Rondsel - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-04-11T10:56:04Z

1 versie geïmporteerd

← Oudere versie	Versie van 11 apr 2026 12:56
(geen verschil)

mw>Brya op 3 mei 2025 om 09:30

2025-05-03T09:30:58Z

← Oudere versie		Versie van 3 mei 2025 11:30
Regel 6:		Regel 6:
	Een '''rondsel''' of '''schijfloop''' wordt toegepast voor het aandrijven van werktuigen in een [[molen]]. Een langwerpig rondsel, waarbij de hoogte groter is dan de diameter, wordt een lantaarnwiel genoemd en komt voor op een [[standerdmolen]]. Een lantaarnwiel geeft een hogere versnelling dan een rondsel. Een rondsel kan onderaan (onderschijfloop) en/of bovenaan (bovenschijfloop) de [[koningsspil]] zitten. Ook zit er een rondsel op een [[steenspil]]. Een rondsel heeft als voordeel boven een kammenwiel dat het een kleine op en neergaande beweging kan opvangen, zoals die voorkomt bij het lichten en bijhouden van de loper tijdens het malen van graan of bij de [[kantstenen]] van een [[oliemolen]].		Een '''rondsel''' of '''schijfloop''' wordt toegepast voor het aandrijven van werktuigen in een [[molen]]. Een langwerpig rondsel, waarbij de hoogte groter is dan de diameter, wordt een lantaarnwiel genoemd en komt voor op een [[standerdmolen]]. Een lantaarnwiel geeft een hogere versnelling dan een rondsel. Een rondsel kan onderaan (onderschijfloop) en/of bovenaan (bovenschijfloop) de [[koningsspil]] zitten. Ook zit er een rondsel op een [[steenspil]]. Een rondsel heeft als voordeel boven een kammenwiel dat het een kleine op en neergaande beweging kan opvangen, zoals die voorkomt bij het lichten en bijhouden van de loper tijdens het malen van graan of bij de [[kantstenen]] van een [[oliemolen]].

	Een rondsel bestaat uit een onder- en bovenplaat met daartussen staven. Een plaat bestaat uit vier maanstukken of uit twee maanstukken en twee kalven van [[~~iep~~]]~~enhout~~. De onder- en bovenplaat worden bij elkaar gehouden door [[spijlbout]]en, [[Bout (verbinding)\|bout]]en of [[draadeind]]en. Om een plaat zitten twee ijzeren banden gekrompen voor het bij elkaar houden van de maanstukken. De staven zijn van [[palmhout]], [[bolletrie]], [[azijnhout]], [[haagbeuk]] of [[zapatero (hout)\|zapatero]]. Een staaf heeft vierkante koppen, waardoor ze na slijtage een kwart slag gedraaid kunnen worden. Deze staven kunnen soms extra vastgezet zijn met een ijzeren [[Wig (gereedschap)\|wig]] in de kop. Ook zijn er zogenaamde schietstaven, die onderaan een vierkante en bovenaan een [[conisch]]e kop hebben. Een schietstaaf wordt aan de bovenkant geborgd met een ijzeren strip. Deze staven kunnen gebroken staven vervangen zonder dat het hele rondsel uit elkaar gehaald behoefd te worden. In de Zaanstreek werden rondsels met schietstaven toegepast, elders in het land meestal niet. Ter versteviging van het rondsel zitten rondom het spiegelgat meestal vier vierkante stutstaven, die ervoor zorgen dat bij het aanslaan van de wiggen het rondsel niet vervormt.		Een rondsel bestaat uit een onder- en bovenplaat met daartussen staven. Een plaat bestaat uit vier maanstukken of uit twee maanstukken en twee kalven van [[iepenhout]]. De onder- en bovenplaat worden bij elkaar gehouden door [[spijlbout]]en, [[Bout (verbinding)\|bout]]en of [[draadeind]]en. Om een plaat zitten twee ijzeren banden gekrompen voor het bij elkaar houden van de maanstukken. De staven zijn van [[palmhout]], [[bolletrie]], [[azijnhout]], [[haagbeuk]] of [[zapatero (hout)\|zapatero]]. Een staaf heeft vierkante koppen, waardoor ze na slijtage een kwart slag gedraaid kunnen worden. Deze staven kunnen soms extra vastgezet zijn met een ijzeren [[Wig (gereedschap)\|wig]] in de kop. Ook zijn er zogenaamde schietstaven, die onderaan een vierkante en bovenaan een [[conisch]]e kop hebben. Een schietstaaf wordt aan de bovenkant geborgd met een ijzeren strip. Deze staven kunnen gebroken staven vervangen zonder dat het hele rondsel uit elkaar gehaald behoefd te worden. In de Zaanstreek werden rondsels met schietstaven toegepast, elders in het land meestal niet. Ter versteviging van het rondsel zitten rondom het spiegelgat meestal vier vierkante stutstaven, die ervoor zorgen dat bij het aanslaan van de wiggen het rondsel niet vervormt.

	De staven worden ingesmeerd met bijenwas, waardoor ze minder aan slijtage onderhevig zijn.		De staven worden ingesmeerd met bijenwas, waardoor ze minder aan slijtage onderhevig zijn.

Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-05-08T07:32:24Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Zie [[Rondsel (tandwiel)]] voor het kleine tandwiel onder andere als aandrijving van een tandheugel.}}

[[Afbeelding:Molen tot Voordeel en Genoegen steenrondsel linker achtermolen 10 juni 2008.jpg|250px|thumb|Steenrondsel zonder stutstaven]]
[[Bestand:Molen Oog in 't Zeil Cothen steenrondsel.jpg|250px|thumb|Steenrondsel met twee maanstukken en twee kalven]]

Een '''rondsel''' of '''schijfloop''' wordt toegepast voor het aandrijven van werktuigen in een [[molen]]. Een langwerpig rondsel, waarbij de hoogte groter is dan de diameter, wordt een lantaarnwiel genoemd en komt voor op een [[standerdmolen]]. Een lantaarnwiel geeft een hogere versnelling dan een rondsel. Een rondsel kan onderaan (onderschijfloop) en/of bovenaan (bovenschijfloop) de [[koningsspil]] zitten. Ook zit er een rondsel op een [[steenspil]]. Een rondsel heeft als voordeel boven een kammenwiel dat het een kleine op en neergaande beweging kan opvangen, zoals die voorkomt bij het lichten en bijhouden van de loper tijdens het malen van graan of bij de [[kantstenen]] van een [[oliemolen]].

Een rondsel bestaat uit een onder- en bovenplaat met daartussen staven. Een plaat bestaat uit vier maanstukken of uit twee maanstukken en twee kalven van [[iep]]enhout. De onder- en bovenplaat worden bij elkaar gehouden door [[spijlbout]]en, [[Bout (verbinding)|bout]]en of [[draadeind]]en. Om een plaat zitten twee ijzeren banden gekrompen voor het bij elkaar houden van de maanstukken. De staven zijn van [[palmhout]], [[bolletrie]], [[azijnhout]], [[haagbeuk]] of [[zapatero (hout)|zapatero]]. Een staaf heeft vierkante koppen, waardoor ze na slijtage een kwart slag gedraaid kunnen worden. Deze staven kunnen soms extra vastgezet zijn met een ijzeren [[Wig (gereedschap)|wig]] in de kop. Ook zijn er zogenaamde schietstaven, die onderaan een vierkante en bovenaan een [[conisch]]e kop hebben. Een schietstaaf wordt aan de bovenkant geborgd met een ijzeren strip. Deze staven kunnen gebroken staven vervangen zonder dat het hele rondsel uit elkaar gehaald behoefd te worden. In de Zaanstreek werden rondsels met schietstaven toegepast, elders in het land meestal niet. Ter versteviging van het rondsel zitten rondom het spiegelgat meestal vier vierkante stutstaven, die ervoor zorgen dat bij het aanslaan van de wiggen het rondsel niet vervormt.

De staven worden ingesmeerd met bijenwas, waardoor ze minder aan slijtage onderhevig zijn.

Op de bovenplaat zitten meestal twee ogen voor het ophijsen van de [[steenspil]].

==Fotogalerij==
<gallery perrow="3" widths="200" heights="170">
Afbeelding:Molen De Hoop bovenrondsel met bovenwiel.jpg|Bovenschijfloop
Afbeelding:Molen het Hert Putten steenrondsel.jpg|Onderplaat steenrondsel
File:Molen Standerdmolen Ter Haar, pelsteen rondsel.jpg|Lantaarnwiel [[Standerdmolen Ter Haar]]
Afbeelding:Doesburger molen aandrijving maalstoel Ede.jpg|Bouten zijn hier duidelijk te zien
Afbeelding:Molen De Hoop Appel steenspilrondsel.jpg|Steenrondsel met bolletrie staven en binnenin vier stutstaven
Afbeelding:Molen De Hoop Garderen 21 augustus 2008 closeup bovenwiel met schijfloop.jpg|Bovenwiel met bovenschijfloop. Schijfloop met [[palmhout]]staven
Afbeelding:Molen De Hoop Garderen Lagering steenspil.jpg|Steenrondsel met een oog voor het optakelen
Bestand:Molen De Passiebloem onderschijfloop met schietstaaf en onderbonkelaar.jpg|Onderschijfloop met schietstaaf (donkere staaf met ronde kop)
Afbeelding:Molen De Hoop Garderen staven wassen.jpg|Wassen (met bijenwas insmeren) van de staven
Afbeelding:Molen De Hoop Appel staven.jpg|Bolletrie staven van een steenrondsel
Afbeelding:Steenrondsel maanstuk.jpg|Maanstuk van een steenrondsel met vier maanstukken
File:Molen Poldermolen Waardenburg, bovenwiel bovenschijfloop.jpg|Conische bovenschijfloop met stalen staven die om hun eigen as kunnen draaien
</gallery>

[[Categorie:Molen]]
[[Categorie:Windmolen]]