https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Tsjechische_egelTsjechische egel - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T15:37:41ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Tsjechische_egel&diff=129011&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
<br>"2024-07-30T18:40:15Z<p>Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "<br><br> Digitalisering en Wiki opmaak: <a href="/index.php?title=Terry_van_Erp" title="Terry van Erp">Terry van Erp</a> <br>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Bundesarchiv Bild 101I-719-0240-26, Pas de Calais, Atlantikwall, Panzersperren.jpg|thumb|Voorbeelden van Tsjechische egels ingezet op de [[Atlantikwall]] in de omgeving van [[Calais]]]]<br />
[[Bestand:Berliner Mauer mit Panzersperren (Liesenstraße-Gartenstraße 1980).jpg|thumb|Ingang van de West-Berlijnse S-Bahn naar Oost-Berlijn nabij de Berlijnse Muur in Liesenstrasse/Gartenstrasse, 1980]]<br />
Een '''Tsjechische egel''' ([[Tsjechisch]]: ''rozsocháč'' of ''ježek'') is een statisch verdedigingsobstakel tegen [[Tank (voertuig)|tanks]], gemaakt van gehoekt [[IJzer (element)|ijzer]] (dat wil zeggen, ijzeren balken met een L- of H-vormige [[Doorsnede (meetkunde)|dwarsdoorsnede]]). Ze werden ingezet tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] door verscheidene [[strijdkrachten]].<br />
<br />
De egel was erg effectief in het voorkomen dat tanks een verdedigingslinie doorbraken. Het behield zijn functie zelfs wanneer hij kantelde door een nabije explosie.<br />
<br />
Ook in [[Oekraïne]] in [[2022]], in de strijd tegen het Russische leger, wordt de egel gebruikt.<ref><br />
{{ Citeer web<br />
| url = https://www.nrc.nl/nieuws/2022/03/20/invasie-in-oekraine-wordt-uitputtingsslag-a4103035<br />
| titel = Invasie in Oekraïne wordt uitputtingsslag<br />
| bezochtdatum = 2022-03-20<br />
| auteur = Steven Derix<br />
| auteurlink = <br />
| datum = 2022-03-20<br />
| werk = NRC<br />
| archiefurl = https://web.archive.org/web/20220320195308/https://www.nrc.nl/nieuws/2022/03/20/invasie-in-oekraine-wordt-uitputtingsslag-a4103035<br />
| archiefdatum = 2022-03-20<br />
| dodeurl = nee<br />
}}<br />
</ref><ref>{{Citeer web<br />
| url = https://www.theguardian.com/technology/2022/mar/03/ukraine-airbnbs-booked-in-effort-to-get-money-to-residents-pay-not-stay<br />
| titel = Ukraine Airbnbs receive bookings in effort to get money to residents<br />
| bezochtdatum = 2022-03-07<br />
| auteur = Mark Sweney<br />
| auteurlink = <br />
| datum = 2022-03-03<br />
| werk = The Guardian<br />
| taal = en<br />
| archiefurl = https://web.archive.org/web/20220306130726/https://www.theguardian.com/technology/2022/mar/03/ukraine-airbnbs-booked-in-effort-to-get-money-to-residents-pay-not-stay<br />
| archiefdatum = 2022-03-06<br />
| dodeurl = nee<br />
}}</ref><br />
<br />
== Geschiedenis ==<br />
De naam Tsjechische egel verwijst naar zijn oorsprong in wat nu de [[Tsjechië|Tsjechische Republiek]] is. De egels werden oorspronkelijk gebruikt op de Tsjechisch-[[Duitsland|Duitse]] grens bij de [[Tsjecho-Slowaakse grensfortificaties]] – een gigantisch maar nooit voltooid stelsel van verdedigingswerken gebouwd aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog door [[Tsjecho-Slowakije]]. Het stelsel kwam in handen van Duitsland in 1938 na de bezetting van het [[Sudetenland]] als gevolg van het [[Verdrag van München]].<br />
<br />
Tsjechische egels werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de [[Sovjet-Unie]] veel gebruikt als anti-tankverdediging. Ze werden geproduceerd van elk robuust stuk [[metaal]] en soms zelfs hout, inclusief bielzen. Tsjechische egels waren met name effectief in [[stadsoorlog]]en, waar een enkele egel een volledige straat kon blokkeren. Tsjechische egels werden derhalve een symbool van "verdediging tegen elke prijs" in de Sovjet-Unie. Het gedenkteken voor Moskouse verdedigers, gebouwd langs de [[M-10 (Rusland)|M-10]] in 1966, is samengesteld uit drie reusachtige Tsjechische egels.<br />
<br />
In sommige vormen van oorlogvoering bleken Tsjechische egels echter minder effectief. Ze werden vaak groter gemaakt dan ze zouden moeten zijn, en hoewel ze vrij nuttig waren in stadsoorlogen, werd er weinig gebruikgemaakt van Duitse pantservoertuigen bij stadsoorlogen in Rusland.<br />
<br />
Tsjechische egels waren onderdeel van de verdedigingswerken van de [[Atlantikwall|Atlantische muur]] en zijn zichtbaar in veel foto's van [[Operatie Overlord]].<br />
<br />
== Technische details ==<br />
Technisch gezien kon een Tsjechische egel die voldoet aan de specificaties gebouwd worden van elk materiaal bestand tegen minstens 60.000 [[kilogramkracht]] (ca. 600&nbsp;[[Newton (eenheid)|kN]]), terwijl de egel hooguit 1,4 meter hoog is.{{Bron?||2022|03|07}} Dergelijke eigenschappen waren echter moeilijk te verwezenlijken in geïmproviseerde egels, wat hun bruikbaarheid verminderde.<br />
<br />
De egel is niet bedoeld als een onbeweegbaar obstakel vanwege zijn grootte of gewicht. Het optimale formaat is iets groter te zijn dan de open ruimte onder de vijandelijke tank, zodat een tank die zou proberen om de egel weg te duwen boven op de egel zou rollen en vast zou komen te zitten.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/library/policy/army/accp/en0065/le3.htm Veldfortificatiecursus EN0065 Ed. B, VS ingenieursschool les 3, paragraaf 16: Stalen obstakels]</ref><br />
<br />
Industrieel vervaardigde Tsjechische egels werden gemaakt van drie L-vormige metalen haken (L 140/140/13&nbsp;mm, lengte 1,8 meter, gewicht 198 kilogram; latere versies: lengte 2,1 meter, gewicht 240 kilogram) verbonden door [[Blik (materiaal)|blik]], [[klinknagel]]s en [[Schroef (verbinding)|schroeven]] (of, later in de oorlog, aan elkaar [[Lassen|gelast]]) tot een karakteristiek driedimensionaal driearmig kruis. (Dit patroon vormt de [[Coördinatenstelsel|assen]] van een [[octaëder]].) Twee armen van de egel werden verbonden in de fabriek, terwijl de derde arm ter plaatse werd verbonden met een M20-schroef. De armen waren uitgerust met vierkante 'voeten' om te voorkomen dat ze zouden wegzakken in de grond. Ook hadden de armen een inkeping voor het vastmaken van [[prikkeldraad]].<br />
<br />
Tijdens [[Operatie Overlord]] versneden de [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerden]] verscheidene egels en lasten die aan de voorzijde van [[M4 Sherman]]- en [[M3-M5 Stuart|M5 Stuart]]-tanks. Dergelijke "neushoorntanks" bleken zeer handig voor het vrijmaken van de heggen die de [[coulisselandschap]]pen van [[Normandië]] vormden.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Aspergeversperring]]<br />
* [[Drakentanden]]<br />
* [[Friese ruiter]] (Spaanse ruiter)<br />
* [[Voetangel]] (kraaienpoot)<br />
<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
{{Appendix|2=<br />
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Czech hedgehog|datum=20110926}}<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{Navigatie vaktermen vestingbouwkunde}}<br />
<br />
[[Categorie:Vestingwerk tijdens de Tweede Wereldoorlog]]<br />
[[Categorie:Militair beschermingsmiddel]]</div>Colani