Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

2024-12-04T12:27:16Z

Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

Nieuwe pagina

{{Infobox atletiek
| afbeelding = Tinus Osendarp.jpg
| onderschrift = Tinus Osendarp in 1936
| naam = Martinus Bernardus Osendarp
| bijnaam =
| geboortedatum = 21 mei 1916
| geboorteplaats = [[Delft]]
| overlijdensdatum = 20 juni 2002
| overlijdensplaats = [[Heerlen]]
| nationaliteit = {{NL}}
| lengte = 1,77 m
| gewicht = 77 kg
| discipline = sprint
| trainer = Erwin Kossak
| 1etitel = Ned. kampioen 100 m 1935
| OS = 1936
| extra = Ned. recordhouder 200 m 1936-1965, 4 x 100 m 1934-1963
}}[[Bestand:Aankomst van de olympische atletiekploeg.webm|thumb|Dankwoord van de bronzen Osendarp in 1936 na terugkeer van de Olympische Spelen]]
'''Martinus Bernardus (Tinus) Osendarp''' ([[Delft]], [[21 mei]] [[1916]] - [[Heerlen]], [[20 juni]] [[2002]]) was een [[Nederland]]se [[atleet]], die in de [[1930-1939|jaren dertig]] van de [[20e eeuw]] tot de beste [[Sprint (atletiek)|sprinters]] van de wereld behoorde. Hij nam eenmaal deel aan de [[Olympische Spelen]] en veroverde bij die gelegenheid twee bronzen [[medaille]]s. In de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]] en de [[Nederlandsche SS]].

== Biografie ==
=== Begin atletiekloopbaan ===
Osendarp, wiens familie oorspronkelijk uit [[Duitsland]] kwam, was afkomstig uit een milieu van vishandelaren in het oude centrum van Delft. Op zijn tiende verhuisde hij met zijn ouders naar [[Rijswijk (Zuid-Holland)|Rijswijk]], nadat zijn vader daar eigenaar was geworden van een exportbedrijf in groenten en fruit.<ref> Kok, A. (2016).''1936 - Wij gingen naar Berlijn'', uitg. Thomas Rap, Nederland. {{ISBN|9789400404526}}</ref> Hij begon zijn sportcarrière als [[voetballer]] bij [[VUC]], maar deed op aanraden van zijn trainer "voor de grap" eens mee aan [[atletiek]]wedstrijden. Hetzelfde jaar werd hij derde op de [[100 meter (atletiek)|100 m]] bij de [[Nederlandse kampioenschappen atletiek|Nederlandse kampioenschappen]].

Bij de [[Europese kampioenschappen atletiek 1934]] in [[Turijn (stad)|Turijn]] (waar [[Chris Berger]] furore maakte) nam Osendarp deel aan de 100 m, 200 m en de [[4 x 100 meter estafette|4 x 100 m estafette]]. Op zowel de [[200 meter (atletiek)|200 m]] als de 4 x 100 m estafette won hij een [[Lijst van Nederlandse medaillewinnaars op de Europese kampioenschappen atletiek|bronzen medaille]]. Bij de 100 m moest hij genoegen nemen met een vijfde finishpositie.

=== Olympisch eremetaal ===
Het hoogtepunt van zijn carrière waren de [[Olympische Zomerspelen 1936|Olympische Spelen van 1936]] in [[Berlijn]]. Daar werd hij derde op de 100 m en 200 m, die beide gewonnen werden door [[Jesse Owens]]. Tinus Osendarp werd alom omschreven als "de snelste blanke" en werd in Nederland als een held ingehaald. Twee jaar later evenaarde hij de prestatie van Berger door op het [[Europese kampioenschappen atletiek 1938|EK in Parijs]] de beide sprintafstanden te winnen. In zijn gehele atletiekcarrière veroverde hij op de sprintnummers in totaal vijftien nationale titels. Osendarp liep in 1944 zijn laatste NK atletiek.<ref>[http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/2011/juli/Het-laatste-kampioenschap-van-Tinus-Osendarp.html Het laatste kampioenschap van Tinus Osendarp], ''[[Geschiedenis 24]]'' (31 juli 2011)</ref>

=== NSB en SS ===
Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] verloor hij zijn baan bij de [[KLM]] en ging werken bij de [[politie]] in [[Den Haag]]. In 1941 werd hij lid van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]. Later trad hij toe tot de [[Nederlandsche SS|Germaanse SS]]<ref name="Snelste blanke">[http://www.nu.nl/jurryt/589866/de-snelste-blanke.html ''De snelste blanke'' door Jurryt van de Vooren (10-09-'05) op www.nu.nl]</ref> en de [[Sicherheitsdienst]]. In 1944 kwam hij bij het beruchte [[Commando Leemhuis]] in Den Haag. Daar was hij betrokken bij de arrestatie van tientallen verzetsmensen, waarvan een aantal in gevangenschap is omgebracht.

=== Gevangenisstraf ===
Na de bevrijding werd Osendarp gearresteerd en veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf.<ref name="Snelste blanke" /> Hij kwam, doordat hem gratie werd verleend, vervroegd vrij in 1952 en werkte vervolgens in de [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburgse]] [[Mijn (delfstoffen)|mijnen]]. In 1958 werd hij daarnaast trainer bij atletiekvereniging ''Kimbria'' in [[Maastricht]] en vanaf 1972 bij ''Achilles-Top'' in [[Kerkrade (plaats)|Kerkrade]]. Hij ging met pensioen in 1972 en overleed in 2002 op 86-jarige leeftijd.<ref>[http://krant.telegraaf.nl/krant/archief/20020626/teksten/spo.osendarp.meter.oorlog.html Osendarp, 'snelste blanke sprinter' met een donker verleden], ''[[De Telegraaf]]'' (26 juni 2002)</ref><ref>[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/616500/2002/06/26/Sprinter-met-fout-verleden.dhtml Sprinter met fout verleden], ''[[De Volkskrant]]'' (26 juni 2002)</ref>

[[Bestand:Atletiekwedstrijden om het Nederlands kampioenschap 1942.webm|thumb|Bioscoopjournaal van het NK atletiek in 1942, waar Tinus Osendarp de 200 m heren wint.]]

== Kampioenschappen ==
=== Internationale kampioenschappen ===
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Titel
!Jaar
|-
|100 m
|Europees kampioen
|1938
|-
|200 m
|Europees kampioen
|1938
|-
|100 [[Yard|yd]]
|Brits AAA-kampioen
|1936, 1938
|-
|220 yd
|Brits AAA-kampioen
|1935
|-
|4 x 110 yd
|Brits AAA-kampioen
|1936
|}

=== Nederlandse kampioenschappen ===
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Jaar
|-
|100 m || 1935, 1936, 1937, 1938, 1941, 1943, 1944
|-
|200 m || 1935, 1936, 1938, 1940, 1941, 1942, 1943, 1944
|}

== Persoonlijke records ==
{| class="wikitable"
!Onderdeel
!Prestatie
!Datum
!Plaats
|-
|100 m
|10,4 s
|7 juli 1936
|[[Amsterdam]]
|-
|200 m
|21,1 s (ex-NR)
|28 juni 1936
|[[Amsterdam]]
|-
|400 m
|49,0 s
|1937
|
|}

== Onderscheidingen ==
* [[KNAU-atleet van het jaar|Sauer-beker]] - 1933

{{Appendix|2=
* [[Jan Blankers|Blankers, J.]], Haitsma, J. en Moerman, J. (1951) ''Gouden boek der K.N.A.U., Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum.'' N.V. Drukkerij Joh. Mulder
* Werkgroep Statistiek KNAU (1994) ''Atletiekstatistiek Aller Tijden'' KNAU
* Heere, A. en Kappenburg, B. (2000) ''1870 – 2000, 130 jaar atletiek in Nederland'' Groenevelt b.v. {{ISBN|9090128670}}
* [[Chris Konings|Konings, C.]] (06-05-10) Atletiekunie-archivaris
* {{en}}[http://www.gbrathletics.com/bc/bc2.htm ''British Athletics Championships 1919-1939'' op gbrathletics.com]
* Archief [http://www.atletiekerfgoed.nl/ Stichting Atletiekerfgoed] (geraadpleegd 15 juli 2022)
----
{{References}}
----
;Externe links
* {{Link SRO-profiel|id=os/tinus-osendarp-1}}
* [http://www.atletiekhistorici.nl/programpic1944/picmensprint1944d2.html Fotopagina 1 op www.atletiekhistorici.nl met onder meer foto's van Tinus Osendarp]
* [http://www.atletiekhistorici.nl/programpic1944/picos1936.html Fotopagina 2 op www.atletiekhistorici.nl met onder meer foto's van Tinus Osendarp, o.a. tijdens de OS van 1936]
}}
{{Navigatie fascisme en nationaalsocialisme in Nederland}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Osendarp, Tinus}}
[[Categorie:Nederlands atleet]]
[[Categorie:Nederlands olympisch deelnemer]]
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Nederlands sprinter (atletiek)]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:SS-lid]]

Tinus Osendarp - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"