Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Iwema-Steenhuis in Niebert]] [[Steenhuis Bunderhee in Bunde]] Een '''steenhuis''' of '''stenen huis''' (Gronings: ''stainhoes'', Fries: stins, Oostfries: ''steenhus'') is een vroege vorm van een borg of burcht zoals dat met name in de provincies ...'

2024-03-29T17:42:57Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|[[Iwema-Steenhuis in Niebert]] thumb|[[Steenhuis Bunderhee in Bunde]] Een '''steenhuis''' of '''stenen huis''' (Gronings: ''stainhoes'', Fries: stins, Oostfries: ''steenhus'') is een vroege vorm van een borg of burcht zoals dat met name in de provincies ...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Niebert - Iwemasteenhuis.jpg|thumb|[[Iwema-Steenhuis]] in [[Niebert]]]]
[[Bestand:Stonehuis Bunderhee 01.jpg|thumb|[[Steenhuis Bunderhee]] in [[Bunde (Duitsland)|Bunde]]]]

Een '''steenhuis''' of '''stenen huis''' ([[Gronings]]: ''stainhoes'', [[Westerlauwers Fries|Fries]]: [[stins]], [[Oosterlauwers Fries|Oostfries]]: ''steenhus'') is een vroege vorm van een [[borg (opstal)|borg]] of [[burcht (kasteel)|burcht]] zoals dat met name in de provincies [[Friesland (provincie)|Friesland]], [[Groningen (provincie)|Groningen]] en [[Oost-Friesland]] werd aangetroffen. Zo zijn er alleen al in Friesland naar schatting rond de zevenhonderd stinzen geweest. <ref>Noomen, P.N. 2009 ''De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners''. Hilversum: Verloren.</ref> Ook in Groningen moet hun aantal groter zijn geweest dan doorgaans wordt gedacht. <ref>Redmer H. Alma, '[https://www.redmeralma.nl/pdfs/212_Steenhuizen_(2009).pdf Steenhuizen in de bronnen]', in: ''Stad & Lande'' 18 (2009), p. 26-29.</ref>

Toen in de [[middeleeuwen]] de [[landadel]] steeds meer macht en rijkdom vergaarde, ontstond de behoefte aan veilige behuizing. Dit werd gevonden in het zogenaamde steenhuis.

Het is een nagenoeg vierkant bouwwerk met zijden van 9 tot 12 meter, gebouwd van [[baksteen]]. De muren waren dik, vaak meer dan een meter, en het gebouw had dikwijls minstens drie verdiepingen. De ingang bevond zich op de eerste etage en werd bereikt via een trap die kon worden verwijderd.

Toen in de [[14e eeuw|veertiende]] en [[15e eeuw|vijftiende]] eeuw de bewapening zodanig voortschreed dat steenhuizen niet langer veilig waren, gingen de bewoners er langzamerhand toe over deze om te bouwen naar landhuizen of [[borg (opstal)|borgen]] die vaak rijk uitgevoerd waren.

In sommige bewaard gebleven borgen is als centraal deel het oude steenhuis nog herkenbaar. Het enig overgebleven steenhuis in de provincie Groningen is het [[Iwema-Steenhuis]] in [[Niebert]]. In [[Oost-Friesland]] staat er onder andere het [[Steenhuis Bunderhee]] bij [[Bunde (Duitsland)|Bunde]] en de [[Harderwykenburg]] nabij [[Leer (stad)|Leer]] en in [[Friesland]] bevindt zich de [[Schierstins]] bij de plaats [[Veenwouden]]. In de provincie Drenthe staat het [[Huis ter Hansouwe]] in [[Peize]].

Dankzij satellietprogramma's als [[Google Earth]] en [[Virtual Earth]] werden vele tot nog toe onbekende fundamenten van steenhuizen gevonden in de provincie [[Groningen (provincie)|Groningen]]. [[Amateurhistoricus]] Johan Feikens ontdekte er verscheidene in het gebied rondom de [[Dollard]], in het [[Oldambt (landstreek)|Oldambt]]. <ref>Pieter Broesder, 'Internet toont verborgen steenhuizen. Amateurhistoricus doet opmerkelijke vondst', ''[[Dagblad van het Noorden]]'' (22-3-2008).[http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=DVHN-20080322-GN01010001 Digitaal op www.dekrantvantoen.nl]</ref>

== Zie ook ==

* [[Lijst van voormalige borgen en buitenplaatsen in Groningen]]
* [[Kleine voormalige borgen en steenhuizen in Groningen]]
* [[Lijst van kastelen in Groningen]]
* [[Stenen kamer|Steenkamer]]
* [[Stins]] (de Friese variant)
* [[Hege wier|Stinswier]]
{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Steenhuis| ]][[Categorie:Borg in Groningen| ]][[Categorie:Huisvesting]][[Categorie:Architectuur in Groningen (provincie)]]

Steenhuis - Bewerkingsoverzicht

Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Iwema-Steenhuis in Niebert]] [[Steenhuis Bunderhee in Bunde]] Een '''steenhuis''' of '''stenen huis''' (Gronings: ''stainhoes'', Fries: stins, Oostfries: ''steenhus'') is een vroege vorm van een borg of burcht zoals dat met name in de provincies ...'