Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:24:05Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{zie dp}}
De '''vicaris''' (Lat. ''vicarius'' = plaatsvervanger) is in het [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] kerkrecht de plaatsvervanger van een geestelijk ambtsdrager. Het rechtsgebied van de vicaris noemt men het vicariaat. In de protestantse kerk is de functie van vicaris een tussenvorm tussen [[Bedieningen (NHK)|bediening]] en ambt.

== Rooms-Katholieke Kerk ==
Het rooms-katholieke kerkrecht kent meerdere vicarii.

==== Parochievicaris ====
De meest voorkomende is de [[parochievicaris]], ook wel onderpastoor of hulppastoor geheten. In Nederland worden zij meestal kapelaan genoemd.

==== Kardinaal-vicaris ====
De [[kardinaal-vicaris]] is de plaatsvervanger voor de paus. Hij treedt op voor het bestuur van het bisdom Rome.

==== Apostolisch vicaris ====
De [[Apostolisch vicariaat|apostolisch vicaris]] treedt eveneens op als plaatsvervanger van de paus. Het is meestal een titulair-bisschop die aan het hoofd staat van een missiegebied dat nog niet volledig is opgenomen in de hiërarchische organisatie van een aartsbisdom. Hij legt op geregelde tijden een bezoek [[ad limina]] af.<ref>{{en}}[http://www.gcatholic.org/dioceses/data/type-apvc.htm Lijst van Apostolische vicariaten]</ref>

==== Legervicaris ====
Het Legervicariaat is in 1957 opgericht bij decreet van het Romeinse [[Consistorie]]. De legervicaris heeft de leiding over de zielzorg van de militairen en de aalmoezeniers bij de [[krijgsmacht]]. In Nederland was dat lange tijd [[Bernardus Alfrink|kardinaal Alfrink]].

==== Vicaris-generaal ====
Een [[vicaris-generaal]] (ook wel ''Groot-vicaris'' genaamd) is de plaatsvervanger van een [[bisschop]], en staat de bisschop bij in het bestuur van het [[bisdom]]. Hij heeft veel rechtsmacht binnen een bisdom, met name op kerkrechtelijk gebied. Voor sommige zaken heeft hij een volmacht nodig van de [[bisschop]], zoals bij toewijzing van een kerk aan een [[priester]]. De vicaris-generaal kan te allen tijde worden ontslagen door de bisschop, maar daar moet dan wel een duidelijke en goede reden voor zijn. Dergelijke benoemingen worden benoemingen ''[[ad nutum]]'' (met de hoofdknik) genoemd, omwille van de onmiddellijke ingang van benoeming en ontslag.

==== Bisschoppelijke vicaris ====
Naast de vicaris-generaal benoemt de bisschop ook verschillende vicarissen (gewoonlijk 3 tot 5), ''bisschoppelijk vicaris'' genaamd, die samen met hem en de vicaris-generaal de ''bisschopsraad'' vormen, die het dagelijks beleid over het bisdom uitoefent. Elk van de vicarissen is meer bepaald verantwoordelijk voor één of meerdere aspecten van het diocesaan beleid. Zodra de bisschopszetel in een bisdom vacant wordt, zijn de vicaris-generaal en de vicarissen automatisch ontslagnemend. Ze worden door de diocesane administrator of later door de nieuwbenoemde bisschop al dan niet in hun functie herbevestigd.

==== Kapittel-vicaris ====
Kapittelvicaris is de priester, die na het vrijkomen van de bisschoppelijke zetel, binnen acht dagen na kennisneming van de vacature wordt aangesteld door het kathedrale kapittel. Hij neemt het bestuur van het bisdom over tot de nieuwe bisschop is aangesteld en bezit genomen heeft van de bisschopszetel. Hij hoeft geen lid te zijn van het kapittel en heeft tijdens de [[sedisvacatie]] een gewone jurisdictiemacht, maar mag geen vernieuwingen doorvoeren. Hij bestuurt het bisdom namens het kapittel maar hoeft slechts verantwoording af te leggen aan de nieuwe bisschop.<ref>Dit deel is overgenomen uit de Winkler Prins, 8ste druk, deel 12 p. 487</ref> Sinds de nieuwe kerkelijke wet van 1983 wordt de voorlopig bestuurder, de [[diocesaan administrator]], gekozen door het Consultorencollege, maar mag men er voor kiezen deze taak als vanouds op te dragen aan het kathedrale kapittel.

==== Overige ====
Vicaris is ook de benaming van de geestelijke die verbonden was aan een [[vicarie]]. Bij sommige [[kloosterorde|orden]] is de vicaris de onderoverste van een [[klooster (gebouw)|klooster]].

== Nederlandse Hervormde Kerk ==
In de [[Nederlandse Hervormde Kerk]] is vicaris de benaming voor proponent of oud-predikant of het vrouwelijk lidmaat met theologische opleiding, die met toestemming van het [[moderamen]] door een kerkenraad benoemd is tot bijstand in het [[pastoraat]]. De vicaris heeft niet het recht om sacramenten toe te dienen. Er is een onderscheid tussen de vicaris en de [[hulpprediker]].<ref>De pastorale bediening van hulpprediker is per 1 januari 1978 buiten werking gesteld.</ref>

== Literatuur ==
* {{Aut|Monteiro, M.E.}} (2008) ''Gods predikers: Dominicanen in Nederland (1795-2000)'' (Hilversum Verloren) [https://books.google.nl/books?id=ldWpzh7_8_gC&pg=PA919&lpg=PA919&dq=alfrink%2Baalmoezenier&source=bl&ots=cLHW56g04K&sig=oz7pkfA_05UoSdnUZDENCAHn1nc&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiB7bqR7NnQAhWQhRoKHbG-CBEQ6AEIKDAD#v=snippet&q=vicaris&f=false Gedigitaliseerd]

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
* [http://kerkrecht.nl/node/6308 Kerkrecht.nl: ''XVI. De ‘bediening’ in de Nederlandse Hervormde Kerk'']
== Noten ==
{{References}}
}}

[[Categorie:Rooms-Katholieke Kerk]]
[[Categorie:Christelijke titulatuur]]

Vicaris - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd