Colani: /* Goedkeuring door plenaire vergadering Kamer */

2024-10-05T06:10:07Z

Goedkeuring door plenaire vergadering Kamer

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Zie ook [[Dactyloscopie]], de techniek voor het zichtbaar maken, classificeren en identificeren van vingerafdrukken}}
[[Bestand:Fingerprint Loop.jpg|thumb|Een vingerafdruk]]
[[Bestand:Fingerprint detail on male finger in Třebíč, Třebíč District.jpg|thumb|Close-up van het reliëf op een vinger]]
Een '''vingerafdruk''' of '''dermatoglief''' is de afdruk van het lijnenpatroon op een [[vinger]]top die wordt achtergelaten door de natuurlijke vetlaag die op de huid voorkomt. Het lijnenspel op iedere vinger is uniek, en wordt daarom ingezet als [[Identificatie (recht)|identificatiemiddel]].

Vingerafdrukken zijn bekend omdat opsporingsinstanties aangetroffen vingerafdrukken gebruiken om te achterhalen aan wie deze vingerafdruk toebehoort. De Nederlandse politie beschikt over [[HAVANK (vingerafdrukkenherkenningssysteem)|HAVANK]], een uitgebreide database met vingerafdrukken, deels van bekende en deels van onbekende verdachten.

Ook in het logo van het [[AVROTROS]]-programma ''[[Wie is de Mol?]]'' is een vingerafdruk verwerkt als symbool voor het zoeken naar de Mol (degene die de opdrachten in het geheim saboteert).

== Vingerafdruk in het Nederlandse paspoort en ID kaart ==
Op 16 mei 2007 is de Nederlandse overheid begonnen om vingerafdrukken als [[biometrie|biometrisch]] identificatiemiddel op te nemen in het nieuwe elektronische [[paspoort]]/[[id-kaart]]. De vingerafdrukken worden vanaf 21 september 2009 ook opgenomen in een decentrale database, welke niet alleen als Paspoortregister functioneert maar waarvan gegevens ook gebruikt kunnen worden voor justitiële en veiligheidsdoeleinden. De Paspoortwet regelt dat deze gegevens in de toekomst in een centrale database komen, waar de vingerafdruk, de [[gelaatsscan]], het [[burgerservicenummer]] en de [[NAW-gegevens]] voor onder andere justitiële autoriteiten.

Volgens de verordening Nr. 2252/2004 van de [[Europese Unie]] behoeft er geen database van de biometrische gegevens op het paspoort/id-kaart te worden gemaakt. Opslag op de [[RFID]]-chip in het paspoort/ID-kaart is volgens deze verordening voldoende. <ref>{{Citeer web|url=https://www.groene.nl/artikel/trek-op-die-muur|titel=Trek op, die muur!|bezochtdatum=30 oktober 2018|auteur=Aukje van Roessel|achternaam=|voornaam=|datum=14 oktober 2009|werk=www.groene.nl (verschenen in nr. 42)|uitgever=[[De Groene Amsterdammer]]|taal=}}</ref>

In 2014 werd de verplichte vingerafdruk op de ID-kaart door Nederland geschrapt. <ref>https://www.ad.nl/binnenland/vijf-jaar-na-afschaffing-keert-vingerafdruk-op-id-kaart-terug~abe46650/</ref> De [[Europese Commissie]] heeft in februari 2019 echter besloten dat vingerafdrukken verplicht moeten worden opgenomen op alle Europese Identiteitskaarten. Binnen twee jaar na aanneming van dit besluit zullen burgers weer verplicht worden om hun vingerafdruk af te staan. <ref>{{Citeer web|url=https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2019/02/19/better-security-for-id-documents-council-presidency-and-european-parliament-reach-provisional-agreement/|titel=Betere beveiliging van identiteitsdocumenten: Raadsvoorzitterschap en Europees Parlement bereiken voorlopig akkoord|bezochtdatum=2021-03-17|werk=www.consilium.europa.eu|taal=nl}}</ref> Met ingang van 2 augustus 2021 worden vingerafdrukken afgenomen voor het uitgeven van identiteitskaarten. <ref>{{Citeer web|url=https://www.rvig.nl/actueel/nieuws/2021/05/20/nieuw-model-nederlandse-identiteitskaart-per-2-augustus-2021|titel=Nieuw model Nederlandse identiteitskaart per 2 augustus 2021 - Nieuwsbericht - Rijksdienst voor Identiteitsgegevens|bezochtdatum=2021-07-01|auteur=Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties|datum=2021-05-20|werk=www.rvig.nl|taal=nl-NL|archiefdatum=2021-06-25|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210625092318/https://www.rvig.nl/actueel/nieuws/2021/05/20/nieuw-model-nederlandse-identiteitskaart-per-2-augustus-2021|dodeurl=ja}}</ref>

== Vingerafdruk op Belgische identiteitskaart ==
*Wetsontwerp ingediend door minister Jambon<br>(23 jul. 2018).
*Wettekst aangenomen door de plenaire Kamer<br>(14 nov. 2018).

=== Akkoord federale regering ===
De aanzet om vingerafdrukken op identiteitskaarten in te voeren waren de [[aanslagen in Parijs van november 2015]] en de [[aanslagen in Brussel op 22 maart 2016]]. In 2017 sloot de [[Belgische regering|Belgische federale regering]] een akkoord over een voorstel om op de [[Geïntegreerde schakeling|chip]] van alle [[E-ID|elektronische identiteitskaarten]] en vreemdelingenkaarten twee vingerafdrukken van de houder op te nemen. De maatregel zou moeten dienen om [[identiteitsfraude]] beter te kunnen bestrijden die wordt aangewend bij onder andere [[terrorisme]] en [[mensenhandel]]. Met de vingerafdrukken zou bij een politiecontrole kunnen nagegaan worden of iemand effectief de persoon is die op de identiteitskaart staat. Het voorstel lag echter gevoelig binnen de federale regering; zo ging de liberale [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]] enkel akkoord met het voorstel op voorwaarde dat de vingerafdrukken niet in een centrale [[Database|databank]] zouden worden opgenomen (een eis die de [[Nieuw-Vlaamse Alliantie|N-VA]] op haar beurt liet varen). De maatregel werd op een zogenaamde "[[Ministerraad|superministerraad]]" rond het thema 'veiligheid' goedgekeurd en opgenomen in een [[Wetsontwerp (België)|wetsontwerp]] van minister van Binnenlandse Zaken [[Jan Jambon]]. <ref>{{Citeer web|url=https://www.demorgen.be/politiek/licht-op-groen-voor-vingerafdrukken-op-id-kaart-hoe-is-het-zover-gekomen-b2b8677d/|titel=Licht op groen voor vingerafdrukken op ID-kaart: hoe is het zover gekomen?|bezochtdatum=16 november 2018|auteur=Jeroen Van Horenbeek, Roel Wauters|achternaam=|voornaam=|datum=14 november 2018|werk=www.demorgen.be|uitgever=[[De Morgen]]|taal=}}</ref> <ref>{{Citeer web|url=https://www.demorgen.be/plus/weg-naar-databank-met-vingerafdrukken-ligt-open-b-1494892206362/|titel=Weg naar databank met vingerafdrukken ligt open|bezochtdatum=30 oktober 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=16 mei 2017|werk=www.demorgen.be|uitgever=[[De Morgen]]|taal=}}</ref> <ref>{{Citeer web|url=https://www.standaard.be/cnt/dmf20180411_03457275|titel=Privacycommissie gekant tegen vingerafdrukken op identiteitskaart|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=11 april 2018|werk=www.standaard.be|uitgever=[[De Standaard]]|taal=}}</ref>

=== Negatief advies Privacycommissie ===
In februari 2018 gaf de Belgische [[Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer|Privacycommissie]] (in mei 2018 opgevolgd door de [[Gegevensbeschermingsautoriteit (België)|Gegevensbeschermingsautoriteit]] oftewel GBA) echter een negatief advies omtrent de maatregel, die "intrusief" werd genoemd. Volgens het advies van de Privacycommissie was de inzameling van vingerafdrukken voor nationale identiteitskaarten niet verplicht volgens de [[Recht van de Europese Unie|Europese wetgeving]] (in tegenstelling tot voor [[paspoort]]en). Ook oordeelde de Privacycommissie dat de regering geen cijfers over bewezen identiteitsfraude aanbracht die de maatregel zouden moeten rechtvaardigen. Daarom werd deze als "overmatig" en "niet conform de [[Algemene verordening gegevensbescherming|AVG]]" bestempeld. Ten slotte haalde de Privacycommissie ook aan dat er volgens de AVG een [[Privacy Impact Assessment|gegevensbeschermingseffectbeoordeling]] moest worden uitgevoerd voor dit soort gegevensverwerking. Staatssecretaris voor Privacy [[Philippe De Backer]] reageerde dat met het advies rekening zou gehouden worden.<ref>Privacycommissie gekant tegen vingerafdrukken op identiteitskaart. www.standaard.be. De Standaard (11 april 2018). Geraadpleegd op 29 oktober 2018. </ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/sites/privacycommission/files/documents/advies_19_2018.pdf|titel=Advies 19/2018|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=An Machtens, Willem Debeuckelaere|achternaam=|voornaam=|datum=28 februari 2018|formaat=pdf|werk=www.gegevensbeschermingsautoriteit.be|uitgever=[[Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer]]|pagina's=pp. 17-19|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20181029112328/https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/sites/privacycommission/files/documents/advies_19_2018.pdf|archiefdatum=29 oktober 2018|dodeurl=ja}}</ref>

Minister Jambon diende zijn wetsontwerp eind juli 2018 in bij de commissie Binnenlandse Zaken van de [[Kamer van volksvertegenwoordigers]]. In de [[memorie van toelichting]] bij het wetsontwerp haalde minister Jambon aan dat de door de Privacycommissie genoemde Europese wetgeving (waaronder de [[EIDAS|eIDAS-verordening]]) niet relevant was, dat de [[Europese Commissie]] in april 2018 een voorstel had geformuleerd om voor alle Europese lidstaten vingerafdrukken en gezichtsafbeeldingen op de chip van identiteitskaarten verplicht te stellen en dat er nog een gegevensbeschermingseffectbeoordeling zou worden uitgevoerd. In een hoorzitting in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken op 16 oktober 2018 bleef de GBA (die ondertussen de Privacycommissie had opgevolgd) echter kritisch voor het wetsontwerp. Een dag later bracht de GBA nogmaals een schriftelijk advies uit (dit keer ongevraagd) waarin het wetsontwerp gehekeld werd. In het advies stipte de GBA aan dat het voorstel van de Europese Commissie het Europese wetgevende proces nog niet doorlopen had en tevens een zeer kritisch advies had gekregen van de [[Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming|Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming]]. Ook haalde de GBA aan dat de maatregel nog steeds niet concreet verantwoord was, dat de vergelijking met paspoorten niet opging en dat er nog steeds geen gegevensbeschermingseffectbeoordeling had plaatsgevonden.<ref>Parlementair Document 54K3256. www.dekamer.be. Kamer van volksvertegenwoordigers. Geraadpleegd op 29 oktober 2018. [dode link]</ref><ref>Jan Jambon, Wetsontwerp houdende diverse bepalingen met betrekking tot het Rijksregister en de bevolkingsregisters (pdf). www.dekamer.be DOC 54 3256/001 pp. 34-35, 60. Kamer van volksvertegenwoordigers (23 juli 2018). Geraadpleegd op 29 oktober 2018. </ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/sites/privacycommission/files/documents/AD106-2018.pdf|titel=Advies 106/2018|bezochtdatum=1 november 2018|auteur=An Machtens, Willem Debeuckelaere|achternaam=|voornaam=|datum=17 oktober 2018|formaat=pdf|werk=www.gegevensbeschermingsautoriteit.be|uitgever=[[Gegevensbeschermingsautoriteit]]|pagina's=pp. 2, 12-16|taal=|dodeurl=ja|archiefdatum=29 september 2019|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190929153315/https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/sites/privacycommission/files/documents/AD106-2018.pdf}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://edps.europa.eu/sites/edp/files/publication/18-08-10_opinion_eid_summary_nl_0.pdf|titel=Samenvatting van het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) inzake het voorstel voor een verordening betreffende de versterking van de beveiliging van identiteitskaarten van burgers van de Unie en andere documenten|bezochtdatum=1 november 2018|auteur=Giovanni Buttarelli|achternaam=|voornaam=|datum=10 augustus 2018|formaat=pdf|werk=edps.europa.eu Advies 7/2018|uitgever=[[Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming|Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming]]|taal=}}</ref>

=== Goedkeuring door Kamercommissie ===
Op 24 oktober 2018 keurde de Kamercommissie Binnenlandse Zaken ondanks het negatieve advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit het wetsontwerp toch goed. Concreet zouden de afdrukken van de linker- en rechterwijsvinger afgenomen worden door het gemeentebestuur wanneer men een nieuwe identiteitskaart vraagt. De afdrukken zouden enkel bewaard mogen worden voor zolang nodig is om de identiteitskaart aan te maken en zeker niet langer dan 3 maanden. De vingerafdrukken zouden op de chip van de identiteitskaarten beschermd worden door een [[Certificaat (PKI)|elektronisch certificaat]] zodat ze enkel door bevoegde personen zouden kunnen worden gelezen. <ref>{{Citeer web|url=https://www.dekamer.be/kvvcr/showpage.cfm?section=|flwb&language=nl&cfm=flwbn.cfm?lang=N&dossierID=3256&legislat=54|titel=Parlementair Document 54K3256|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|werk=www.dekamer.be|uitgever=[[Kamer van volksvertegenwoordigers]]|taal=}}{{Dode link|datum=november 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{Citeer web|url=https://www.dekamer.be/FLWB/PDF/54/3256/54K3256001.pdf|titel=Wetsontwerp houdende diverse bepalingen met betrekking tot het Rijksregister en de bevolkingsregisters|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=[[Jan Jambon]]|achternaam=|voornaam=|datum=23 juli 2018|formaat=pdf|werk=www.dekamer.be DOC 54 3256/001|uitgever=[[Kamer van volksvertegenwoordigers]]|pagina's=pp. 34-35, 60|taal=}}</ref>

De voorzitter van de Gegevensbeschermingsautoriteit noemde de goedkeuring "een vergissing" en stelde dat het wetsontwerp tegen de AVG inging. Ook hekelde hij dat er nog geen gegevensbeschermingseffectbeoordeling was uitgevoerd. Op [[sociale media]] klonk protest tegen de goedkeuring onder de [[hashtag]] "#ikweiger". Enkele juristen kondigden ook al aan de maatregel aan te vechten bij het [[Grondwettelijk Hof (België)|Grondwettelijk Hof]] indien ze in ongewijzigde vorm door de [[plenaire vergadering]] van de Kamer van volksvertegenwoordigers zou worden goedgekeurd. Minister Jambon liet weten de discussie niet te begrijpen en geen verschil te zien met de gezichtsfoto's die al op identiteitskaarten staan. Ook zei hij dat het aantal gevallen van gerapporteerde identiteitsfraude was gestegen van een 400-tal gevallen in 2016 tot een 1.000-tal gevallen in 2018 al. In het televisieprogramma ''[[De zevende dag]]'' liet hij ook weten dat het niet de bedoeling was de vingerafdrukken op de chip te zetten, maar om ze in de kaarten zelf te verwerken (net als bij paspoorten). <ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/10/25/protest-tegen-vingerafdrukken-op-identiteitskaart-ikweiger/|titel=Protest tegen vingerafdrukken op identiteitskaart: #ikweiger|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=[[Ihsane Chioua Lekhli]]|achternaam=|voornaam=|datum=25 oktober 2018|werk=www.vrt.be|uitgever=[[VRT NWS]]|taal=}}</ref> <ref>{{Citeer web|url=https://nl.metrotime.be/2018/10/25/news/juristen-naar-grondwettelijk-hof-tegen-vingerafdrukken-op-identiteitskaart/|titel=Juristen naar Grondwettelijk Hof tegen vingerafdrukken op identiteitskaart|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=25 oktober 2018|werk=nl.metrotime.be|uitgever=[[Metro (België)|Metro]]|taal=}}</ref> <ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/10/28/de-zevende-dag-jambon-eid/|titel=Jambon over vingerafdrukken op identiteitskaart: "Als foto geen privacyprobleem vormt, waarom dat dan wel?"|bezochtdatum=29 oktober 2018|auteur=Kirsten Sokol|achternaam=|voornaam=|datum=28 oktober 2018|werk=www.vrt.be|uitgever=[[VRT NWS]]|taal=}}</ref>

=== Goedkeuring door plenaire vergadering Kamer ===
Op 14 november 2018 werd het wetsontwerp door de plenaire vergadering van de Kamer van volksvertegenwoordigers goedgekeurd. De uitrol van vingerafdrukken op identiteitskaarten zou vanaf april 2019 beginnen en een periode van tien jaar beslaan; de periode die nodig is om alle bestaande identiteitskaarten te vernieuwen gezien ze tien jaar geldig zijn. Concreet wordt een digitaal beeld van de vingerafdrukken van linker- en rechterwijsvinger op de chip opgeslagen, beschermd door een elektronisch certificaat om onbevoegde toegang te voorkomen.<ref>Parlementair Document 54K3256. www.dekamer.be. Kamer van volksvertegenwoordigers. Geraadpleegd op 29 oktober 2018.</ref><ref name=":4">{{Citeer web|url=https://www.demorgen.be/binnenland/liga-voor-mensenrechten-vingerafdrukken-op-identiteitskaart-in-strijd-met-recht-op-privacy-bc42d837/|titel=Liga voor Mensenrechten: "Vingerafdrukken op identiteitskaart in strijd met recht op privacy"|bezochtdatum=16 november 2018|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=15 november 2018|werk=www.demorgen.be|uitgever=[[De Morgen]]|taal=}}</ref>

De [[Liga voor Mensenrechten]] reageerde afwijzend op de goedkeuring. Volgens de Liga was het probleem van identiteitsfraude "verwaarloosbaar" en was de maatregel "niet meer dan een zoveelste symbooldaad".<ref name=":4" />

== Vingerafdruk bij dieren ==
Sommige diersoorten hebben, net als de mens, reliëf op de vingers ontwikkeld om dingen vast te kunnen houden. Vingerafdrukken zijn bekend bij diersoorten die klimmen, zoals [[gorilla's]], [[chimpansee]]s en [[koala]]'s. Maar ook bij zoogdieren die in water leven, zoals [[otters]] en de [[vismarter]]s. De vingerafdruk van koala's is zo sterk gelijkend op die van de mens, dat deze zelfs door middel van een elektronenmicroscoop nauwelijks van die van mensen te onderscheiden is.<ref>{{citeer web |url=http://naturalscience.com/ns/articles/01-04/ns_hll.html |titel=Fingerprint homoplasy: koalas and humans |auteur=MACIEJ HENNEBERG,* KOSETTE M. LAMBERT, CHRIS M. LEIGH |uitgever=Natural Science (via Wayback Machine) |datum=11 maart 1997 |bezochtdatum=13 april 2020 |taal=en |archiefdatum=18 februari 2012 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20120218114705/http://naturalscience.com/ns/articles/01-04/ns_hll.html |dodeurl=unfit }}</ref>

== Figuurlijk gebruik ==
Omdat het lijnenspel op de huid van de vinger strikt persoonlijk is, wordt de term "vingerafdruk" ook gebruikt als [[metafoor]] voor fenomenen die ondubbelzinnig naar één bron leiden, vergelijkbaar met de term "handtekening". Een dergelijk fenomeen in digitale vorm wordt wel een ''digitale vingerafdruk'' genoemd. <ref>Deze term wordt overigens ook gebruikt voor een letterlijke vingerafdruk in digitale vorm.</ref>
* Een [[Hashfunctie|hash]] kan dienen als digitale vingerafdruk van een digitaal bestand.
* in de [[Infraroodspectroscopie#Toepassingen|infraroodspectroscopie]] vertoont het gebied tussen ongeveer 1500 en 900 cm<sup>-1</sup>, het fingerprint-gebied, een voor elke verbinding karakteristiek patroon

== Zie ook ==
* [[Vingerafdrukherkenning]]
* [[Iris (anatomie)]]
{{Appendix}}

[[Categorie:Biologie]]
[[Categorie:Meettechniek]]
[[Categorie:Privacy]]

{| {{Galerij rechts klein}}
|}

Vingerafdruk - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Goedkeuring door plenaire vergadering Kamer */