https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=UilenbordUilenbord - Bewerkingsoverzicht2026-04-21T03:11:40ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Uilenbord&diff=159698&oldid=prevColani: /* Externe links */2024-12-08T21:47:19Z<p><span class="autocomment">Externe links</span></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Sloten Friesland imp 013.jpg|thumb|Een uilenbord op een boerderij in [[Sloten (Friesland)|Sloten]]]]<br />
[[Bestand:Uilebord te Wanswert Friesland uileborden.net.jpg|thumb|Uilenbord op een boerderij in [[Wanswerd]]]]<br />
[[Bestand:Uilebord surhuisterveen.jpg|thumb|Uilenbord op een boerderij in [[Surhuisterveen]]]]<br />
[[Bestand:Uilenbord Midden-Friesland.jpg|thumb|Uilenbord op een boerderij in Midden-[[Friesland]]]]<br />
<br />
Een '''uilenbord''' ([[Westerlauwers Fries|Fries]]: ''ûleboerd'', [[Gronings]]: ''oelbred'', [[Drents]]: ''oelnbret'') is een [[Driehoek (meetkunde)|driehoekvormig]], [[verticaal]] staand schot dat ontstaat door het driehoekvormige [[Dakschild|eindschild]] van een [[Schildkap|schilddak]] [[trapezium]]vormig af te knotten. Dit driehoekige houten bord diende voor de ventilatie (opening) en om de schuur tegen inwateren te beschermen. Door het gat kunnen [[kerkuil|kerk-]] en [[steenuil]]en in en uit vliegen. De oudste archiefvermelding is uit 1669.<br />
<br />
Een uilenbord bestaat uit twee gedeelten. In het midden een versierde balk die een [[makelaar (bouwconstructie)|makelaar]] wordt genoemd. Aan weerszijden bij de Friese uilenborden een [[knobbelzwaan]] met een gekromde hals. Bij de Saksische uilenborden in [[Nedersaksen]] maar ook in het aangrenzende Nederlandse [[Twente]] en de [[Achterhoek]] vaak twee gestileerde paardenhoofden al of niet naar binnen gewend.<br />
<br />
==Friese varianten==<br />
Er zijn veel verschillende vormen van de makelaar (versierde balk in het midden), welke in zes hoofdgroepen zijn te verdelen, die in de verschillende streken voorkwamen:<br />
*[[Zuidwesthoek (Friesland)|Zuidwesthoek]]: de makelaar heeft een [[Harp (tokkelinstrument)|harpmotief]]. Een groene harp betekent dat de boer eigenaar was van de boerderij; een witte harp betekent dat de boer de boerderij pachtte. In het vlieggat is een vogeltje uitgezaagd.<br />
*[[Westergo]]: de makelaar heeft een opengewerkt [[zonnerad]] met een [[Klaver (plant)|klaverblad]] (teken van de [[drie-eenheid]] op de top. De [[zwanen]] hebben een hals[[lint (strook stof)|lint]].<br />
*[[Hennaarderadeel]]: de makelaar heeft als top een [[tulp]] (teken van [[hoop]]), daaronder een [[zon]] en halve manen ([[Wassende en afnemende maan|wassende maan]] en afnemende maan, teken van [[vruchtbaarheid]]).<br />
*[[Kleistreek]]: de makelaar is lang en slank met een tulp (teken van hoop) op de top. In de driehoek is een zonnerad te zien.<br />
*[[Friese Wouden]]: de opengewerkte makelaar heeft bovenin de vorm van een [[drinkglas|glas]] en onderin de vorm van een [[zandloper]].<br />
*Midden-Friesland: de makelaar is aan beide zijden versierd met [[palmenfamilie|palmtakken]] (teken van [[vrede]]).<br />
*Nes Dongeradeel: Een makelaar met aan weerszijden metalen krullen en is aan weerszijden versierd met zeepaardjes. De kop van het zeepaardje raakt de buik waarin in een opengewerkte motief een tulp is te zien.<br />
<br />
==Afbeeldingen==<br />
<gallery><br />
Bestand:Uilenbord002.svg|Een [[schilddak]] en een schilddak met uilenbord<br />
Bestand:Kop-hals-rompboerderij, Noordoost-Friesland.jpg|Uilenbord op een kop-hals-romp boerderij in Noordoost-Friesland, 1950<br />
Bestand:NL-Bildtse Kop-hals-romp boerderij03102007(006).jpg|Uilenbord op een boerderij in [[Het Bildt]]<br />
</gallery><br />
<br />
==Zie ook==<br />
* [[Gevelteken]]<br />
<br />
==Literatuur==<br />
* {{Aut|Jans, Everhard}}, (2008) ''Gevel- en stiepeltekens in Twente en Achterhoek''. ZaltBommel: Uitgeverij Aprilis. {{ISBN|978 90 5994 201 1}}, NUR 521.<br />
<br />
==Externe links==<br />
*[http://www.uileborden.nl/ Uileborden.nl]<br />
*[http://www.uileborden.net/ Uileborden.net]<br />
<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
<br />
[[Categorie:Boerderij]][[Categorie:Bouwkundig onderdeel]][[Categorie:Nederlandse folklore]][[Categorie:Cultuur in Friesland]]</div>Colani