Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-10-11T07:04:30Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:China imperialism cartoon.jpg|thumb|250px|Keizer [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] zet zijn mes in [[Chinees keizerrijk|China]] in deze Franse spotprent uit de jaren 1890 terwijl de [[Keizerrijk Rusland|Russische tsaar]], de Britse [[koningin Victoria]], de [[Marianne (embleem)|Franse Marianne]] en [[Japan]] misprijzend toekijken.]]
'''Weltpolitik''' ([[Duits]] voor "wereldpolitiek") was een politieke en militaire strategie die eind 19e eeuw in zwang kwam in het [[Duitse keizerrijk]]. Deze agressieve, expansionistische en [[imperialisme|imperialistische]] strategie van keizer [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] was een belangrijke oorzaak van de [[Eerste Wereldoorlog]].

== Geschiedenis ==

De term ''Weltpolitik'' werd voor het eerst gebruikt in 1897 door de Duitse minister van Buitenlandse Zaken (en latere kanselier) [[Bernhard von Bülow]], die Duitsland een "plek in de zon" wilde garanderen.<ref>"Mit einem Worte: wir wollen niemand in den Schatten stellen, aber wir verlangen auch unseren Platz an der Sonne." Bron: ''Fürst Bülows Reden nebst urkundlichen Beiträgen zu seiner Politik'', deel 1897–1903, Berlijn: Georg Reimer, 1907, p. 6-8.</ref> De ''Weltpolitik'' verving de pragmatischer en voorzichtiger ''[[Realpolitik]]'' van [[Otto von Bismarck]] die het [[Pruisen|Pruisische]] en later Duitse beleid in de tweede helft van de 19e eeuw had gedomineerd. Het smeden van allianties en uitspelen van verschillende naties, zo typerend voor de ''Realpolitik'', werd minder belangrijk geacht dan puur machtsvertoon, zo nodig met militaire middelen.

''Weltpolitik'' was het product van Duits [[nationalisme]] en het in die tijd populaire [[sociaal darwinisme]], volgens welk een staat moest overheersen of ten onder gaan. Met de opkomst van Duitsland als grote industriële mogendheid was de ''Weltpolitik'' het middel voor de Duitse keizer om van zijn rijk een wereldmacht te maken dat [[Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland|Groot-Brittannië]] en [[Frankrijk]] kon evenaren.

De strategie behelsde de opbouw van een grote legermacht en marine en de opbouw van een wereldwijd koloniaal rijk dat kon wedijveren met het Britse en Franse koloniale rijk. Belangrijk onderdeel van de ''Weltpolitik'' was de bouw van een grote, moderne oorlogsvloot door admiraal [[Alfred von Tirpitz]], de ''[[Hochseeflotte]]'', die de Britse [[Royal Navy]] naar de kroon kon steken. Dit leidde tot een Brits-Duitse [[wapenwedloop]] van [[Dreadnought (scheepstype)|dreadnoughts]].

Al in de jaren 1880 had Duitsland flinke delen van Afrika (waaronder [[Duits-Zuidwest-Afrika]] en [[Duits-Oost-Afrika]]) en [[Keizer Wilhelmsland]] en de [[Bismarckarchipel]] in de [[Stille Oceaan]] in bezit genomen. In de jaren hierna verwierven de Duitsers de Chinese stad [[Jiaozhou]] en nog een aantal gebieden in de Stille Oceaan. Ook mengde het Duitse rijk zich in verschillende koloniale conflicten, zoals de [[Tweede Marokkaanse Crisis]] (waarbij het een deel van [[Frans-Kongo]] in handen kreeg), de [[Bokseropstand]] en de [[Tweede Boerenoorlog]].

In reactie op de Duitse ''Weltpolitik'' zocht Groot-Brittannië toenadering tot Frankrijk en [[Keizerrijk Rusland|Rusland]], die samen de [[Triple Entente]] vormden. Duitsland op haar beurt vormde een alliantie met [[Oostenrijk-Hongarije]], [[Bulgarije]] en het [[Ottomaanse Rijk]], de [[Centrale mogendheid|Centrale Mogendheden]]. Het vormde een explosieve situatie. In 1914 brak de [[Eerste Wereldoorlog]] uit.

De nederlaag van Duitsland in Eerste Wereldoorlog betekende het einde voor ''Weltpolitik''. Duitsland verloor zijn koloniale rijk, leger, marine, en grote delen van zijn grondgebied; het Duitse keizerrijk werd opgeheven; en Duitsland viel in een economische crisis door de enorme herstelbetalingen die het land moest betalen. Met de komst van [[nazi-Duitsland]] in 1933 kwam echter een nieuw soort ''Weltpolitik'': de ''[[Lebensraum]]''-politiek en ''[[Geopolitiek|Geopolitik]]''.

==Weltpolitik in algemenere zin==
In algemenere zin is ''Weltpolitik'' het beleid van [[supermacht]]en om wereldwijd invloed uit te oefenen met diplomatieke, economische of militaire middelen. In deze zin domineerde de ''Weltpolitik'' het beleid van de Europese [[grote mogendheid|grote mogendheden]] tijdens het tijdperk van [[imperialisme]] en de strategie van de supermachten [[Verenigde Staten]] en de [[Sovjet-Unie]] tijdens de [[Koude Oorlog]].

Ook het 21e-eeuwse Amerikaanse, [[Volksrepubliek China|Chinese]] en [[Rusland|Russische]] beleid zou als ''Weltpolitik'' gekarakteriseerd kunnen worden.

{{Appendix|2=
* [http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/Geschiedenis/Keizerrijk_x003a_+1871-1888 Naslagwerk Duitslandweb]
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Weltpolitik}}
{{References}}
}}

[[Categorie:Duits begrip]]
[[Categorie:Imperialisme]]
[[Categorie:Geopolitiek]]
[[Categorie:Politiek in het Duitse Keizerrijk]]

Weltpolitik - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd