Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T02:04:03Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

De '''[[tijdlijn van de Lage Landen]]''' is een [[chronologie|chronologische lijst]] van feiten en gebeurtenissen betreffende de [[Lage Landen]], een gebied dat ongeveer de [[Laagland|laagvlakte]] in [[Nederland]], [[België]] en sommige aangrenzende streken beslaat, gelegen rond de grote rivieren van Noordwest-Europa die in de [[Noordzee]] en het [[Nauw van Calais (zeestraat)|Nauw van Calais]] uitmonden. Daarin vormden zich variërende eenheden onder respectievelijk [[Lijst van Keltische stammen|Keltisch]]-[[Germanen|Germaanse]], en [[Romeinse Rijk|Romeinse]] invloeden. Vervolgens evolueerden zij onder impuls van de [[kerstening]] mee in grotere imperiums met een toenemend [[feodalisme|feodale]] structuur. De opkomst van de steden zorgde voor toename in rijkdom, maar ook verschuiving van de macht en versplintering. Pogingen tot [[Centralisme|centralisatie]] wisselden af met tendensen tot [[autonomie]].

<small>''Klik op een jaartal hieronder om het scrollen te beperken''</small>
{| class="toccolours"
|→
|width=30px align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Prehistorie)#-2000|−2000]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Prehistorie)#-1000|−1000]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Prehistorie)#-500|−500]]
|→
|width=6% align=center|[[#0|0]]
|→
|width=6% align=center|[[#250|250]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Frankische tijd)#500|500]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Frankische tijd)#750|750]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)#1000|1000]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)#1100|1100]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)#1200|1200]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)#1300|1300]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)#1350|1350]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Bourgondische tijd)#1400|1400]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Bourgondische tijd)#1450|1450]]
|→
|width=30px align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Habsburgse tijd)#1500|1500]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Habsburgse tijd)#1520|1520]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Habsburgse tijd)#1550|1550]]
|→
|-
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse tijd)#1575|1575]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse Nederlanden)#1600|1600]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse Nederlanden)#1625|1625]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse Nederlanden)#1650|1650]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse Nederlanden)#1675|1675]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse Nederlanden)#1700|1700]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Oostenrijkse tijd)#1725|1725]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Oostenrijkse tijd)#1750|1750]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Oostenrijkse tijd)#1775|1775]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Franse tijd)#1800|1800]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1825|1825]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1850|1850]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1900|1900]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1925|1925]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1950|1950]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#1975|1975]]
|→
|width=6% align=center|[[Tijdlijn van de Lage Landen (België)#2000|2000]]
|→
|}
{| width=100%
|style="background-color:green; width:3px;"|
|style="width:12px;"|
||{{Zijbalk geschiedenis Nederland}}{{Zijbalk geschiedenis België|afbeelding=Pieter Bruegel d. Ä. 093.jpg|titel=''Winterlandschap met schaatsers en vogelknip'', [[Pieter Bruegel de Oude]], 1565
|}
}}
{{Zie ook|[[Tijdlijn van de Lage Landen (Prehistorie)|Tijdlijn van de Prehistorie (~500.000 v.C. - ~100 v.C.)]]}}

== Tijdlijn van de Romeinse tijd (~100 v.C.- 4e eeuw n.C.) ==

===~55 v.Chr.===
[[Bestand:Map Gallia Tribes Towns.png|thumb|Verdeling van Gallië rond 54 v.Chr.]]
[[Bestand:Ambiorix.jpg|thumb|[[Standbeeld van Ambiorix]] in [[Tongeren (stad)|Tongeren]].]]
* De [[Belgae]] worden van 57 tot 51 v.Chr. onderworpen door [[Julius Caesar]]. Wel vinden er nog opstanden tegen de Romeinse overheersing plaats tot de eerste eeuw na Chr.
* Het gebied van de Lage Landen tussen de Rijn en de Seine wordt nu [[Gallia Belgica]], een Romeinse provincie. Daar ontstaan Romeinse nederzettingen.
* Julius Caesar komt min of meer door toeval in het gebied boven de Rijn terecht tijdens de [[Gallische Oorlog]], waarbij hij de Germaanse [[Usipeti]] en [[Tencteren]], waarschijnlijk in de buurt van [[Oss (gemeente)|Oss]]<ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/2409841103/Tienduizenden+door+Romeinen+afgeslacht,+de+volkerenmoord+door+Julius+Caesar+in+Brabant.aspx Artikel van Omroep Brabant over opgravingen naar Caesars Slag bij Oss]</ref> vrijwel uitroeit. Met zijn ''[[Commentarii de bello Gallico|Commentarii Rerum in Gallia Gestarum]]'' maakt hij een einde aan de prehistorie in de Lage Landen, al zijn geschreven bronnen na de [[Romeinen in België]] en [[Romeinen in Nederland|in Nederland]] schaars.

===53 v.Chr.===
* Een volledig Romeins [[legioen]] en 5 [[cohort]]en (alles tezamen zo'n 7200 soldaten) worden door de [[Eburonen]] onder leiding van [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] bijna helemaal vernietigd. Ambiorix vormt terzelfder tijd een alliantie van alle andere Belgische stammen om zich collectief tegen de Romeinen te verzetten. Na zijn overwinning voegt zijn leger zich bij de [[Nerviërs|Nervische]] strijdmacht en belegert Quintus Cicero's winterkamp.<ref>Caesar, ''[[Commentarii de bello Gallico]]''</ref>
* De Romeinse strijd duurt een aantal jaren, maar tegen de negen legioenen van ongeveer 50.000 getrainde soldaten die Caesar naar Belgica stuurde zijn de Belgen uiteindelijk niet opgewassen. De [[Lijst van Keltische stammen#Belgica|stammen]] worden geleidelijk afgeslacht of verdreven en hun akkers systematisch platgebrand. De Eburonen verdwijnen vanaf dat moment volledig uit de geschiedenis. Ambiorix weet echter samen met enkele manschappen de Rijn over te steken naar [[Germanië]], waarna hij spoorloos is.
* "''...Horum omnium fortissimi sunt Belgae...''" ("van al dezen zijn de Belgen de sterksten"), schrijft Caesar naar aanleiding van zijn ervaringen in zijn [[De Bello Gallico]].

===50 v.Chr.===
*De [[Bataven]], waarschijnlijk een afsplitsing van de [[Chatten (volk)|Chatten]], vestigen zich in het Rivierengebied (ruwweg de huidige Betuwe). Westelijk hiervan bevolken de [[Cananefaten]] het gebied in de delta tussen de mondingen van de [[Rijn]] en de [[Maas]] (het huidige Leiden, Den Haag, Rotterdam en het Westland). Ten noorden van de Rijn bevinden zich de [[Frisii]].

===27 v.Chr.===
[[Bestand:Continental.coast.150AD.Germanic.peoples.jpg|thumb|Stammen langs de kustlijn, 150 na Chr.]]
* [[Imperator Caesar Augustus|Octavianus]] wordt [[princeps]] van het Romeinse Rijk.
* De Germaanse stam van de [[Tungri]] wordt het voor een groot deel ontvolkte, vruchtbare gebied in [[Gallia Belgica]] (de Maasvallei en de Haspengouw) toegewezen, dat eerst toebehoorde aan de door Caesar grotendeels uitgeroeide [[Eburonen]].

===17 v.Chr.===
* Het gebied tussen Rijn en Maas komt onder Romeins bestuur ten tijde van keizer [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]]. [[Germania Inferior]] wordt bewoond door Germaanse stammen zoals de [[Cananefaten]], [[Bataven]], [[Sugambren]] (later ''Cugerni'') en [[Ubiërs]] en beslaat het noordelijk en noordoostelijk gebied van [[Gallia Belgica]]. Er komen steeds meer [[Lijst van Romeinse nederzettingen in Germania Inferior|Romeinse nederzettingen]] in dit gebied, ook [[tempel]]s en thermen worden gebouwd.

===15 v.Chr.===
[[Bestand:Nehalennia.jpg|thumb|[[Domburg (Nederland)|Domburgs]] [[Nehalennia (godin)|Nehalennia]]-altaar volgens Plaat 7 No. 15a van L.J.F. Janssen, ''De Romeinsche Beelden en Gedenksteenen van Zeeland'', Leiden, 1845]]
* Er ontstaan veel nieuwe plaatsen, waaronder [[Trier]], [[Keulen (stad)|Keulen]], [[Tongeren (stad)|Tongeren]] en [[Doornik]]. Vaak hebben deze het [[toponiem|achtervoegsel]] ''[[-iacum|(i)acum]]'' of 'domein' (vb. in [[Kortrijk|Cortoriacum]]), ''[[castra]]'' of 'kamp' (vb. in [[Kester]]), of ''castellum'' of 'kasteel' (vb. in [[Kassel (Duitsland)|Kassel]]). Deze plaatsen maar ook kleinere gemeenschappen (''[[vicus|vici]]'') worden een afzetgebied voor de producten van de Noord-Gallische landbouw en de inheemse ambachten. Zo ontstaat er een bloeiende handel met Italië en ook met de rest van [[Gallië|Gallia]] wordt die steeds intensiever.
* Er zijn aanwijzingen van toenemende handel met [[Britannia (Romeinse provincie)|Brittania]], ook vanuit de Rijndelta. Het gaat vaak om zoutleveringen, een lekkernij voor de Romeinen die er doorlopend ettelijke tonnen van verbruiken.
* Aan de kust groeien de vissersdorpen en worden de oude zoutwinningsbedrijven van de [[Menapii]] gemoderniseerd. In [[Haspengouw]] ontstaan grote landbouwbedrijven (''villae'') en ook de textielnijverheid komt sterk opzetten en er worden grote kuddes schapen gehouden voor de wol. Paarden worden gefokt en verkocht door de [[Treveri]]. Andere economische activiteiten zijn houthakken, kolenbranden, ijzer-, zink-, en kalksteenwinning.

===12 v.Chr.===
* [[Nero Claudius Drusus|Drusus]] sluit een verdrag met de [[Bataven]] en de [[Cananefaten]], zodat hun gebied nu deel uitmaakt van [[Gallia Belgica]]. Op het [[Insula Batavorum]] wordt een groot legerkamp gebouwd. Later zullen hier vlak bij een aantal nederzettingen gesticht worden die bij elkaar [[Oppidum Batavorum]] genoemd worden, mogelijk het latere [[Ulpia Noviomagus Batavorum|Noviomagus]].

===10 v.Chr.===
[[Bestand:Sol Invictus y Júpiter Doliqueno 2m s II CNE.jpg|thumb|Nieuwe goden doen hun intrede]]
* De oude [[Kelten|Keltische]] baan Boulogne-Keulen (''Chaussée Brunehaut''), ook bekend als de ''[[Via Belgica]]'', is, naast de rivieren, een belangrijke economische ader in de Lage Landen. Hij bestaat nog vooral uit [[Sintel (verbrandingsrest)|sintel]]s en wordt ook voor de [[Romeinse Rijk|Romeinen]] belangrijk. De soldaten leggen op delen ervan een [[Heerweg (Romeinse Rijk)|heerweg]] aan. Tegelijk maken zij een aftakking noordoostwaarts via de nieuw gestichte stad [[Tongeren (stad)|Tongeren]].

=== 9 v.Chr. ===
[[Bestand:Vexilloid of the Roman Empire.svg|miniatuur|150px|links|alt=Vexilloid of the Roman Empire]]
* [[Nero Claudius Drusus|Drusus]] overlijdt na een val van zijn paard ergens langs de [[Lippe (rivier)|Lippe]], zij het na een zeer succesvolle veldtocht enkele jaren daarvoor. De Friezen hadden toen, aldus de latere Romeinse senator en geschiedschrijver [[Lucius Cassius Dio|Cassius Dio]], eieren voor hun geld gekozen en met hun hulp had hij de [[Chauken]] bij de [[Eems]]monding verslagen. Hij had ook de [[Drususgracht]] en [[Drususdam]] laten aanleggen. Zijn hoofdkwartier had hij op het [[Kops Plateau]] ten oosten van het huidige Nijmegen.
{{Anker|0}}

===~1===
* Het is niet duidelijk of [[veenlijk]]en, zoals het [[meisje van Yde]] en het [[paar van Weerdinge]], het gevolg zijn van [[mensenoffer]]s of van de [[Germaans recht|Germaanse rechtspraak]].
* Het Romeinse leger heet in de provincia [[Germania Inferior]] "''Exercitus Germaniae Inferioris''" ("strijdkrachten van Neder-Germanië") op inscripties afgekort als EXGERINF. Het bestaat uit meerdere (tot vier) legioenen en Auxilia of hulptroepen. Van de [[Bataven]] en de [[Cananefaten]] samen zijn constant 5000 tot 6500 mannen in dienst. Daarvoor leveren de Cananefaten jaarlijks 24 nieuwe rekruten, de Bataven meer dan het tienvoud. Daarvan komen amper de helft terug als veteranen.<ref>Murrey (2005): p.83</ref>
* Dat de meeste vrouwen niet met hun mannen mee op zending gaan, resulteert de facto in een sociaal gedomineerd Germania Inferior van vrouwen, kinderen en ouderen.<ref>Murrey (2005): p.87 "''and the reality is that society in Germania Inferior was dominated by women, children and the elderly''"</ref>

===4===
* [[Princeps]] [[Imperator Caesar Augustus|Augustus]] zegt toe dat [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Tiberius]], de oudere broer van Drusus, zijn opvolger is. Deze heeft de veldtochten van zijn broer voortgezet, waardoor het gebied tussen de [[Rijn]] en de [[Elbe (rivier)|Elbe]] nu in handen is van de Romeinen.
* In 1996 wordt bij Vlaardingen een [[boemerang]] gevonden, waarschijnlijk van een [[Cananefaten|Cananefaat]].

===9===
* De Friezen, Bataven en Cananefaten komen niet in opstand na de Romeinse nederlaag in de [[Slag bij het Teutoburgerwoud]] tegen [[Arminius (veldheer)|Arminius]]. De eerste vermelding van de Cananefatenstam heeft betrekking op een ''ala Caninefas'', een Cananefaatse [[Ruiter (persoon)|ruitereenheid]] in Romeinse dienst.

===14===
[[Bestand:Limes1.png|thumb|De [[Limes (Romeinse Rijk)|limes]] aan de Rijn]]
* Nadat [[Imperator Caesar Augustus|Augustus]] overlijdt, breken er onlusten uit onder de Romeinse troepen. [[Germanicus Julius Caesar|Germanicus]] weet deze te bezweren en de twee jaar daarna besteedt hij aan veldtochten tegen Arminius, geholpen door zijn [[Bataven|''Bataafse cohorten'']]. [[Tiberius Julius Caesar Augustus|Keizer Tiberius]] geeft Germanicus uiteindelijk in 16 opdracht de strijd in [[Germanië]] op te geven.
* De Rijn vormt nu de definitieve grens tussen het Gallische Rijk en Germanië.
* De [[Bataven]] dienen ook als de lijfwacht (''corporis custos'') van onder anderen Tiberius en de latere [[Nero (keizer)|Nero]].

===28===
* Nadat [[Olennius]] onredelijke belastingen eist, komen de Frisii in opstand. De ''ala Caninefas'', de Cananefaatse [[Ruiter (persoon)|ruitereenheid]] in Romeinse dienst, vecht tegen de [[Frisii]] tijdens de [[Slag in het Baduhenna-woud]]. Daar lijden de Romeinen een nederlaag, waarna Olennius zich terugtrekt in het [[castellum]] [[Flevum]]. De opstand veroorzaakt paniek tot in Noviomagus. Dat weten we omdat iemand zijn geld in allerijl begroef en het nooit weer heeft gevonden. Uit het verslag van Tacitus van de gevechtshandelingen kunnen we opmaken dat ook de [[Cananefaten]] een gevoelig verlies lijden. Veel mannen sterven in de omgeving van [[castellum]] [[Flevum]] en het bos van [[Baduhenna]].

===29===
* De [[Schrijfplankje van Tolsum|Tolsumer Akte]], gevonden in Friesland, is de oudste bewaarde geschreven tekst van de Lage Landen.

===47===
* [[Gnaeus Domitius Corbulo|Corbulo]] brengt de vloot van de Chauken tot zinken. Dezen plunderen onder leiding van de [[Cananefaten|Cananefatische]] [[Romeins legionair|oud-legionair]] [[Gannascus]] de kust van Gallia Belgica en [[Germania Inferior]]. De [[Rijn]] wordt door [[Claudius I|Claudius]] als ''[[Limes (Romeinse Rijk)|limes]]'' vastgesteld, hoewel de Frisii onder Romeins bestuur blijven. De rivier geldt zowel als scheidingslijn tussen de gebieden, als bindend element, doordat deze transport en communicatie vereenvoudigt.
* [[Claudius I|Claudius]] verbiedt verdere veldtochten tegen de Germanen aan de andere kant van de Rijn, omdat hij de prioriteit geeft aan de invasie van [[Britannia (Romeinse provincie)|Britannia]]. Corbulo laat dan maar het [[kanaal van Corbulo]] graven, een verbinding tussen de Maas en de Oude Rijn.

[[Bestand:50nc ex leg copy.jpg|thumb|[[Paleogeografie]] van Nederland. Het Flevomeer krijgt in het noorden via het [[Vlie]] een verbinding met zee.]]

===58===
* De Friese aanvoerders [[Malorix en Verritus]] worden Romeins staatsburger, maar moeten het stuk grond ten zuiden van de Rijn dat zij bezet hebben verlaten.

===60===
* De ''ala Caninefas'', de Cananefaatse [[Ruiter (persoon)|ruitereenheid]] in Romeinse dienst, vecht in [[Britannia (Romeinse provincie)|Britannia]] mee tegen de [[Iceni]] die onder leiding van de Keltische koningin [[Boudicca]] staan.

===69===
* De legendarische priesteres-koningin [[Veleda]] moedigt een [[Bataafse Opstand]] aan waarvan zij de gunstige afloop voorspelt.
* Tijdens het machtsvacuüm van het [[Vierkeizerjaar]] na de dood van [[Nero (keizer)|Nero]] wordt die Bataafse Opstand onder leiding van [[Julius Civilis]] uitgevoerd. Alle Romeinse vestingen en vestigingen in [[Germania Inferior]] en [[Gallia Belgica]] gaan in de vlammen op, inclusief Oppidum Batavorum en [[Tongeren (stad)|Tongeren]]. Ook vrouwen nemen deel aan de strijd.<ref>Romeinse geschiedschrijvers vertellen dat vrouwen mee met hun mannen naar het strijdfront trokken, hun gezicht blauw schilderden en hun tanden rood. Ze schaamden er zich niet voor hun lichaam te ontbloten om de preutse Romeinen een extra shock te geven. Hun gekrijs was op zich al angstaanjagend genoeg voor de Romeinse soldaten, het waren bovendien allemaal veel grotere vrouwen dan de Romeinen zelf waren. Diodorus Sicullus zegt hierover: “''De Gallische vrouwen lijken niet alleen vanwege hun grote lichaamslengte op hun mannen, ze evenaren die ook in strijdgeest.''” De Romeinen noemden deze manier van strijden “Furor”. Het begrip is zeker niet zonder verband met dat van de “[[Berserker]]”, de term voor in extatische razernij verkerende Keltische en Germaanse krijgers.</ref> Het jaar daarop wordt de opstand neergeslagen.

===78===
* Onder [[Gnaeus Julius Agricola]] dienen Bataven in [[Britannia (Romeinse provincie)|Britannia]] met eigen bevelhebbers, maar ook in [[Noricum]] en [[Raetia]].

===~89===
[[Bestand:Germania inferior roads towns.png|thumb|Wegen en plaatsen in ''Germania Inferior'']]
* [[Germania Inferior]] (met hoofdstad Keulen) krijgt de status van volwaardige Romeinse provincie, en wordt dus nu ook financieel onafhankelijk van [[Gallia Belgica]], tijdens het bewind van keizer [[Titus Flavius Domitianus|Domitianus]]. Dit blijft zo tot midden [[3e eeuw]].

===121===
* [[Hadrianus]] bezoekt [[Germania Inferior]] en verleent marktrechten aan de belangrijkste plaats van de Cananefaten, waarna de plaats [[Forum Hadriani]] heet. [[Ulpia Noviomagus Batavorum|Noviomagus]] wordt waarschijnlijk een [[municipium]].

===~160===
* Ook Forum Hadriani wordt een municipium.

===~167===
* De [[Frisii|Friese]] ruiters van het ''[[Cuneus Frisionum]]'' worden ingezet in Britannia.
* De [[Chauken]] trekken plunderend rond, wat de reden is dat uit deze tijd veel [[muntschat]]ten gevonden worden die ter bewaring zijn begraven.

===~175 n.Chr.~250===
[[Bestand:Leiden-sarcofaag-Simpelveld2.jpg|thumb|Binnenzijde van de sarcofaag van Simpelveld met afbeelding van de rustende dame]]
* De [[Sarcofaag van Simpelveld]] is aan de binnenkant in reliëf gebeeldhouwd, tonend een liggende vrouw op een 'houten' rustbed uit de [[Gallo-Romeinse periode]]. Naast haar is het interieur van haar huis weergegeven met meubels en ander huisraad. De kist bevatte nog een aantal typisch vrouwelijke grafgiften zoals enkele gouden sieraden, een zilveren spiegeltje, een glazen flesje, een flacon van aardewerk. De stijl komt overeen met die van de [[Etrusken]].

===212===
* Door de ''[[Constitutio Antoniniana]]'' krijgen alle vrije burgers in de provincies het Romeinse burgerrecht, waardoor keizer [[Caracalla]] meer belastingen kan innen.

===235===
* Keizer [[Severus Alexander]] wordt vermoord, waarna de [[Crisis van de derde eeuw]] volgt waarin de ene [[Soldatenkeizers|soldatenkeizer]] de andere opvolgt, vaak met geweld. Hierdoor verdwijnt de invloed van het centrale Romeinse gezag in Germania Inferior. De crisis eindigt pas in 284 als [[Diocletianus]] aan de macht komt.

===240===
* De [[Franken (volk)|Franken]] worden voor het eerst genoemd als zij zich in het Rijk willen vestigen en de Rijn oversteken, waarna hun krijgers plunderend door [[Gallië]] trekken. Ze worden echter bij Mainz verslagen, waarna ze zich aan de oostoever vestigen.
* Een steeds groter wordend aantal [[Germanen]] steekt de Rijn over om dienst te nemen in de grenslegioenen of zich als landbouwers in de provinciën te vestigen.
{{Anker|250}}

===~250===
[[Bestand:NasaBenelux.jpg|thumb|De lage landen, vanuit de ruimte, zoals vandaag.]]
* Kusterosie zorgt ervoor dat het water komt tot aan het [[castellum]] van [[Oudenburg]] (waarschijnlijk ''Portus Epiatici''). Ook [[Brittenburg]], de meest westelijke Romeinse fortificatie aan de Oude Rijn, komt onder water te staan. De Romeinen kunnen de strijd tegen het water niet winnen en verlaten het gebied.

===256===
* Vanaf 256 steken [[Franken (volk)|Frankische]] krijgers de Rijn over en wordt geheel Gallia geplunderd en worden vele steden en dorpen verwoest.

