Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-11-28T17:26:44Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

De '''verbondsleer''' neemt een belangrijke plaats in binnen de [[Gereformeerd protestantisme|gereformeerde]] [[theologie]]. De verbondsleer beschrijft de verbondsmatige verhoudingen tussen [[God (christendom)|God]] en [[mens]].

Een [[overeenkomst (contract)|verbond]] bestaat in de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]] uit verplichtende afspraken, die bevestigd worden met een [[eed]] en gepaard gaan met een symbolisch teken. Op het verbreken van het verbond staan zware straffen.

==Verbonden in het Oude en Nieuwe Testament==
In het [[Oude Testament|Oude]] en [[Nieuwe Testament]] wordt verschillende malen geschreven over een verbond. Er kan sprake zijn van een verbond tussen God en mensen, of van een verbond tussen mensen onderling.
#Het Verbond met Adam in de hof van Eden (Engels: ''Edenic Covenant'') (Genesis 1:28-30 en 2:16-17, Hosea 6:7)
#Verbond met Adam na de zondeval (Engels: ''Adamic Covenant'') (Genesis 3:15)
#Noachs verbond (Genesis 8 en 9)
#Abrahams verbond (Genesis 12, 15, 17, 22)
#Mozaïsche verbond (Exodus 19-24; Deuteronomium 4-5)
#Het Israëls verbond (Deuteronomium 29-30)
#Het Davidische verbond (2 Samuel 7:8-17; Psalm 89:20-38; 132:11-12; Jeremia 33:17-22)
#Het [[Nieuwe verbond]] (Lucas 22:20)

==Voorwaardelijk en onvoorwaardelijk==
Er kan onderscheid gemaakt worden tussen een voorwaardelijk en een onvoorwaardelijk verbond.
* Bij een ''voorwaardelijk verbond'' schenkt God Zijn beloften op voorwaarde dat de mens de verplichtingen van het verbond volbrengt.
* Bij een ''onvoorwaardelijk verbond'' gaat God als het ware een verplichting met Zichzelf aan, de belofte wordt aan de mens geschonken uit [[genade (christelijk geloof)|genade]].

==Werkverbond en genadeverbond==
Binnen de gereformeerde theologie wordt onderscheid gemaakt tussen het werkverbond en het genadeverbond.

=== Werkverbond ===
Hoewel het woord ''verbond'' niet voortkomt in Genesis 1 tot en met 3 wordt er theologisch gesproken over een ''verbond.'' Het ''werkverbond'' werd ingesteld vóór de [[zondeval]]. Het was een voorwaardelijk verbond: God zou de mens het eeuwige leven schenken als hij niet at van een bepaalde boom, de [[Boom van de kennis van goed en kwaad]]. In tegenstelling tot bij het genadeverbond waar de mens wordt opgeroepen om te geloven, moet de mens hier iets ''doen''. De straf op het verbreken van het verbond was de dood.

Het werkverbond werd verbroken tijdens de zondeval: de mens at van de Boom van de kennis van goed en kwaad. Daarom werden de mensen onderworpen aan de dood. God heeft toen echter het genadeverbond geopenbaard aan de mens.

=== Genadeverbond ===
Het ''genadeverbond'' kan deels worden beschouwd als een onvoorwaardelijk verbond, en deels als een voorwaardelijk verbond: God zou uit genade de mens het eeuwige leven schenken, zonder verdienste aan de kant van de mens. De voorwaarde was echter, dat iemand, namelijk [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]] in plaats van de mens de straf op het verbreken van het verbond zou dragen. De sacramenten (''[[Briet mila|besnijdenis]]'' en ''[[Pesach|Pascha]]'' in het Oude Testament, ''[[doop (sacrament)|doop]]'' en ''[[Heilig Avondmaal|Avondmaal]]'' in het Nieuwe Testament) worden beschouwd als de symbolische tekenen bij het genadeverbond.

Binnen het verbond zijn God en mens niet gelijkwaardig. God is Degene die het verbond opricht en inhoudelijk bepaalt. Mensen kunnen het verbond in geloof aanvaarden, maar het verbond inhoudelijk niet bepalen en niet in eigen kracht bewaren. Theologisch wordt er gezegd dat het verbond monopleurisch is in oprichting en dupleurisch is in uitwerking.

Binnen het gereformeerde protestantisme verschillen de meningen over de verhouding tussen verbond en verkiezing, als ook de vraag met wie het verbond is opgericht. Zo zijn er theologen die stellen dat het verbond is opgericht met [[Abraham]], de vader van de gelovigen, anderen stellen dat het genadeverbond in de eeuwigheid is opgericht met Christus.

Volgens antwoord 74 van de [[Heidelbergse Catechismus]] behoren de gelovige volwassenen en hun kinderen tot het verbond en daarom behoren de jonge kinderen gedoopt te worden. De doop wordt in dit antwoord het teken van het verbond genoemd.<ref>{{Citeer web|url=https://www.heidelbergse-catechismus.nl/verlossing/zondag-27/vraag-74|titel=Zal men ook de jonge kinderen dopen? {{!}} Heidelbergse-Catechismus.nl|bezochtdatum=2020-06-10|werk=www.heidelbergse-catechismus.nl}}</ref> Later is men een onderscheid gaan maken tussen uitwendig en inwendig verbond. Dit onderscheid werd door [[Wilhelmus à Brakel|Wilhelmus a Brakel]] echter afgewezen.<ref>{{Citeer boek|titel=De catechese van de Reformatie en de Nadere Reformatie|auteurlink=|auteur=Verboom, W. (Willem), 1941-|medeauteurs=|taal=|url=https://www.worldcat.org/oclc/14971567|uitgever=Buijten & Schipperheijn|plaats=Amsterdam|datum=1986|pagina's=277|ISBN=90-6064-521-9}}</ref>

==Bedelingen van het genadeverbond==
De openbaring van het genadeverbond zou verschillende zogenaamde ''bedélingen'' hebben gehad.
*''Persoonlijke bedeling'': Van [[Adam]] tot [[Abraham]]. Individuele personen
*''[[Patriarch]]ale bedeling'': van Abraham tot [[Mozes]]. Binnen de gezinnen van de aartsvaders
*''Nationale bedeling'': van Mozes tot de Nieuw-Testamentische periode. Binnen het volk van de [[Israëlieten]]
*''Mondiale bedeling'': Vanaf de uitstorting van de [[Heilige Geest]] tijdens [[Pinksteren]] tot aan de [[wederkomst]] van Jezus Christus. Verspreiding van het evangelie onder de heidenen.

==Zie ook==
*[[Heilshistorische prediking]]
*[[Dispensationalisme]]
*[[Predestinatie]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Gereformeerd protestantisme]]
[[Categorie:Dogmatiek]]

Verbondsleer - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd