Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-11-23T18:19:51Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox militair conflict
| conflict = Slag bij Naarden
| partof = de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]] en de Hollandse-Stichtseoorlog
| afbeelding =Naarden.svg
| afbeeldingbreedte = 180
| date = 15 of 16 mei, [[1350]]
| place = nabij Naarden
| territory
| result = Naarden werd verwoest en de Kabeljauwse strijders moesten vluchten.
| combatant1 = Sticht Utrecht Beierse partij (Hoeken)
| combatant2 = Graafschap Holland Naarden {Kabeljauwen}
| commander1 = * [[Jan van Arkel (bisschop)|Bisschop Jan van Arkel]] * [[Margaretha II van Henegouwen]] (steun) * Koenraad Cuser ? * Frederik van Heeckeren van der Eese ?
| commander2 = * [[Willem V van Holland]] * Jan I van Egmond ?
| strength1 = 1200 manschappen + 600 à 800 huurlingen uit Utrecht * Gooise krijgsmannen
| strength2 = onbekend
| casualties1
| casualties2
}}
{{Zijbalk Hoekse en Kabeljauwse twisten}}
De '''Slag bij Naarden''' (soms ook vermeld als ''[[belegering|Beleg]] van Naarden'') vond plaats op [[15 mei|15]] of [[16 mei]] [[1350]]<ref>[[Hendrik van Wijn]] ''Byvoegsels En Aanmerkingen Voor Het ... Deel Der Vaderlandsche Historie Van Jan Wagenaar'', Volume 3.</ref>. Kort daarop, namelijk op 23 mei van dat jaar, werd de [[Kabeljauwse verbondsakte]] ondertekend, hetgeen de periode van de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]] (1350-1490) inluidde. Het was waarschijnlijk een wraakactie van het Sticht Utrecht (met mogelijke steun van Margaretha II van Henegouwen) op de plaats Naarden vanwege hun ontrouw de jaren ervoor en het dispuut met het Graafschap Holland over het bezit van Gooiland en Eemland, waar toe Naarden ook behoorde.

Geschiedschrijver [[Lambertus Hortensius]] vermeld dat de "verwoesting van Naarden" op 15 mei 1350 plaatsvond en dat op 17 mei 1350 graaf Willem van Beieren een akte of privilegie voor de bouw van een "nieuw Naarden" uitvaardigde. Hortensius ziet Jan van Arkel niet als opdrachtgever voor de verwoesting van Naarden, omdat deze volgens hem niet in het Sticht verbleef, wel verdenkt hij Dirk van Brederode, Filips van Wassenaar en hun "Hoekse partij" achter deze actie te zitten<ref>Lambertus Hortensius, Hortensius over de opkomst en den ondergang van Naarden, blz 204-205</ref>.

==Achtergrond(en)==
In de zomer van [[1345]] overleed graaf [[Willem IV van Holland]] in een [[Slag bij Warns|veldslag in Friesland]] en in de volgende jaren ontstond er een vete tussen opvolgster Margaretha van Beieren en haar zoon [[Willem V van Holland|Willem de Beieren]] over het bestuur van Holland. Margaretha ondersteund door Hoeken (voornamelijk de adel) en Willem gesteund door de Kabeljauwen (voornamelijk de steden en de bevolking).

[[Naarden]] lag in 1350 nog ongeveer twee kilometer noordoostelijk van het hedendaagse Naarden aan de toenmalige [[Zuiderzee (hoofdbetekenis)|Zuiderzee]]. Het werd bestuurd door [[Jan I van Egmont]], een van de hoofdondertekenaars van de Kabeljauwse verbondsakte en door historici gezien als hoofddader van het ontstaan van de twisten. [[Margaretha II van Henegouwen|Margaretha van Beieren]] wilde dit verbond verbreken en zag zich genoodzaakt om een leger op de been te brengen om [[Huis Egmont|Egmont]] en zijn achterban te stoppen bij Naarden.

===Slag===
Ze bracht een leger op de been van circa 1200 manschappen onder leiding van [[Koenraad Cuser]], dit leger werd ondersteund door het [[Sticht Utrecht]] met een huurleger onder [[Frederik van Heeckeren van der Eze]], heer van Hekeren, die gestuurd werd door [[Jan van Arkel (bisschop)|bisschop Johan van Arkel]]. De reden dat het sticht deelnam aan deze actie was dat Jan van Egmond in [[1345]] de stad Utrecht in de steek liet en grotendeels liet verhongeren [[Beleg van Utrecht (1345)|tijdens het beleg]]. Ysbrand van Tetrode, ambtman van Gooiland had melding gemaakt aan de bisschop van Utrecht, dat zijn bevolking enorm honger hadden geleden tijdens het Beleg van Utrecht in 1345, omdat de plaats Naarden veel extra brood leverden aan het Hollandse kamp van graaf [[Willem IV van Holland]]<ref>[[Frans van Mieris (II)|Frans van Mieris de Jonge]], Groot Charterboek der Graven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, 1753-1756, deel II, blz 779</ref>

Er volgde een korte [[veldslag]] buiten Naarden, waarna Van Egmont en overlevenden hun toevlucht zochten naar hun plaatsen van herkomst. Het leger onder Cuser verjoeg alle inwoners van [[Naarden]] en [[Brand (vuur)|brandde]] vervolgens alles plat.

===Bronnen===
Echte geschreven bronnen van de slag, hebben de "tand des tijds" niet overleefd. Een van de eerste die over het voorval schreef was Lambertus Hortensius in 1572-73 en daarna Gijsbertus Knijf in 1624, die er een lofgedicht over schreef en dit merendeel gefantaseerde deed. Marcus Zwerius Boxhorn, schrijft in zijn werk "Beschrijvingen der Hollandse steden" uit 1634 over de slag en baseert zich op gegevens van Hubertus Berch. 19e- en 20e-eeuwse historici als "Jan ter Gouw" hebben min of meer aanvullingen en suggesties gedaan over de betrokken personen als de veldheren Cuser en Van Eeze.

Ook over de aanwezigheid van [[Jan I van Egmont|Jan van Egmont]] tijdens de slag staan vraagtekens. In een akte uitgevaardigd op 27 oktober 1355, vergeeft graaf Willem V van Holland de stad Naarden met Slot in bewaring van de heer van Egmont.<ref>A.C.J. De Vrankrijker, de Historie van de vesting Naarden, blz 22</ref> Later wekte dit de suggestie over zijn deelnamen aan de slag met daarbij hij een van de vermeende hoofdondertekenaars van Kabeljauwse verbondsakte.

==Nasleep==
Nadat het stadje was uitgebrand verdwenen de restanten tussen 1350/1355 in de Zuiderzee bij diverse [[stormvloed]]en. Twee kilometer zuidwestelijk tegen het Gooise heuvellandschap werd het nieuwe Naarden gesticht door [[Willem V van Holland]] zoals dat nu bestaat. De omwalling bestond uit steenlagen en ophopingen van [[zand (hoofdbetekenis)|zand]] en aarde met daartussen gegraven geulen.
De bouw van het "nieuwe Naarden" zou volgens "Hortensius" gedaan zijn onder leiding van Hendrik van Heemskerk, Melis van Mijnden en heemraden uit Weesp, Muiden en Amsterdam<ref>Lambertus Hortensius, over de opkomst en den ondergang van Naarden, blz 207</ref>

De oorlog tussen moeder (Margaretha van Beieren) en zoon (Willem V van Holland) zette zich voort met een aantal zeeslagen in [[Graafschap Zeeland|Zeeland]], waarbij de [[Slag bij Zwartewaal]] een van de bloedigste werd.

{{Appendix|2=
* Ronald P. de Graaf, Oorlog om Holland, 1000-1375, pagina 426.
* [https://web.archive.org/web/20110904150009/http://www.atem.nl/CIV/NED/NH004A.HTM Vesting van Naarden] en het ontstaan ervan.
* P. Best, Project Gutenberg's Tijdtafel der geschiedenis van het vaderland, 2008.
* Lambertus Hortensius, [https://books.google.nl/books/about/Hortensius_over_de_opkomst_en_den_onderg.html?id=yA1VAAAAcAAJ&redir_esc=y Hortensius over de opkomst en den ondergang van Naarden]. met aanvullingen van Albertus Perk, geraadpleegd 8 november 2024
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Slag Naarden}}
[[Categorie:Veldslag in de Hoekse en Kabeljauwse twisten|Naarden]]
[[Categorie:Geschiedenis van Gooise Meren]]
[[Categorie:Geschiedenis van Holland]]
[[Categorie:Veldslag in Nederland|Naarden]]
[[Categorie:Veldslag in de 15e eeuw|Naarden]]
[[Categorie:1350-1359]]

Slag bij Naarden - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd