https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=StiepeltekenStiepelteken - Bewerkingsoverzicht2026-04-27T07:31:02ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Stiepelteken&diff=81005&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-03-30T16:20:43Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Stiepelteken - Geesteren - 20447978 - RCE.jpg|thumb|Stiepelteken in 1922 aangetroffen op een schuurdeur te [[Geesteren (Overijssel)|Geesteren]]]]<br />
[[Bestand:Achtergevel - Losser - 20441525 - RCE.jpg|thumb|''Stiepel'' met de gedeelde schuurdeuren van een [[hallenhuisboerderij]] in Twente]]<br />
'''Stiepeltekens''' zijn versieringen die zijn aangebracht op een ''stiepel''. Een stiepel of middeler is de stijl waartegen de beide helften van de [[baander]]s of niendeuren sluiten en die uitneembaar is wanneer men bijvoorbeeld met een wagen de [[deel]] op wil rijden. Gewoonlijk bestaat het stiepelteken uit de vorm van een X of zandloper die in het hout is gekerfd of gegutst. Men ziet dit veel aan authentieke boerderijen in de [[Achterhoek]] en [[Twente]].<br />
<br />
== Stiepel ==<br />
De stiepel zelf heeft voornamelijk een constructieve functie: hij dient als sluitstijl voor de dubbele deuren. Hij ontstond tijdens de ontwikkeling van het [[hallenhuis]] in [[Oost-Nederland]] en [[Westfalen (streek)|Westfalen]] in de [[Middeleeuwen]]. Het [[los hoes]] (onverdeeld hallenhuis) dat volgens de jongste onderzoekingen omstreeks 1100 zal zijn ontstaan, voldeed voor het eerst aan de behoefte, een dorsdeel te creëren, voor de gestegen oogstproductie. De [[potstal]] bevond zich aan weerszijden van de middenbeuk, verdiept aangelegd. De later tot regionale vormen geëvolueerde deeldeuren werden in deze periode voor het eerst toegepast. Ze waren hoofdzakelijk voor het inrijden van de oogstwagens en het in- en uitdrijven van de veestapel. De stiepel is in of na de 14de eeuw in zwang gekomen.<ref name="stiepelinfo">Info op website [https://web.archive.org/web/20071006170639/http://www.geocities.com/twentschgenootschap/stiepeltekens.htm Twentsch Genootschap] (gearchiveerd op archive.org)</ref><br />
<br />
== Symboliek ==<br />
Gewoonlijk gaat men ervan uit dat het stiepelteken oorspronkelijke een magische betekenis had en dat het teken het huis en zijn bewoners moest beschermen tegen het Kwaad. Ook wordt wel een verband met de [[runen|rune]] [[gebo]] (''gave'') verondersteld. Voordat door onderzoek was gebleken dat het hallenhuis een laatmiddeleeuwse uitvinding is, meenden volkscultuuronderzoekers dat de oorsprong van de stiepeltekens zou teruggaan tot de vroegmiddeleeuwse prechristelijke [[Saksen (volk)|Saksische]] tijd.<br />
<br />
==Literatuur==<br />
* {{Aut|[[Jan Jans (architect)|Jan Jans]]}} en {{Aut|Everhard Jans}} (1964) ''Gevel- en Stiepeltekens in Oost-Nederland''. Uitgeversmij Van der Loeff bv, Enschede<br />
* {{Aut|Everhard Jans}} (2008) ''Gevel- en stiepeltekens in Twente en Achterhoek''. ZaltBommel: Uitgeverij Aprilis. ISBN 978 90 5994 201 1, NUR 521.<br />
<br />
==Referenties==<br />
{{References}}<br />
<br />
==Zie ook==<br />
* [[Gevelteken]]<br />
* [[Metselaarsteken]]<br />
* [[Mezoeza]]<br />
<br />
[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]<br />
[[Categorie:Boerderij]]<br />
[[Categorie:Folklore]]<br />
[[Categorie:Achterhoek]]<br />
[[Categorie:Twente]]<br />
[[Categorie:Symbool]]</div>Colani