https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Sabellianisme 2026-04-20T03:21:20Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Sabellianisme&diff=179006&oldid=prev 2025-12-08T09:38:55Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Het &#039;&#039;&#039;sabellianisme&#039;&#039;&#039; (of &#039;&#039;modalisme&#039;&#039;) is een vroeg-christelijke leer die evenals het [[adoptianisme]] gerekend wordt tot het [[monarchianisme]]. Het is vernoemd naar de mogelijk uit de [[Pentapolis]] afkomstige [[Sabellius]], die sinds 215 leider was van de modalisten in Rome. Het sabellianisme werd door de Katholieke Kerk als [[ketterij]] veroordeeld.<br /> <br /> Sabellius leerde dat God slechts uit één Persoon bestaat, die zich in drie verschillende gedaanten (&#039;&#039;prosopa&#039;&#039;) of verschijningsvormen (&#039;&#039;modi&#039;&#039;) heeft geopenbaard. De term &#039;&#039;prosopa&#039;&#039; - identiek aan het Latijnse &#039;&#039;personae&#039;&#039; - werd oorspronkelijk gebruikt voor de verschillende rollen van een acteur, die middels verschillende maskers werden uitgebeeld.<br /> <br /> De kerkvader [[Tertullianus]] noemde de aanhangers van deze leer in zijn boek &#039;&#039;Adversus [[Praxeas|Praxean]]&#039;&#039; spottend &#039;&#039;patripassianen&#039;&#039; (&#039;pater passus est&#039; = &#039;&#039;de Vader heeft geleden&#039;&#039;), omdat de consequentie ervan was dat de Vader was gekruisigd. Een andere consequentie van deze ketterij zou zijn dat de Zoon komedie had gespeeld toen Hij tot Zijn Vader in de hemel bad, want dat was Hij dan immers Zelf. De leer is gebaseerd op het [[modalisme|modalistische]] monarchianisme van [[Noëtius van Smyrna]], die in de periode 190-200 op een synode reeds was veroordeeld. Sabellius was met diens leer in contact gekomen via diens leerling en diaken Epigonus. Sabellius&#039; leer werd tot ketterij verklaard en Sabellius werd geëxcommuniceerd door [[paus Calixtus I]].<br /> <br /> Het modalisme van Sabellius noodzaakte tot een duidelijkere terminologie in de theologie van de Katholieke Kerk. Het Latijnse begrip &#039;&#039;persona&#039;&#039; werd aangevuld met de term &#039;&#039;[[subsistentie]]&#039;&#039;, waarmee een door zichzelf existerende existentie wordt aangeduid. Later zou Thomas van Aquino spreken over &quot;relationele subsistentie&quot; van de [[Drie-eenheid|Triniteit]]. In het oosten werden de begrippen &#039;&#039;ousia&#039;&#039; (&quot;wezen&quot;) en &#039;&#039;[[Hypostase|hypostasis]]&#039;&#039; (&quot;verwerkelijking van het wezen&quot;) nader uitgewerkt.<br /> <br /> Een aan het sabellianisme tegengestelde zienswijze is het [[tritheïsme]], waarin de drie goddelijke personen op eigen gezag handelen en slechts door een morele wil gebonden zijn.<br /> <br /> [[Categorie:Christendom in de Romeinse oudheid]]<br /> [[Categorie:Christelijke stroming]]<br /> [[Categorie:Eponiem]]</div>

Colani