https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=SceattaSceatta - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T15:20:34ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Sceatta&diff=57532&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-01-18T17:09:38Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Aldfrith sceat 685 76001849.jpg|thumb|Sceatta van koning [[Aldfrith van Northumbria|Aldfrith]] van [[Koninkrijk Northumbria|Northumbria]] (685-705). Op de keerzijde een gestileerd dier met gevorkte staart]]<br />
[[Bestand:Frisia sceatta 715 701246.jpg|thumb|Friese sceatta uit circa 710-735]]<br />
[[Bestand:Jutland sceatta 710 701247.jpg|thumb|Jutland-type met Wodan en fabeldier, circa 710-720]]<br />
<br />
De '''sceatta''' (meervoud '''sceatta's''')<ref>[http://books.google.nl/books?id=b-ROC_LI9fkC&pg=PA18&dq=sceatta+dorestad&sig=p11_TfeErzmbXLi0XOPrgyKul9k R.H.P. Proos (2004), ''Van Solidus tot Euro: geld in Nederland in economisch-historisch en politiek perspectief'', blz. 18, Uitgeverij Verloren], {{ISBN|9065508295}}</ref><ref name="Meyer">[http://books.google.nl/books?id=Rei1HF58t1sC&pg=PA7&dq=dorestad&lr=&as_brr=3&sig=vZCj30V3ahx-WbxvZbv8-P97-EQ#PPA7,M1 G.M. de Meyer en C.F.M. Koch (2002), ''De herkomst van het zilver uit de vroegmiddeleeuwse Friese munten'', blz. 7, Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis 5, Uitgeverij Verloren], {{ISBN|9065507574}}</ref> is een [[zilver]]en [[munt (betaalmiddel)|munt]] die tussen circa 650 en 755 in gebruik is geweest en die in [[Engeland]], [[Friesland]] en [[Jutland]] werd gemunt. Sceatta komt van een oud woord voor 'rijkdom' waar het Nederlandse 'schat' mee verwant is.<br />
<br />
Na de val van het Romeinse Rijk keerde aanvankelijk de [[ruilhandel]] terug. Er waren nog maar weinig gouden munten in omloop. Daarna begonnen de [[Merovingen]] met de aanmaak van een kleine zilveren munt, de sceatta, die weinig meer weegt dan één gram en een middellijn heeft van ongeveer 12 mm. Soms vertonen ze runentekens, vaak helemaal geen belettering. De bekendste zijn van het 'stekelvarken-type' (''porcupine''), eigenlijk een sterk gestileerde kop: de haren van de kop zijn geëvolueerd naar de pennen van het 'stekelvarken'. De andere kant vertoont enkele letters in een vierkant. Het zogenaamde Wodan-type heeft een gestileerde, harige kop aan de ene kant, maar een fabeldier aan de andere kant. Maar ook abstracte geometrische patronen komen voor, of sierlijke letters die de naam van de heerser en/of de muntmeester vormen.<br />
<br />
In de Nederlanden brachten [[Friezen|Friese]] handelaren van de [[Rijn]]delta deze munt vanaf circa [[700]] in omloop. De sceatta's werden onder meer geslagen in [[Dorestad]]. Zij vervingen binnen korte tijd de gouden munten.<ref name="Meyer"/><br />
<br />
De introductie van de sceatta vormde een belangrijke bijdrage tot het herinvoeren van een [[geld]]economie in de vroege middeleeuwen en daarmee aan handel en economisch herstel. De munt wordt zowel op de [[Britse Eilanden|Britse eilanden]] als in [[Scandinavië]] aangetroffen. Ook in het [[Frankische Rijk]] was de sceatta een wijdverspreide munt totdat [[Pepijn de Korte|Pepijn III de Korte]] het muntstelsel hervormde (in [[755]]) en er Frankische munten geslagen werden.<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
'''Bronnen:'''<br />
* {{aut|Henstra, D.J.}} (1999): ''The evolution of the money standard in Medieval Frisia'', blz. 45 e.v. Grafisch Centrum RUG, Groningen. {{ISBN|9036712025}} ([http://dissertations.ub.rug.nl/FILES/faculties/arts/2000/d.j.henstra/thesis.pdf pdf-file])<br />
* {{aut|[[Frans Theuws|Theuws, F.]]}} (2003): 'De sleutel van Servaas' (inaugurale rede). Vossiuspers UvA, Amsterdam. {{ISBN|9056293001}} ([http://dare.uva.nl/document/41584 pdf-file])<br />
'''Referenties:'''<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{Commonscat|Sceat}}<br />
<br />
[[Categorie:Muntstuk]]<br />
[[Categorie:Zilveren munt]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van Friesland]]<br />
[[Categorie:Frankische Rijk]]</div>Colani