===260===
* Een nieuwe inval van de Franken markeert het begin van het einde van [[Germania Inferior]] als welvarende Romeinse provincie.
* Door het heersende machtsvacuüm kan onder [[Postumus]] het [[Gallische keizerrijk]] ontstaan naast het echte Romeinse Rijk. Het [[Gallische keizerrijk]] (260-274) (Imperium Galliarum) omvat de drie Gallische provincies, Germania Inferior, Germania Superior, [[Britannia (Romeinse provincie)|Britannia]], [[Hispania (Romeinen)|Hispania]] en korte tijd ook [[Raetia]].
* Postumus weet de tot in Spanje doorgedrongen Franken daar te verslaan en bestrijdt de Frankische zeerovers bij de Nederlandse kust.

===~270===
[[Bestand:Map of Ancient Rome 271 AD.svg|thumb|300px|Het verdeelde Romeinse Rijk in 271 n.Chr. na de [[Crisis van de derde eeuw|crisis]].]]
* Na de dood van Postumus weten de [[Ripuarische Franken]] zich toch over de Rijn te vestigen, waarmee een einde komt aan de [[romanisering]].
* Zo tussen 270 en 300 n.Chr. verdwijnt een groot deel van de bevolking in het westen en zuidwesten van Nederland. Grote delen van het gebied raken zo goed als ontvolkt.

===~280===
* In het kielzog van de opstand van [[Carausius]] (286-293), een vooraanstaand [[Menapii|Menapiër]] die met de bewaking van de zeekust belast was, hebben de [[Salische Franken]] zich meester gemaakt van het eiland der [[Bataven]] en bedreigen zij de Lage Landen langs het noorden, terwijl de [[Ripuarische Franken|Ripuariërs]] deze langs het oosten bedreigen.

===~295===
* Keizer [[Constantius I Chlorus]] onderwerpt de Franken, van wie hij een deel naar Noord-Frankrijk overbrengt, maar uiteindelijk wordt rond 296 een verbond gesloten met de [[Salische Franken|Saliërs]]. Deze Salische Franken beschermen nu de grens tussen [[Nijmegen]] en de zee tegen andere Germanen.

===~297===
[[Bestand:400 Germania I II Belgica I II.png|thumb|Belgica I en Belgica II]]
* Vanaf ca. 297 wordt [[Gallia Belgica|Belgica]] door keizer [[Diocletianus]] gesplitst in [[Belgica Prima]] (letterlijk : ''Eerste België'') met hoofdstad [[Trier]] in het zuidoosten en [[Belgica Secunda]] met als hoofdstad [[Reims]] in het westen. Het in het noordoosten gelegen [[Germania Inferior]] (met hoofdstad Keulen) was al op het einde van de eerste eeuw van Belgica losgemaakt.
* [[Belgica Prima]] wordt nu de Romeinse provincie die de [[Ardennen]] in de meest ruime betekenis omvat.

===~299===
* In de 3e eeuw blijven de Germaanse stammen binnentrekken. Daarom beginnen de Romeinen de bouw van nieuwe [[Limes (Romeinse Rijk)|limes]], namelijk de [[Litus Saxonicum]] langs de kust en de fortengordel langs de belangrijkste wegen tussen de kust en de Rijn. Zo was er een fort in [[Oudenburg]]. Toen het gebied ten noorden van deze laatste linie opgegeven moest worden, kon deze limes nog enige tijd weerstand bieden en het gebied ten zuiden ervan bezet blijven.

===~300===
[[Bestand:TabulaPeutingeriana2.jpg|thumb|400px|''[[Tabula Peutingeriana]]'', kopie van een Romeinse reiskaart uit de 3e tot 4e eeuw.]]
* Bij de aanvang van de 4e eeuw is de streek die begrensd is door de Rijnbocht tussen Keulen en de Noordzee het terrein van onophoudelijke grensoorlogen tussen Franken en Romeinen. Hoewel de overweldigers teruggedreven worden door Constantius Chlorus, door Constantinus, en door Julianus, hernieuwen zij onvermoeibaar de aanval, die steeds moeilijker af te slaan is. De streek ten noorden van de [[Ardennen|Ardense heuvels]] en van [[Henegouwen]] wordt door de heirscharen doorkruist en door de barbaren verwoest, ontvolkt en in een woestenij herschapen. De Rijn volstaat niet meer om de vijand af te houden.
* Oude cultusplaatsen blijven in gebruik, "''Lieux Forts''" ('Sterke Locaties') en vervolgens "''Saints Forts''" ('Sterke Heiligen') genoemd, zoals die van [[Chartres]], waar later rond de [[Kelten|Keltische]] waterput de eerste kathedraal in Romaanse stijl zal komen. De ronde [[waterput]] van meer dan 33 meter diepte steunt op een vierkante voet, waarvan de hoeken naar de vier [[Windstreek|windstreken]] wijzen.
* Voor het eerst wordt de [[bisschop]]pelijke inrichting gesticht te [[Trier]]. De bisschop breidt in de loop van de 3e eeuw zijn invloed over gans [[Germania Inferior|Neder-Germanië]] uit.

===~310===
[[Bestand:Xanten - APX 09 ies.jpg|thumb|Gallische [[Matres]] (Xanten)]]
* Reeds ten tijde van [[Maternus (heilige)|Maternus]] (313) maakt Keulen een onderscheiden bisdom uit, dat wellicht de civitas Tungrorum omvat. De [[kerstening]] loopt echter met zulke rasse schreden, dat een afzonderlijk [[bisdom Tongeren]] wordt opgericht.
* Nadat [[Constantijn de Grote]] in 312 bekeerd is tot het [[christendom]] dagen in de Lage Landen de eerste christenen op.

===~350===
* [[Servaas van Maastricht]], wiens aanwezigheid bij de kerkvergaderingen te Sardika (347) en te Rimini (359) met oorkonden bevestigd is, wordt de eerste authentieke bisschop van wie in de geschiedenis der Lage Landen gewag wordt gemaakt.
* In [[Chartres]] wordt de eerste kathedraal gebouwd rond de oude [[Kelten|Keltische]] [[waterput]]. Deze kerk in [[Romaanse architectuur|Romaanse stijl]] wordt "''cathédrale d'Aventin''", (kathedraal van Aventin) genoemd naar de eerste bisschop van de stad.

===358===
* [[Julianus Apostata|Julianus de Afvallige]] staat de Salische Franken toe zich te vestigen in [[Toxandrië]], het latere [[Brabantgouw|Brabant]], als ''[[foederati]]''.

===383===
[[Bestand:Hope-coventina01a.jpg|thumb|260px|right|Een Keltische godinnentriade]]
* Rond het einde van de 4de eeuw zijn de [[Morini (stam)|Morienen]] nog heidenen, en het feit dat hun apostel [[Victricius]] (tussen 383 en 407) uit de ver verwijderde stad [[Rouans]] komt, laat vermoeden dat de bisdommen van Noord-België in die tijd nog maar weinig structuur hebben.<ref>Pirenne, (1902): p. 7</ref>

===402===
* [[Flavius Stilicho|Stilicho]] roept de Romeinse troepen terug van de grensgebieden om Italië te verdedigen tegen de [[Goten]].
* De [[Romeinse villa|villa's]] in de Lage Landen vervallen. De bewoners beginnen zich van de Romeinse gewoonten af te wenden en deels terug te keren tot hun oude cultuur.

===405/6===
* In 405 of 406 [[Rijnoversteek|staken de Vandalen en Alanen de Rijn over]]. Later volgden ook de Sueben, Bourgonden en Franken.

===407===
* [[Koninkrijk Bourgondië|Bourgondië]], waar zich sinds de 1e eeuw de [[Lijst van Keltische stammen|Keltische]] [[Aedui]] ophielden, wordt als koninkrijk gesticht, en zal al vroeg in de geschiedenis een zelfstandig gebied van het [[koninkrijk Frankrijk]] worden.

|}

== Volgende perioden ==
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Frankische tijd)|Tijdlijn van de Frankische tijd (4e eeuw- 9e eeuw)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)|Tijdlijn van de opkomst van steden en vorstendommen (925-1384)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Bourgondische tijd)|Tijdlijn van de Bourgondische tijd (1384 - 1482)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Habsburgse tijd)|Tijdlijn van de Habsburgse tijd (1482 - 1581/1795)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Spaanse tijd)|Tijdlijn van de Spaanse tijd (1556-1588)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Vroegmoderne Tijd)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Franse tijd)|Tijdlijn van de Franse tijd (1794-1815)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (Nederland)|Tijdlijn van Nederland (1815-vandaag)]]
* [[Tijdlijn van de Lage Landen (België)|Tijdlijn van België en Luxemburg (1830-vandaag)]]

== Zie verder ==
{{Zie ook|[[Tijdlijn van de Belgische Revolutie]]}}
{{Zie ook|[[Jaartallentabel België]]}}
{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen'''<br />
{{Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia|titel=Tijdlijn van de Lage Landen}}
* {{aut|Blok, D.P. (red) ''et al''}} (1977-1983): ''Algemene Geschiedenis der Nederlanden'', Fibula-Van Dishoeck, Haarlem, {{ISBN|9022838005}}
* {{aut|[[P.J. Blok]]}}, (1923): [http://dbnl.nl/tekst/blok013gesc00_01/ ''Geschiedenis van het Nederlandsche volk''], A.W. Sijthoff, Leiden
* {{aut|Blokker, B., Es, G. van, Spiering, H.}} (1999): ''De vaderlandse geschiedenis in jaartallen'', Uitgeverij Balans, Amsterdam, {{ISBN|9789050186544}}
* {{Aut|Kruta V., Frey, O.H., Raftery, B. & Szabo M.}} (1991): ''The Celts - (The Origins of Europe)'', Thames & Hudson Ltd., Londen {{ISBN|978 0500 015247}}
* {{aut|van Driel-Murray, Carol}}, (2005): ''Those who wait at home'' in Ulrich Brandl, ''Frauen und Romisches Militar - Ten papers from a round-table session presented at a conference in Xante'', Duitsland, {{ISBN|978-1407301983}}
* {{aut|[[Henri Pirenne|Pirenne, Henri]]}}, (1902): [http://dbnl.nl/tekst/pire002gesc00_01/ ''Geschiedenis van België''], [[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]], Samenwerkende Volksdrukkerĳ, Gent
* [https://web.archive.org/web/20130928175559/http://entoen.nu/canon De Canon van Nederland]
* [https://web.archive.org/web/20130928021825/http://www.willebroek.info/HISTORY/HIST_nC/Hp1721.htm Tijdslijn van onze gewesten]
* [http://www.timeline.coudenberg.com/nl/elementen Tijdslijn Zuidelijke Nederlanden]
* Encyclopædia Britannica, Ultimate Reference Suite (2009): ''History of the Low Countries'', & ''The Netherlands'', Chicago.

'''Literatuur'''
* {{aut|Aldhouse-Green, Miranda Jane}}, (1996): ''The Celtic Goddess as Healer'' in Sandra Billington (ed). [http://books.google.com/books?id=IoW9yhkrFJoC&printsec=frontcover&dq=The+Concept+of+the+Goddess&lr=#v=onepage&q=&f=false The Concept of the Goddess]
* {{aut|Asaert, G., Bosscher, Ph.M., Bruijn, J.R., Hoboken, W.J., van ''et al''}} (1976-1978): ''Maritieme geschiedenis der Nederlanden'', De Boer Maritiem, Bussum
* {{aut|[[Henk Berendsen|Berendsen, H.J.A.]]}} (2004): ''De vorming van het land, Inleiding in de geologie en de geomorfologie'', Koninklijke Van Gorcum, Assen, {{ISBN|90-232-4075-8}}
* {{aut|Blom, J.C.H., Lamberts, E., redactie}} (2006): ''Geschiedenis van de Nederlanden'', HBuitgevers, Baarn, {{ISBN|90-5574-474-3}}
* {{aut|Janssen, P. e.a. (red)}} (1996): ''De gouden delta der Lage Landen. Twintig eeuwen beschaving tussen Seine en Rijn'', Mercatorfonds, Antwerpen
* {{aut|van Driel-Murray, Carol}}, (2005): ''Those who wait at home'' in Ulrich Brandl, ''Frauen und Romisches Militar - Ten papers from a round-table session presented at a conference in Xante'', Duitsland, {{ISBN|978-1407301983}}
* {{aut|ter Haar, Jaap}} (2005): ''Geschiedenis van de Lage Landen'' Ten Have, Kampen, {{ISBN|9025954693}} [http://books.google.nl/books?id=sTNUiN7AzOYC&printsec=frontcover&dq=Geschiedenis+van+de+Lage+Landen&hl=nl&ei=eBiWTrPtGoGaOuKT9coH&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false online]
* {{aut|ter Haar, Jaap}} (2006): ''Geschiedenis van de Lage Landen'' Uitgeverij Kok, Kampen, {{ISBN|9043506427}}
* {{aut|Nouwen, Robert}} (2009): ''Keizer Augustus en de Lage Landen'' Davidsfonds, Leuven, {{ISBN|9789058265890}}
* {{aut|[[Jan Romein|Romein, J.]] en [[Annie Romein-Verschoor|A.]]}} (1977): ''De lage landen bij de zee. Een geschiedenis van het Nederlandse volk'', Den Haag-Antwerpen
* {{Aut|[[Frans Van Cauwelaert|van Cauwelaert, Frans]],Alfons De Cock, Jan Denucé, Max Rooses e.a.}} (1912-1913): ''Vlaanderen door de eeuwen heen'', 2 dln. Elsevier, Amsterdam
'''Noten'''
{{References}}
}}
{{Inhoud verbergen}}

[[Categorie:Romeinse oudheid]]
[[Categorie:Germania Inferior]]
[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de oudheid]]
[[Categorie:Tijdlijnen|Romeinse tijd]]

Tijdlijn van de Lage Landen (Romeinse tijd) - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"