Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-08T09:24:28Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Talat Pasha.jpg|thumb|Mehmet Talaat Pasja]]
[[Bestand:Mehmet Talat Pasha.jpg|thumb|Mehmet Talaat Pasja]]
'''Mehmet Talaat Pasja''' ([[Turks]]: ''Mehmed Talat Paşa'') ([[Edirne (stad)|Edirne]], [[1 september]] [[1874]] – [[Berlijn]], [[15 maart]] [[1921]]) was een [[Turkije|Turks]] [[politicus]] ten tijde van het [[Osmaanse rijk]]. In 1908 was hij betrokken bij de afzetting van de sultan door de [[Jong-Turken]]. Na de staatsgreep van 1913 werd hij lid van het driemanschap dat de nieuwe, constitutionele Turkse staat leidde. Van 1913 tot 1917, grotendeels samenvallend met de [[Eerste Wereldoorlog]], was hij minister van Binnenlandse Zaken. Als zodanig droeg hij grote verantwoordelijkheid voor de genocide van de [[Armeense]], [[Arameeërs|Aramese]], Griekse christenen. In 1917 premier geworden, werd hij het jaar daarop, na de nederlaag van de [[Centralen]], alweer afgezet en in 1921 vermoord.

== Levensloop ==
=== Vroege carrière ===
Talaat was aanvankelijk een [[klerk (beroep)|klerk]] bij een postkantoor. Hij sloot zich aan het begin van de twintigste eeuw aan bij het ''[[Comité voor Eenheid en Vooruitgang]]'' (CUP). Hij werd spoedig lid van het bestuur en naar [[Thessaloniki (stad)|Saloniki]] gestuurd, het broeinest van politieke activiteiten die gericht waren tegen de [[autocratie]] van sultan [[Abdulhamid II]]. In Saloniki werd Talaat chef van de Posterijen en de Telegrafie, wat hem in staat stelde om de communicatie tussen de CUP-afdelingen te leiden.

=== De 'Jong-Turkse revolutie' ===
In [[1908]] was hij een van de leiders van de 'Jong-Turkse Revolutie' van [[1908]] die een einde maakte aan de autocratie van [[Abdulhamid II]] en de grondwet herstelde. Turken, [[Armenië|Armenen]], [[Koerden]], [[Arabieren]] en andere volkeren vierden feest en voor het eerst was er sprake van gelijkheid tussen de volkeren van het [[Ottomaanse Rijk]]. Na een mislukte poging van Abdulhamid om de autocratie te herstellen, werd deze laatste afgezet en vervangen door zijn broer [[Mehmet V Resat]] ([[1909]]). In [[1912]] werd Talaat secretaris-generaal van het CUP.

Rond [[1913]] sloot Talaat zich aan bij de groep [[Jonge Turken]] binnen het CUP. Deze groep bestond voornamelijk uit militairen. In januari [[1913]], als gevolg van het slechte verloop van de [[Eerste Balkanoorlog|Balkanoorlog]], pleegden de Jonge Turken een staatsgreep waarna het driemanschap van [[Enver Pasja]], [[Djemal Pasja]] en Talaat Pasja aan de macht kwam. Talaat werd minister van Binnenlandse Zaken en daarna van Posterijen en Telegrafie.

=== Eerste Wereldoorlog ===
In [[oktober]] [[1914]] koos [[Turkije]] de zijde van de [[Centralen]] ([[Duitsland]] en [[Oostenrijk-Hongarije]]). Talaat was een voorstander van turkificatie, dat wil zeggen ervoor zorgen dat de Turken binnen het Ottomaanse Rijk het voor het zeggen bleven hebben.

=== Armeense Genocide ===
{{Zie hoofdartikel|Armeense Genocide}}
In [[1915]] beval het driemanschap dat de Armeense bevolking van het Ottomaanse Rijk, die in het Turks-Russische grensgebied woonde, moest worden gedeporteerd en overgeplaatst naar verschillende delen van Anatolië en de [[Syrië|Syrische]] woestijn. Dit deed het driemanschap omdat sommige Armenen de kant van de [[Rusland|Russen]] hadden gekozen tijdens de [[Kaukasuscampagne]] en vanwege de massamoorden die Armeense guerrillaorganisaties zouden hebben verricht in Oost-Anatolië. Deze deportatie werd een gruwelijke tocht, welke gepaard ging met plunderingen en verkrachtingen van, en grootschalige moordpartijen op de gedeporteerde Armeniërs.<ref>Ton Zwaan (2001) Center for Holocaust and Genocide Studies – Amsterdam ''[http://users.skynet.be/bs136227/src2/Bulletin2000/Bull%2017%20Armeense%20genocide.pdf#search=%22ton%20zwaan%20genocide%20armeense%22 De 'vergeten' genocide]''</ref> Bovendien stierven onderweg naar en in de Syrische woestijn de meeste van de nog restende Armeniërs aan [[ondervoeding]] of gebrek aan water. Daarnaast kwamen er ook honderdduizenden Turkmenen, Koerden en Arabieren om vanwege [[hongersnood|hongersnoden]]. Volgens sommigen heeft Talaat Pasja een hoofdrol gespeeld in het opzetten en regelen van deze genocide;<ref>Taner Akçam, ''De Armeense Genocide, een reconstructie'', vertaling van ''A Shameful Act'' Nieuw Amsterdam Uitgevers 2007, 528 pag., {{ISBN|978-90-468-0225-0}}</ref> maar volgens de politicoloog Guenter Lewy is vooralsnog niet overtuigend bewezen dat de CUP-leiders, waaronder Talaat Pasja, ooit van plan zijn geweest om de Turkse Armenen als volk uit te roeien.<ref>Guenter Lewy, ''The Armenian Massacres in Ottoman Turkey, A Disputed Genocide'' University of Utah Press, U.S. 2007, {{ISBN|978-08-748-0890-2}}</ref>

=== Grootvizier ===
In [[1917]] werd Talaat Pasja [[grootvizier]] (premier) van het [[Ottomaanse Rijk]]. Hoewel het jaar [[1918]] niet ongunstig verliep voor het Ottomaanse Leger, omdat het front in de [[Kaukasus (gebied)|Kaukasus]] was ingestort en de Turken [[Azerbeidzjan]] wisten te bezetten (operatie o.l.v. generaal [[Nuri Pasja]], broer van [[Enver Pasja]]), wisten de [[Entente]]-mogendheden echter het Arabische deel van het Ottomaanse Rijk te veroveren, waarna de Turken gedwongen waren om een [[wapenstilstand]] te sluiten met de Entente. In [[oktober]] [[1918]] werd Talaat Pasja als grootvizier afgezet en viel het kabinet. Een zakenkabinet van [[Izzet Pasja]] sloot daarop een wapenstilstand met de Entente. In [[november]] [[1918]] wisten Enver, Talaat en Djemal met een Duitse [[U-boot|onderzeeboot]] naar [[Duitsland]] te ontsnappen.

=== Vermoord ===
Na de [[Eerste Wereldoorlog]] werd Talaat door een rechtbank in [[Istanboel]] bij verstek ter dood veroordeeld. Maar dit proces blijkt niet voldaan te hebben aan internationale rechtsnormen. Het werd door de geallieerde bezettingsmacht omschreven als ''travesty of justice'' (''aanfluiting van recht'').<ref>'Revisiting the Armenian Genocide', prof. Guenter Lewy, artikel te vinden in http://www.meforum.org/article/748</ref> [[Duitsland]] weigerde om hem uit te leveren. In [[1921]] werd Talaat door de jonge Armeen [[Soghomon Tehlirian]], als onderdeel van de geheime Armeense [[Operatie Nemesis]] ("Vergelding") neergeschoten.

== Noten ==
{{References}}

[[Categorie:Osmaans persoon in de Eerste Wereldoorlog]]
[[Categorie:Turks politicus]]
[[Categorie:Pasja]]
[[Categorie:Vermoord politicus]]
[[Categorie:Vizier]]
[[Categorie:Armeense genocide]]

Talaat Pasja - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd