https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TimpaanTimpaan - Bewerkingsoverzicht2026-04-23T21:22:16ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Timpaan&diff=176549&oldid=prevColani: /* Zie ook */2025-11-28T09:04:43Z<p><span class="autocomment">Zie ook</span></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Freiberg Sachsen Dom Goldene Pforte.jpg|thumb|Halfrond timpaan omgeven door [[archivolt]]en in de kathedraal van [[Freiberg (stad)|Freiberg]]]]<br />
[[Bestand:Maastricht, StServatius, South portal01.jpg|thumb|Timpaan van het [[Bergportaal]], [[Sint-Servaasbasiliek (Maastricht)|Sint-Servaasbasiliek]], Maastricht]]<br />
Het '''timpaan''' of ''tympanon'' (van [[Oudgrieks]] τύμπανον, ''tumpanon'' = oorspr.: handpauk, tamboerijn; [[Latijn]]: ''tympanum'') is in de [[Klassieke oudheid|antieke]] bouwkunst het driehoekige gevelveld tussen de [[kroonlijst]] en de schuin oplopende [[daklijst]]en van een gebouw.<br />
<br />
In de [[middeleeuwen|middeleeuwse]] bouwkunst is het timpaan (ook ''boogtrommel'' genoemd) de ronde ([[romaanse architectuur|romaans]]) of spitsbogige ([[Gotiek (bouwkunst)|gotiek]]) vulling tussen de bovendorpel en de boog, met name boven [[portaal (gebouw)|portalen]] van [[kerkgebouw|kerken]], veelal met beeldhouwwerk versierd. Het timpaan kan bestaan uit één groot beeldhouwwerk maar kan ook opgedeeld zijn in meerdere registers, zoals bij de timpanen in de westgevel van de [[Notre-Dame van Parijs|Notre-Dame]] in Parijs waar die in drie registers zijn opgedeeld.<br />
<br />
In de latere [[classicisme|classicistische]] bouwkunst wordt timpaan wel als [[synoniem (taalkunde)|synoniem]] gebruikt voor [[fronton (bouwkunde)|fronton]].<br />
<br />
Omwille van de Griekse etymologie is de schrijfwijze ''tympaan'' ook gebruikelijk, maar in 1995 opteerde de [[Nederlandse Taalunie]] voor de schrijfwijze 'timpaan'.<br />
<br />
== Nederland ==<br />
Hoogtepunten van de romaanse timpaankunst in Nederland zijn het [[timpaan van Egmond]] van de [[Sint-Adelbertabdij]] in [[Egmond-Binnen|Egmond]] (thans in het [[Rijksmuseum Amsterdam]]) en het timpaan met de ''[[Majestas Domini]]'' in de [[Kruisgang van de Sint-Servaasbasiliek#Noordwest- en noordoostportaal|Kruisgang van de Sint-Servaasbasiliek]] te [[Maastricht]]. In laatstgenoemde kerk kondigt het Mariatimpaan in het [[Bergportaal]] het begin van de gotiek aan. Verder komen er in [[Kimswerd]], de Sint-Michaelskerk in [[Zwolle (Overijssel)|Zwolle]] en de kerk van [[Rheden (plaats)|Rheden]] gebeeldhouwde timpanen voor. Een aantal timpanen werd uit trapeziumvormige sarcofaagdekels vervaardigd, zoals bij de kerken van [[Doorn (Utrecht)|Doorn]] en [[Velsen]].{{Bron?||2016|12|16}} Ook de kerken van [[Werkhoven]] en [[Wierum (Friesland)|Wierum]] bezaten zo'n klein boogveld, maar deze zijn in de negentiende eeuw verdwenen. Neoromaanse en neogotische timpanen zijn in de katholieke kerkenbouw in Nederland in groten getale toegepast.<br />
<br />
''[[Timpaan (Wendela Gevers Deynoot)|Timpaan]]'' is ook de titel van een beeld van [[Wendela Gevers Deynoot]] aan de zijgevel van de [[Oranje Nassaukazerne]], Amsterdam.<br />
<br />
== Vlaanderen ==<br />
Enkele voorbeelden van timpanen met een verhalende uitbeelding zijn te vinden aan de romaanse Sint-Basiliuskapel te [[Brugge (hoofdbetekenis)|Brugge]] met een reliëf waarin het doopsel van de Heilige Basilius wordt weergegeven, of in de gotische [[Onze-Lieve-Vrouwekathedraal (Antwerpen)|Onze-Lieve-Vrouwekathedraal]] te [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] met in de westgevel een groot timpaan dat het Laatste Oordeel uitbeeldt.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[trommelvlies]], ''membrana tympani''<br />
<br />
{{Navigatie onderdelen kruiskerk}}<br />
<br />
[[Categorie:Architectuur]][[Categorie:Onderdeel van een kerkgebouw]]</div>Colani