] aan, maar Wilfrid weigerde deze functie. Eenmaal in Noord-Italië aangekomen, werd Wilfrid door de [[koning van de Langobarden]], [[Perctarit]] ontvangen, die hem een plaats aan zijn hof gaf.<ref name=Levinson14>{{aut|Levison}}, ''England and the Continent'', blz. 14</ref>

====Beslissing van de paus====
[[Paus Agatho]] besliste dat de nieuw benoemde bisschoppen weer uit hun ambt moesten worden ontzet. Wilfrids bisdom moest, gezien zijn grootte wel opgedeeld worden, maar het was Wilfrid die zijn [[coadjutor]]s kon aanstellen.

Toen hij na deze beslissing weer in Northumbria aankwam, werd hij door de koning [[Ecgfrith van Northumbria|Ecgfrith]] gevangengenomen en vervolgens opnieuw verbannen.

==Terugkeer in Engeland==
In 686 kon hij na het aantreden van de nieuwe koning [[Aldfrith van Northumbria|Aldfrith]] en bemiddeling van aartsbisschop Theodorus terugkeren naar Northumbria, eerst als bisschop van [[Hexham]] en kort daarna weer als bisschop van York.

Een vijftal jaar later kwam Wilfrid weer in conflict met de koning. Daarop verliet hij Northumbria weer om naar het naburige koninkrijk [[Mercia]] te trekken. In 702 verslechterde zijn relatie met aartsbisschop Brihtwald, en een jaar later trok Wilfrid voor een derde maal naar Rome. Uiteindelijk kreeg hij het bisdom van Hexham en Ripon.

==Aftreden en overlijden==
Na zijn definitieve terugkeer naar Northumbria trok Wilfrid zich terug in de [[abdij van Ripon]], waar hij tot zijn dood zou verblijven. Hij overleed op 75-jarige leeftijd<ref name=Making158>{{aut|Kirby}}, ''Making of Early England'', blz. 158</ref> tijdens een bezoek aan [[Oundle]] in [[Northamptonshire]].<ref name=Hindley62/> Iets meer dan een jaar voor zijn dood in 709<ref name=Hindley62>{{aut|Hindley}} ''Brief History of the Anglo-Saxons'', blz. 62</ref> of 710<ref name=DNB/><ref name=Bede101>{{aut|Kirby}}, "Bede"'' English Historical Review'', blz. 101</ref><ref>Beide jaren worden in verschillende bronnen als overlijdensjaar gegeven. De discrepantie over zijn overlijdensdatum betreft het feit dat er twee data worden geassocieerd met de cultus van Wilfrid, 24 april en 12 oktober. Stefanus van Ripon vermeldt uitdrukkelijk dat Wilfrid op een donderdag overleed, maar beide genoemde overlijdensdatums vielen in 709 niet op een donderdag. 24 april 710 viel echter wel een donderdag en is om die reden de meest aannemelijk datum van Wilfrids overlijden. Een complicatie is wel dat de oktoberdatum de meest voorkomende herdenkingsdatum is, maar dat 22 april in de 7e- en 8e-eeuwse [[heiligenkalender]]s als eerste datum aan de cultus van Wilfrid werd gekoppeld. De oktoberdatum ontstond waarschijnlijk omdat de aprildatum conflicteerde met de [[Vastentijd]] en [[Pasen]].</ref> kreeg Wilfrid iets wat naar het schijnt op een beroerte lijkt. Dit zette hem ertoe aan om zijn testament op te stellen waarin hij vastlegde wat er met zijn kloosters en bezittingen diende te gebeuren. Hij werd begraven bij het altaar van zijn kerk in Ripon. Beda registreert het grafschrift dat op zijn graf werd geplaatst.<ref name=DNB/><ref>Het grafschrift is opgenomen in boek V, hoofdstuk XIX. Een online vertaling staat op het Middeleeuwse Sourcebook, een deel van de Online Reference Book voor Middeleeuwse Studies van de [[City University van New York]]</ref> Wilfrid werd in Hexham opgevolgd door zijn protegé [[Acca van Hexham]], die hem in 703 op zijn reis naar Rome had begeleid.<ref name=World189>{{aut|Blair}}, ''World of Bede'', blz. 189</ref><ref name=Levinson61>{{aut|Levison}}, ''England and the Continent'', blz. 61</ref> Het klooster in Ripon vierde de eerste verjaardag van de Wilfrids dood met een herdenkingsdienst die door alle abten van zijn kloosters werd bijgewoond. Er zou een spectaculaire witte boog in de hemel zijn verschenen die oprees vanaf de gevel van de basiliek, waar zijn beenderen te ruste waren gelegd.<ref name=Narr271>{{aut|Goffart}}, ''Narrators'', blz. 271</ref><ref>{{aut|Farmer}}, ''Age of Bede'', blz. 182</ref><ref>{{aut|Forster}}, ''St Wilfrid van Ripon'', blz. 16</ref>

Wilfrid liet grote sommen geld na aan zijn monastieke stichtingen, om deze zo in staat te stellen de koninklijke gunst te kopen.<ref name=Conversion163>{{aut|Yorke}}, ''Conversion of Britain'', blz. 163</ref> Kort na zijn dood schreef Stefanus van Ripon, een monnik uit de abdij van Ripon, zijn heiligenleven over Wilfrid, de ''Vita Sancti Wilfrithi''.<ref name=Hindley62/> Dit was de eerste door een tijdgenoot geschreven biografie die in Engeland verscheen.<ref name=Farmer38>{{aut|Farmer}}, "Saint Wilfrid" ''Saint Wilfrid bij Hexham'', blz. 38</ref> Een eerste versie verscheen in 715. Bijna twintig jaar later in de jaren 730 verscheen een aangepaste versie.<ref name=Conversion12>{{aut|Yorke}}, ''Conversion of Britain'', blz. 12</ref> Het werk werd geschreven in opdracht van twee van Wilfrids volgelingen, Acca van Hexham, en de abt van Ripon, Tatbert.<ref name=Barbarian175>{{aut|Fletcher}}, ''Barbarian Conversion'', blz. 175-80</ref> Stefanus ''Vita'' houdt zich bezig met de rechtvaardiging van Wilfrids daden en het opstellen van een zaak om zijn heiligheid te bepleiten. Het werk dient dus met de nodige voorzichtigheid door historici gebruikt te worden,<ref name=Earliest100>{{aut|Kirby}}, '''Earliest English Kings'', blz. 100</ref><ref name=Kings73>{{aut|Yorke}}, ''Kings and Kingdoms'', blz. 73</ref> maar is toch een waardevolle bron over het leven van Wilfrid en de geschiedenis van zijn tijd.<ref name=Barbarian175/>

==Voetnoten==
{{References|2=2|85%}}

== Externe link ==
* [http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000753/images/index.html?id=00000753&seite=171 Vita van Sint-Wilfrid]{{dode link|datum=oktober 2017 |bot=InternetArchiveBot }} in de digitale [[Monumenta Germaniae Historica]]
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Aartsbisschop van York]]
[[Categorie:7e-eeuws bisschop]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 7e eeuw|York]]
[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Brits heilige of zalige]]
[[Categorie:7e-eeuws abt]]
[[Categorie:Angelsaksisch persoon]]

Wilfrid van York - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd