Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox militair conflict | conflict = Spaanse Successieoorlog | partof = de oorlogen van koning Lodewijk XIV van Frankrijk | afbeelding = Battle of Vigo Bay 1702.jpg | onderschrift = De Zilvervloot valt in Brits-Staatse handen na de Slag bij Vigo | date = 1701–1713 | place = Europa en Noord-Amerika | casus = vereniging van Franse en Spaanse bezittingen, Franse streven naar natuurlijke oostgrens (Rijn en Al…'

2026-08-25T13:31:59Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox militair conflict | conflict = Spaanse Successieoorlog | partof = de oorlogen van koning Lodewijk XIV van Frankrijk | afbeelding = Battle of Vigo Bay 1702.jpg | onderschrift = De Zilvervloot valt in Brits-Staatse handen na de Slag bij Vigo | date = 1701–1713 | place = Europa en Noord-Amerika | casus = vereniging van Franse en Spaanse bezittingen, Franse streven naar natuurlijke oostgrens (Rijn en Al…'

Nieuwe pagina

{{Infobox militair conflict
| conflict = Spaanse Successieoorlog
| partof = de oorlogen van koning Lodewijk XIV van Frankrijk
| afbeelding = Battle of Vigo Bay 1702.jpg
| onderschrift = De [[Zilvervloot]] valt in Brits-Staatse handen na de [[Slag bij Vigo]]
| date = [[1701]]–[[1713]]
| place = [[Europa (werelddeel)|Europa]] en [[Noord-Amerika]]
| casus = vereniging van Franse en Spaanse bezittingen, Franse streven naar natuurlijke oostgrens ([[Rijn]] en [[Alpen]])
| result = [[Vrede van Utrecht (1713)|Vrede van Utrecht]] (1713) [[Vrede van Rastatt]] (1714)
| combatant1 = [[Bestand:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px|rand]] [[Habsburgse monarchie|Habsburgse rijk]] 
[[Bestand:Statenvlag.svg|22px|rand]] [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Republiek]] 
[[Bestand:Flag of England.svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Engeland|Engeland]] (1701-06) 
[[Bestand:Flag of Scotland.svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Schotland|Schotland]] (1701-06) 
[[Bestand:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Groot-Brittannië|Groot-Brittannië]] (1707-14) 
[[Bestand:Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Pruisen|Pruisen]] 
[[Bestand:Flag Portugal (1707).svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Portugal|Portugal]] 
[[Bestand:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Kroon van Aragón]] (1705-1707) 
[[Bestand:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Vorstendom Catalonië]] (1713-1714) 
[[Bestand:Savoie flag.svg|22px|rand]] [[Hertogdom Savoye|Savooie]] 
| combatant2 = [[Bestand:Flag of Royalist France.svg|22px|rand]] [[Koninkrijk Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]] 
[[Bestand:Bandera de España 1701-1760.svg|22px|rand]] [[Spaanse Rijk|Spanje]] 
[[Bestand:Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg|22px|rand]] [[Keurvorstendom Beieren|Beieren]] 
[[Bestand:Flag of Hungary.svg|22px|rand]] ''[[Frans II Rákóczi|Kuruc]]'' 
[[Bestand:Flag of the Duchy of Mantua (1575–1707).svg|22px|rand]] [[Hertogdom Mantua]]
| commander1 = [[Bestand:Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg|22px|rand]] [[Eugenius van Savoye|Prins Eugène van Savooie]] 
[[Bestand:Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg|22px|rand]] [[Lodewijk Willem van Baden-Baden|Markgraaf van Baden]] 
[[Bestand:Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg|22px|rand]] [[Guido Starhemberg|Graaf van Starhemberg]] 
[[Bestand:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|rand]] [[John Churchill|Hertog van Marlborough]] 
[[Bestand:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|22px|rand]] [[Markies van Ruvigny]] 
[[Bestand:Statenvlag.svg|22px|rand]] [[Hendrik van Nassau-Ouwerkerk|Nassau-Ouwerkerk]] 
[[Bestand:Statenvlag.svg|22px|rand]]
[[Arnold Joost van Keppel|Graaf van Albermarle]]
[[Bestand:Flag Portugal (1707).svg|22px|rand]] [[Markies das Minas]] 
[[Bestand:Savoie flag.svg|22px|rand]] [[Victor Amadeus II van Sardinië]]
| commander2 = [[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[Claude Louis Hector de Villars|Hertog van Villars]] 
[[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[Lodewijk Jozef van Vendôme|Hertog van Vendôme]] 
[[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[Louis-François de Boufflers|Hertog van Boufflers]] 
[[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[François de Neufville, Hertog van Villeroi|Hertog van Villeroi]] 
[[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[René de Froulay van Tessé|Graaf van Tessé]] 
[[Bestand:Pavillon royal de France.svg|22px|rand]] [[James FitzJames|Hertog van Berwick]] 
[[Bestand:Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg|22px|rand]] [[Maximiliaan II Emanuel van Beieren|Maximilian II Emanuel]] 
[[Bestand:Bandera de España 1701-1760.svg|22px|rand]] [[Francisco Castillo Fajardo, Markies van Villadarias|Markies van Villadarias]] 
[[Bestand:Flag of Hungary.svg|22px|rand]] [[Frans II Rákóczi]]
| strength1 = 232.000<ref>het Heilige Roomse Rijk (90.000), Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (60.000 + 42.000 garnizoenstroepen) en Engeland (40.000). Kleinere Duitse bondgenoten niet meegerekend</ref>
| strength2 = Frankrijk 373.000<ref>±255.000 Franse soldaten. Beierse, Spaanse en Savooiaanse troepen niet meegeteld.</ref>
| casualties1 =
| casualties2 =
| notes =
}}

De '''Spaanse Successieoorlog''' ([[1701]]–[[1713]]) was een oorlog van verschillende Europese mogendheden (de "[[Grote Alliantie (1689)|Grote Alliantie]]") tegen onder andere het [[koninkrijk Frankrijk (hoofdbetekenis)|koninkrijk Frankrijk]] en het [[Spaanse Rijk]]. De geallieerden slaagden in hun opzet: ze verhinderden dat deze twee rijken geregeerd werden door [[Lodewijk XIV van Frankrijk]].

== Algemeen ==
Frankrijk was indertijd verreweg de machtigste mogendheid en daarom probeerden de andere mogendheden elke verdere expansie te stuiten. Slechts enkele jaren eerder was er al een anti-Franse alliantie tot stand gekomen, waarbij katholieke en protestantse staten – net zoals in deze oorlog – hun godsdienstige onenigheden even achterwege lieten ([[Negenjarige Oorlog (1688-1697)|Negenjarige Oorlog]]).

In de nieuwe oorlog toonden [[koninkrijk Groot-Brittannië|Groot-Brittannië]] en [[koninkrijk Pruisen|Pruisen]] grote militaire capaciteiten. Aan beide zijden vielen briljante veldheren op, zoals de geallieerde aanvoerder [[John Churchill|hertog van Marlborough]] (wiens [[buitenechtelijk kind|buitenechtelijke]] neef, de [[James FitzJames|hertog van Berwick]], aan Franse zijde streed). De hertogen [[Claude Louis Hector de Villars|Villars]], [[Lodewijk Jozef van Vendôme|Vendôme]] en [[Louis-François de Boufflers|Boufflers]] zijn vermeldenswaardige ''[[maarschalk van Frankrijk|maréchaux de France]]''.

Tijdens deze oorlog bereikte het [[Staatse leger]] met 120.000 man zijn grootste omvang ooit. Sinds de dood van [[Willem III van Oranje]] (1702) was de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Republiek]] gescheiden van [[Engeland (hoofdbetekenis)|Engeland]] (vanaf 1707 het [[koninkrijk Groot-Brittannië]]). Nog steeds was ze afkerig van een grens met Frankrijk; daarom vocht de Republiek mee met de geallieerden. Na de oorlog kwamen er op haar vraag bijkomende [[Barrièretraktaat|Barrièresteden]]. Verder was haar winst echter beperkt ([[Staats-Opper-Gelre]]); deze oorlog was voor de Republiek dan ook vooral kostbaar en uitputtend.

