Colani: /* Externe links */

2024-06-17T15:00:59Z

Externe links

Nieuwe pagina

{{Infobox auteur
| naam = Stephanus Hanewinkel
| afbeelding = Portret_Hanewinckel.jpg
| onderschrift = Portret van ds. Stephanus Hanewinkel.
| citaat =
| volledige naam =
| pseudoniem = ''Philaletes''
| bijnaam =
| geboren = 30 september 1766
| overleden = 15 december 1856
| land = {{NL}}
| beroep = [[schrijver (hoofdbetekenis)|schrijver]] [[predikant]]
| jaren-actief = 1789-1841
| genre = [[antikatholicisme]] [[religie]] [[reisverslag]]en [[geschiedkunde]] [[aardrijkskunde]] [[archeologie]] [[volkscultuur]]
| stroming =
| invloeden =
| bekende-werken = ''Reize door de Majorij van 's-Hertogenbosch in den jaare 1798'' (1799) ''Reize door de Majorij van 's-Hertogenbosch in den jaare 1799'' (1800) ''Geschied- en aardrykskundige beschryving der stad en Meiëry van 's Hertogenbosch, Beginnende met de vroegste tyden en eindigende met de jare 1802'' (1803)
| uitgeverij =
| website =
| handtekening = Handtekening Stephanus Hanewinckel.jpg
}}

'''Stephanus Hanewinkel''' (oorspronkelijk: '''Hanewinckel''') ([[Nuenen]], [[30 september]] [[1766]] - [[Ravenstein (stad)|Ravenstein]], [[15 december]] [[1856]]) <ref>{{Citeer web|url=https://www.openarch.nl/bhi:e4714e3d-89fc-2f75-8130-b0167773839d|auteur=Brabants Historisch Informatie Centrum|titel=BS Ravenstein overlijdensregister 1856, archieftoegang 50, inventarisnummer 6532, aktenummer 24|werk=OpenArch.nl|plaats=Ravenstein|datum=15-12-1856|bezochtdatum=8 augustus 2020}}</ref> was een Nederlandse [[predikant]] en een schrijver van reisverslagen.

Hij was de zoon van [[Hermanus Christianus Hanewinkel]], predikant te Nuenen, en Catharina Elisabeth Sluiter. [[Pero de Cassemajor]] was zijn overgrootvader. Op 21 oktober 1798 trouwde Hanewinkel te [[Aarle-Rixtel]] met Alida Johanna von Schmidt auf Altenstadt. <ref>{{Citeer web|url=https://www.openarch.nl/rhe:C03674ED-114A-4070-8A49-5BFD22A755D4|auteur=Regionaal Historisch Centrum Eindhoven|titel=Aarle-Rixtel schepenbank huwelijksregister 1783-1810, archieftoegang 10225, inventarisnummer 59.11, 21-10-1798, folio 50|werk=OpenArch.nl|plaats=Aarle-Rixtel|datum=21-10-1798|bezochtdatum=8 augustus 2020}}</ref> Het echtpaar kreeg 14 kinderen.

De familie Hanewinkel bracht vele predikanten en schoolmeesters voort. Oorspronkelijk afkomstig uit het [[Hertogdom Bremen]], vestigde zich ene Johannes Hanewinkel in [[Gemert (Gemert-Bakel)|Gemert]], waar hij in [[1654]] predikant werd. Vele Hanewinkels zouden predikant worden in de [[Meierij van 's-Hertogenbosch]], met name in [[Peelland]].

In [[1789]] werd Stephanus predikant te [[Bakel]], maar in [[1791]] werd hij bevestigd in de Hervormde gemeente ''Aarle, Beek en Lieshout'', die ongeveer overeenkwam met het huidige [[Laarbeek (gemeente)|Laarbeek]]. In die tijd bewoonde hij de toenmalige predikantswoning - het huidige Huize Zonnety - te Aarle-Rixtel. Hanewinkel bood hier tijdens de Franse revolutie gastvrijheid aan de bekende Nederlandse patriot [[Herman Willem Daendels]], de latere gouverneur-generaal van [[Nederlands-Indië]].

[[File:Hanewinckel, Tweede reize,Titelpag.jpg|thumb|''(Tweede) Reize door de majorĳ van 's Hertogenbosch in den jaare 1799'' (titelpagina)]]
Van [[1798]] tot [[1802]] was hij predikant in [[Oost-Graftdijk]]. Omstreeks deze tijd schreef hij zijn [[reisverslag]]en over de [[Meierij van 's-Hertogenbosch|Meierij]], waarvan de twee delen van zijn ''Reize door de Majorij van 's-Hertogenbosch in den jaare 1798'' wel de beruchtste waren. Want, ofschoon deze verslagen boeiende tijdsbeelden opleverden, liet hij zich wel bijzonder neerbuigend uit over de lokale bevolking, met name over de katholieken onder hen. ''Onder de Roomschen is volstrekt geen geleerdheid te vinden'', zo schreef hij, ''wijl zij allen op den ellendigen Akademie van Leuven gestudeerd hebben''. De Roomsche godsdienst bestempelde hij als ''bejammerenswaardig'' en de preken van de priesters ''allerrampzaligst''. Hoe kon het ook anders, aangezien zij ''zoo dom waren als hunne leken''. Een voorbeeld hiervan is zijn ontdekking over het in zijn ogen antiprotestants volksrijmpje over de [[Elsken Joosten|Geuze Els]]. Dit rijmpje ving hij op bij de lokale bevolking tijdens zijn reis door [[Kwartier van Kempenland|Kempenland]]. <ref>{{Aut|Hanewinckel, S}} (1800) ''Tweede Reize door de Majorij''. Amsterdam: Saakes, Anthony Bernard, p. [https://nl.wikisource.org/wiki/Tweede_reize_door_de_Majorij_van_%27s_Hertogenbosch/Zevende_brief#41 41]-[https://nl.wikisource.org/wiki/Tweede_reize_door_de_Majorij_van_%27s_Hertogenbosch/Zevende_brief#42 42]</ref>

Hoewel een dergelijk relaas, aangevuld met opmerkingen over achterlijk bijgeloof en armoede, zeker een aantal hardnekkige vooroordelen gevoed heeft, schreef Hanewinkel daarna onder schuilnaam een derde boek over de Meierij. Dit werk, met de ''Gedachten over de Meierij van 's-Hertogenbosch en derzelver inwoners bij het begin der negentiende eeuw'', geschreven ''door eenen Meierijenaar'', was evenwichtiger van toon en geschreven als een commentaar op zijn eerdere werk. In [[1807]] werd onthuld dat Stephanus Hanewinkel ook hiervan de auteur was.

[[File:Reize door de majorĳ van 's Hertogenbosch in den jaare 1798. Titelpagina.jpg|thumb|''Reize door de majorĳ van 's Hertogenbosch in den jaare 1798.'' (Titelpagina)]]

Ondertussen was hij toch weer naar het zuiden verhuisd, want in [[1802]] aanvaardde hij het predikantenambt in [[Vierlingsbeek]], waar hij bleef tot [[1811]]. Vervolgens vertrok hij naar [[Warns]] en [[Scharl]], om daar dominee te worden, en in [[1818]] werd hij beroepen in [[Ravenstein (stad)|Ravenstein]], waar hij tot [[1841]] werkzaam was, maar tot zijn dood bleef wonen.

Naast genoemde boeken publiceerde Hanewinkel, soms onder de [[schuilnaam]] ''Philaletes'', over andere onderwerpen, zoals [[archeologie]], en daarnaast ook religieus getinte werken zoals het ''Zedekundig Handboek voor den militairen stand'' en het ''Handboek voor zeelieden''.

== Externe links ==
* {{Link dbnl auteur|id=hane002}}
* [https://www.brabantserfgoed.nl/personen/h/hanewinkel-stephanus Uitgebreide biografie op Brabantserfgoed.nl]
* [http://www.stephanushanewinckel.nl ''Reizen door de Meierij, Brabant door de ogen van Stephanus Hanewinckel''] (weblog met de reisverslagen van Hanewinckel)
* [https://web.archive.org/web/20160812111410/http://www.heemkameraarlerixtel.nl/ heemkameraarlerixtel.nl]
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Hanewinkel}}
 
Bron digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
[[Categorie:Nederlands schrijver]][[Categorie:Geschiedenis van Noord-Brabant]][[Categorie:Predikant van de Nederlandse Hervormde Kerk]][[Categorie:Geschiedenis van Noord-Brabant]][[Categorie:Reizen door de Meierij]]

Stephanus Hanewinkel - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Externe links */