== Voorgeschiedenis ==
[[Karel II van Spanje|Karel II]] werd in 1665 de laatste mannelijke [[Huis Habsburg|Habsburgse]] [[Lijst van koningen van Spanje|Spaanse koning]]. Zijn leven werd gekenmerkt door langdurige ziektes en een slechte gezondheid. Men verwachtte reeds vanaf Karels geboorte dat hij op een jonge leeftijd zou sterven. De kwestie omtrent zijn opvolging werd dan ook al decennialang gevoerd. Met het [[Verdrag van Dover]] (1670) stemde Engeland ermee in om [[Lodewijk XIV van Frankrijk]] te steunen als opvolger van de Spaanse troon. In de voorwaarden van de [[Grote Alliantie (1689)|Grote Alliantie]] van 1689 beloofden Engeland en de Republiek evenwel om [[Leopold I van het Heilige Roomse Rijk]] te steunen. <ref>{{en}} {{aut|Hochedlinger, M.}}, ''Austria's War of Emergence, 1683-1797'', Abingdon, Routledge, 2003, 171 p.</ref>

Karel stierf kinderloos. Zijn bezittingen zouden bijgevolg vererven naar een van zijn zwagers, de Franse koning Lodewijk en de Duitse keizer [[keizer Leopold I|Leopold]]. Bewust van het verstoorde machtsevenwicht dat dit zou meebrengen hadden beiden al voor Karels dood afgesproken de erfenis te verdelen (Partitieverdragen van [[Verdrag van Den Haag (1698)|Den Haag]] en [[Verdrag van Londen (1700)|Londen]]). Karels testament bepaalde echter dat het Spaanse Rijk integraal aan Lodewijks kleinzoon, vanaf dan [[Filips V van Spanje]] geheten, moest komen. Aanvankelijk werd dit ook erkend in het [[Verdrag van Den Haag (1701)|Verdrag van Den Haag]] (1701).

Lodewijk heerste nu, namens zijn kleinzoon, over het Spaanse Rijk en voelde zich ongenaakbaar. In 1701 liet hij Franse troepen de [[Spaanse Nederlanden]] in bezit nemen en de Staatse troepen in de Barrièresteden verdrijven. In september 1701 betuigde hij steun aan de aanspraken van [[Jacobus Frans Eduard Stuart|Jacobus III]] op de kroon van Engeland, terwijl de kroon toen nog in bezit was van Willem III en de bevolking hem verkoos boven de katholieke Jacobus. Hij bevoordeelde de Frans-Spaanse handel, ten nadele van Britse en Nederlandse handelaars.

Leopold besefte dat Spanje en Frankrijk feitelijk verenigd waren en eiste Karels erfenis op voor zijn familie, de [[Oostenrijkse Habsburgers]]. Al in 1701 had hij tevergeefs bondgenoten gezocht onder de Italiaanse vorsten. Hij werd gesteund door de Republiek, Engeland en Pruisen, die ook beducht waren voor Franse expansie. Later sloten nog enkele Duitse vorsten zich bij de "Grote Alliantie" aan. De alliantie eiste dat Filips afzag van de Spaanse kroon, maar dat deed deze niet. De geallieerden gingen dus over tot geweld.

== Chronologie van de oorlog ==
=== 1702 ===
De troepenopstelling zag er in 1702 als volgt uit: de Franse en Spaanse legers stonden op hun eigen grondgebied en dat van hun bondgenoten. Dit betekent dat het [[Heilige Roomse Rijk]] vanuit Italië en vanuit het Rijnland bedreigd werd. De meest oostelijke Franse troepen waren gelegerd in het [[keurvorstendom Keulen]], een extra gevaarlijke positie omdat ze vanaf hier de hand konden reiken naar nieuwe Duitse bondgenoten en rechtstreeks de Republiek konden binnenvallen. Het Staatse strijdplan voor 1702 was dan ook gericht op de verovering van dit gebied, in het bijzonder van de Keulse vesting [[Düsseldorf-Kaiserswerth|Keizersweerd]].
[[Bestand:Slag_bij_Vigo_baai_oktober_23_1702.jpg|links|miniatuur|312x312px|[[Zeeslag bij Vigo|Slag bij Vigo]]]]
Voor dit doel werd de maarschalk van Nassau-Saarbrücken met een leger naar Keizersweerd gezonden. [[Menno van Coehoorn]], expert in vestingbouw en -belegering, en de [[Godard van Reede|burggraaf van Athlone]] zouden in respectievelijk [[Staats-Vlaanderen]] en [[Staats-Brabant]] afleidingsmanoeuvres uitvoeren, maar daarvan kwam niets terecht. Omdat de Fransen ook de linkeroever van de Rijn beheersten, sleepte het beleg van Keizersweerd zich eindeloos voort. Uiteindelijk probeerde de Franse maarschalk Boufflers het beleg te breken door Nijmegen aan te vallen, maar de Nederlanders sloegen deze aanval af. De Fransen stonden niet meer tussen de Republiek en Keizersweerd; de stad werd ingenomen.

Hierna nam de Britse generaal [[John Churchill]], de latere hertog van Marlborough, de leiding van de Brits-Staatse troepen over. Het leger trok de Spaanse Nederlanden binnen en nam langs de [[Maas (hoofdbetekenis)|Maas]] de vestingen [[Venlo (stad)|Venlo]], [[Roermond (stad)|Roermond]] en [[Stevensweert]] in. De succesvolle campagne van dat jaar werd afgesloten met de verovering van [[Luik (stad)|Luik]].

De Brits-Staatse vloot had tevergeefs gepoogd het Spaanse [[Cádiz (stad)|Cádiz]], de thuishaven van de waardevolle [[Zilvervloot]], te veroveren. Kort daarna vernamen de commandanten van deze vloot dat de Zilvervloot in [[Vigo (Spanje)|Vigo]] was aangekomen. Hierop zette de vloot koers naar Vigo, alwaar op 23 oktober bij de [[Zeeslag bij Vigo]] de fortificaties rond de stad veroverd werden. De vijftien Franse schepen die de Zilvervloot escorteerden werden vernietigd of buitgemaakt; de [[Zilvervloot]], met aan boord 1 miljoen pond aan schatten, viel in Brits-Staatse handen.

=== 1703 ===
De Republiek richtte zich nu op [[Bonn]]. Menno van Coehoorn dwong de stad tot overgave, en nu sloot de Keulse keurvorst vrede. Hierop gaf Marlborough aan Coehoorn het bevel [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] in te nemen. De geplande schijnaanvallen rond deze stad werden echter matig uitgevoerd. In de [[Slag bij Ekeren]] troffen Frans-Spaanse troepen de Staatse troepen. De Fransen hanteerden een betere strategie, maar door de vuurkracht en discipline van de Staatse troepen eindigde de slag onbeslist.

Ondertussen behaalden de Franse legers in [[Zuid-Duitsland]] grote successen omdat het [[keurvorstendom Beieren]] partij gekozen had voor de Fransen; de keurvorst van Beieren [[Maximiliaan II Emanuel van Beieren]] had namelijk zijn eigen redenen om zich tegen de Oostenrijkse Habsburgers te keren. Dit werd voor de Alliantie gecompenseerd doordat op het Italiaanse oorlogstoneel [[Victor Amadeus II van Sardinië]] (toen slechts hertog van [[hertogdom Savoye|Savooie]]) overliep naar de geallieerden.

=== 1704 ===
[[Bestand:Anthonie Heinsius.jpg|miniatuur|216x216px|[[Anthonie Heinsius]]]]
Reeds in 1703 had de Republiek een aanzienlijke strijdmacht naar de [[Boven-Rijn]] gestuurd om de Duitsers te helpen de Franse opmars naar [[Wenen (hoofdbetekenis)|Wenen]] tegen te houden. Marlborough, [[Anthonie Heinsius]] en de gezant van het Duitse rijk kwamen vervolgens op het idee een aantal legers samen te trekken in [[Zuid-Duitsland]] om in Beieren het overwicht te behalen. Marlborough marcheerde dus met zijn Britse troepen naar de [[Donau]] en voegde zich bij de Deens-Staatse troepen.

De eerste krachtmeting vond plaats bij [[Donauwörth]], waar de geallieerden de Beierse stellingen bestormden. Een Frans hulpleger onder leiding van maarschalk [[Camille d'Hostun|Tallard]] schoot te hulp. De troepen voerden verschillende manoeuvres uit en leverden uiteindelijk op 13 augustus strijd in de [[Slag bij Blenheim]], waarbij Tallards leger bijna volledig vernietigd werd en een ander Frans leger genoodzaakt was zich uit het Duitse rijk terug te trekken. Het was de zwaarste Franse nederlaag in decennia. Heel Zuid-Duitsland was nu bevrijd en Beieren had geen strijdmacht meer.

Een Brits-Staatse vloot veroverde intussen op 4 augustus [[Gibraltar (hoofdbetekenis)|Gibraltar]], het strategische punt waar de 14 km brede [[Straat van Gibraltar]] tussen de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan beheerst kan worden. Later werden hier voorzieningen aangelegd waardoor de Britse vloot ook 's winters deze doorgang zou beheersen. De Franse vloot trachtte het tij te keren, maar de [[Zeeslag bij Málaga]] tegen de Brits-Staatse vloot eindigde op 24 augustus onbeslist; de geallieerden behielden Gibraltar, dat in 1713 bij de [[Vrede van Utrecht (1713)|Vrede van Utrecht]] "voor altijd" werd overgedragen aan het [[Koninkrijk Groot-Brittannië]].

=== 1705 ===
Reeds tegen het einde van de campagne van 1704 lieten de geallieerden in het dal van de [[Moezel (rivier)|Moezel]] troepen achter en bouwden ze er voorraden op om het daaropvolgende voorjaar via deze vallei Frankrijk binnen te kunnen dringen. Dat voorjaar kwamen de [[Keizerlijk leger (Heilige Roomse Rijk)|keizerlijke troepen]] echter niet volgens afspraak in het veld en dus begon Marlborough zijn opmars pas begin juni 1705. Hij stuitte echter spoedig op maarschalk Villars, die een veldslag handig uit de weg ging. Van het Moezelplan kwam daarom niets terecht.

Ondertussen hadden de Fransen [[Hoei]] ingenomen en maakten ze zich op voor het beleg van [[Luik (stad)|Luik]]. Marlborough moest daarom naar de Zuidelijke Nederlanden terugkeren. Opnieuw probeerde hij de [[hertogdom Brabant|Brabantse]] linies te forceren, wat hem in juli lukte, na enkele zeer geslaagde manoeuvres. Daarbij behaalden de geallieerden een overwinning in de slag bij [[Eliksem]]. Die overwinning werd geconsolideerd door de inname van de vesting [[Zoutleeuw]].

=== 1706 ===
[[Bestand:Hendrik van Nassau-Ouwerkerk.jpg|miniatuur|171x171px|[[Hendrik van Nassau-Ouwerkerk]]]]
Frankrijk begon in 1706 met hernieuwd moreel. Lodewijk droeg de [[François de Neufville|hertog van Villeroy]] op om krachtdadiger op te treden in de Zuidelijke Nederlanden en een veldslag niet uit de weg te gaan. De campagne moest aangevat worden met de herovering van Zoutleeuw. Villeroy marcheerde in mei dus met een groot Frans-Beiers leger in de richting van Zoutleeuw. Prompt marcheerde Marlborough naar de [[Mehaigne (rivier)|Mehaigne]], waardoor Villeroy naar het zuiden gedreven werd. Bij de [[Slag bij Ramillies]] op 23 mei, bleek het Frans-Beiers leger in aantallen wel gelijk aan het geallieerde leger, maar niet in kwaliteit en bevelvoering. Na een voor beide zijden bloedige strijd blies het Frans-Beierse leger de aftocht en trok zich terug in Frankrijk. Dit leidde ertoe dat vrijwel heel Brabant en [[graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] de kant van de geallieerden kozen en onder het [[Anglo-Bataafs condominium]] werden geplaatst.

In Italië verliep de strijd voor Frankrijk en Spanje niet beter. Ze liepen het [[hertogdom Savoye]] en [[Piëmont]] onder de voet, met uitzondering van [[Turijn (stad)|Turijn]]. Tijdens de belegering van Turijn voerden [[Victor Amadeus II van Sardinië|Victor Amadeus II]] en gouverneur [[Wirich von Daun|Daun]] echter een vakkundige en hardnekkige verdediging. Hierdoor kon prins [[Eugenius van Savoye]] de stad op 7 september tijdig ontzetten. Het gevolg was dat Savoye zichzelf bevrijdde en dat voor Frankrijk en Spanje de kans om Noord-Italië te behouden verloren ging.

=== 1707 ===
Voor 1707 hadden Marlborough en Heinsius gepland het zuiden van Frankrijk binnen te dringen terwijl ze in de Zuidelijke Nederlanden in het defensief zouden blijven. Dit lukte in zoverre dat ze Noord-Italië en het [[koninkrijk Napels]] veroverden. De operatie tegen [[Toulon]] onder Eugène eindigde echter in een mislukking. Het enige pluspunt voor de geallieerden was dat circa 15 Franse [[linieschip|linieschepen]] buiten gevecht werden gesteld.

In Spanje kreeg de Alliantie echter een zware tegenslag te verduren toen een gezamenlijk leger in de [[Slag van Almansa]] een zware nederlaag leed. De Spaans-Franse troepen die hier strijd geleverd hadden maakten gebruik van de gelegenheid om hun greep op het [[koninkrijk Valencia]] te versterken, dat hierdoor zijn laatste autonomie aan de [[Huis Bourbon|Bourbon]]s verloor.

=== 1708 ===
[[Bestand:The Duke of Marlborough at the Battle of Oudenaarde (1708) by John Wootton.jpg|miniatuur|256x256px|De [[John Churchill|Hertog van Marlborough]] tijdens de Slag bij Oudenaarde]]
Begin 1708 slaagde het Franse leger erin om, middels een samenzwering van de [[Jan van Brouchoven|graaf van Bergeyck]], [[Brugge (hoofdbetekenis)|Brugge]] en [[Gent]] te heroveren. Om de controle over deze plaatsen zeker te stellen marcheerden de Fransen vervolgens naar [[Oudenaarde]], maar stuitten daar op het Brits-Staatse leger onder Marlborough, hetgeen leidde tot de [[Slag bij Oudenaarde]] op 11 juli. Het Franse leger werd verpletterd, waardoor het moest afzien van de bezetting van Oudenaarde. Marlborough trok verder naar [[Rijsel]]; de stad capituleerde kort daarna. De Brits-Staatse troepen trokken vervolgens noordwaarts om, na de [[Slag bij Wijnendale]], de Fransen ook uit Brugge en Gent te verjagen.

In Spanje [[Verovering van Menorca (1708)|veroverden]] Engelsen en Nederlanders het eiland [[Menorca]]. Dit was voor de Engelsen een strategisch punt in de Middellandse Zee, naast Gibraltar.

=== 1709 ===
In 1709 lanceerden de geallieerden drie invasies in Frankrijk, maar twee daarvan waren zo klein dat ze als afleidingsmanoeuvres beschouwd kunnen worden. De meest serieuze was die van Marlborough en van Eugène van Savoye richting Parijs. Het kwam in Noord-Frankrijk tot een treffen in de [[Slag bij Malplaquet]], de bloedigste slag van de hele oorlog. Hoewel de Fransen verslagen werden, verloren zij 'slechts' 10.000 doden en gewonden, terwijl de geallieerden wel 20.000 man verloren, waardoor ze niet tot een achtervolging in staat waren. Een zekere oorlogsmoeheid maakte zich van de geallieerden meester. Wel konden ze [[Bergen (België)|Bergen]] nog innemen.

== Ontknoping ==
[[Bestand:Gelre overkwartier 1715.svg|miniatuur|De opdeling van Spaans [[Opper-Gelre]] na de Vrede van Utrecht (1713)]]
Leopold was in 1705 als keizer opgevolgd door [[keizer Jozef I|Jozef]], die in 1711 stierf. Hij werd op zijn beurt opgevolgd door zijn broer, [[keizer Karel VI|Karel VI]]. Naarmate het waarschijnlijker werd dat Frankrijk zich zou overgeven en Spanje zou afstaan, wilde onder andere Groot-Brittannië verhinderen dat Karel over zowel het Duitse als het Spaanse Rijk kon regeren. De onderhandelingen leidden tot de [[Vrede van Utrecht (1713)|Vrede van Utrecht]] (1713), de [[Vrede van Rastatt]] (1714) en de [[Vrede van Baden]] (1715). Hierbij werden ook de vijandigheden in Noord-Amerika ([[Oorlog van koningin Anna]]) beëindigd.
[[Bestand:Villars a Denain1.jpg|links|miniatuur|343x343px|[[Slag bij Denain]]]]
Spanje ging niet naar de [[Oostenrijkse Habsburgers]], maar mocht onder Filips verblijven. De [[personele unie]] tussen Frankrijk en Spanje werd voorkomen door Filips te schrappen als Franse troonopvolger. Zo werd voor de eerste keer geprobeerd een machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten te bereiken. Dit machtsevenwicht zou even veilig gesteld worden door het minder expansionistische beleid van de [[Filips van Orléans (1674-1723)|regent Filips]]. Toch zou enkele jaren later opnieuw een Europese oorlog uitbreken, waarbij Frankrijk zijn voormalige vijanden steunde tegen zijn voormalige bondgenoot ([[Oorlog van de Quadruple Alliantie]]).

Frankrijk verloor een deel van zijn Canadese kolonies aan Groot-Brittannië, en Spanje verloor de meeste Italiaanse staten aan Oostenrijk. Spanje verloor daarenboven de Zuidelijke Nederlanden; deze werden grotendeels Oostenrijks. ([[Opper-Gelre]] werd verdeeld in een [[Oostenrijks-Gelre|Oostenrijks deel]], een [[Staats-Opper-Gelre|Staats deel]], een [[Pruisisch Opper-Gelre|Pruisisch deel]] en een [[Guliks Overkwartier|Guliks deel]]). Spanje verloor Gibraltar en Menorca aan Groot-Brittannië en werd gedegradeerd tot speelbal op het [[geopolitiek]]e veld.

== Literatuur ==
* Joaquim Albareda i Salvadó, ''La guerra de sucesión de España, 1700-1714'', 2010, {{ISBN|9788498923100}}
* Frederik Dhondt, ''[https://cris.vub.be/ws/portalfiles/portal/106861098/DrukproefUGA03XI2011.pdf Op zoek naar glorie in Vlaanderen. De Zonnekoning en de Spaanse Successie (1707-1708)]'', 2011, {{ISBN|9789089772428}}
* Matthias Schnettger, ''Der Spanische Erbfolgekrieg, 1701-1713/1714'', 2013, {{ISBN|9783406661730}}
* Clément Oury, ''La guerre de succession d'Espagne. La fin tragique du Grand Siècle'', 2020, {{ISBN|9791021033719}}
{{Appendix}}

[[Categorie:Spaanse Successieoorlog| ]]

Spaanse Successieoorlog - Bewerkingsoverzicht