Colani: /* Externe links */

2023-12-03T06:17:55Z

Externe links

Nieuwe pagina

{{Infobox organisatie
| naam = Rode Kruis
| logo = Flag of the Red Cross.svg
| afbeelding =
| onderschrift =
| opgericht = 22 augustus 1864
| oprichter = [[Henri Dunant]]
| eigenaar =
| plaats =
| werkgebied = internationaal
| directeur =
| voorzitter =
| raad van bestuur =
| doel =
| motto =
| type = hulpverleningsorganisatie
| opgeheven =
| aantal leden =
| aantal werknemers =
| hoofdkwartier = [[Genève (stad)|Genève]], [[Zwitserland]]
| website = http://www.icrc.org
| portaal =
}}
Het '''Rode Kruis''' is een wereldwijde hulpverleningsorganisatie waarvan de werking in zeven basisbeginselen is gegoten: menslievendheid, [[neutraal standpunt|neutraliteit]], onpartijdigheid, onafhankelijkheid, vrijwilligheid, eenheid en algemeenheid (ook wel universaliteit genoemd). Deze beginselen vormen de grondslag voor de activiteiten van het Rode Kruis en worden weerspiegeld in alle acties van de vrijwilligers van het Rode Kruis. Het Rode Kruis is met bijna 100 miljoen leden, vrijwilligers en supporters en 192 nationale organisaties de grootste humanitaire organisatie in de wereld.

== Oprichting ==
[[Bestand:Henry Dunant Sculpture from Flickr 2255271026.jpg|miniatuur|[[Henri Dunant]] in het [[Internationaal Rode Kruis en Rode Halvemaan Museum]] in [[Genève (stad)|Genève]], [[Zwitserland]].]]

=== Slag bij Solferino ===
De aanleiding van de oprichting van het Rode Kruis was de [[Slag bij Solferino]] tussen enerzijds het leger van het [[Koninkrijk Sardinië]] en het Franse leger onder keizer [[Napoleon III]] en anderzijds het Oostenrijkse leger in [[1859]]. Na de veldslag bleven 40.000 slachtoffers op het slagveld achter. Duizenden gewonden stierven, omdat er onvoldoende medische hulp kon worden geboden.<ref name="IC1863"/> Jean [[Henri Dunant]] (1828–1910), een Zwitserse bankier, kwam toevallig een dag na de veldslag aan in Solferino. Dunant was zo gechoqueerd over wat hij zag dat hij zelf het initiatief nam en de bevolking opriep, speciaal de vrouwen, om snel hulp te verlenen aan de gewonden en de zieken.

=== ''Een herinnering aan Solferino'' ===
{{Zie ook|Zie ook: [[Een herinnering aan Solferino]]}}
Toen Dunant terugkeerde naar Genève, besloot hij een boek te schrijven over zijn ervaringen in Solferino. Dit boek, genaamd ''Un souvenir de Solferino'' (''[[Een herinnering aan Solferino]]''), werd gepubliceerd in 1862 op Dunants eigen kosten. In het boek beschreef hij zijn ervaringen van de veldslag en de omstandigheden daarna. Hij beschreef ook het idee om in de toekomst een neutrale organisatie op te richten, die de gewonden verzorgde als er een oorlog plaatsvond.

=== Conferentie van Genève ===
Op 29 oktober 1863 eindigt een conferentie van vertegenwoordigers van zestien staten en vier filantropische instellingen in Genève.<ref name="IC1863">[https://www.icrc.org/ihl/INTRO/115 Resolutions of the Geneva International Conference. Geneva, 26-29 October 1863]</ref> Ze keuren het voorstel van [[Henri Dunant]] goed om verenigingen van vrijwillige hulpverleners op te richten. Deze datum kan beschouwd worden als de geboortedag van het Internationale Rode Kruis. Op 22 augustus 1864 werd het Rode Kruis officieel opgericht.

== Organisatie ==
{{Zie ook|Zie ook: [[Rode Kruis België|Het Belgische Rode Kruis]] en [[Het Nederlandse Rode Kruis]]}}
[[Bestand:2june2006_149.jpg|thumb|[[parade (militair)|Vrijwilligersparade]] in [[Rome (stad)|Rome]]]]
De Internationale Rode Kruisbeweging bestaat uit drie onderdelen:
* nationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen (onder meer [[het Nederlandse Rode Kruis]] en het [[Rode Kruis België|Belgische Rode Kruis]] die de eerste Rode Kruisvereniging in een land oprichtte)
* [[Internationaal Comité van het Rode Kruis]] of ICRC
* [[Internationale Federatie van Rode Kruis en Rode Halve Maan verenigingen|Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen]] of IFRC

Binnen elk land kan één nationale Rode Kruis- of Rode Halve Maanvereniging worden opgericht. Deze vervult humanitaire taken die beantwoorden aan de specifieke behoeften van de bevolking in haar land.

== Emblemen ==
[[Bestand:Flag of the Red Cross.svg|thumb|120px|Rode Kruis]]
Het '''Rode Kruis''' is een [[symbool|embleem]] dat volgens de [[Conventies van Genève|Verdragen van Genève]] aan [[humanitair]]e en medische voertuigen en gebouwen bescherming biedt tegen militaire aanvallen. Het werd in [[1864]] vastgelegd tijdens de eerste Conventie van Genève.

De oprichter van het Rode Kruis, de [[Zwitserland|Zwitserse]] bankier [[Henri Dunant]], heeft het [[symbool]] afgeleid van de [[vlag van Zwitserland]] waarop een wit [[Heraldisch kruis|kruis]] op een rode achtergrond staat maar waarvan hij de kleuren verwisselde. Men noemt het symbool ook wel het "[[Kruis van Genève]]".

[[Bestand:Flag of the Red Crescent.svg|thumb|120px|Rode Halve Maan]][[Bestand:Red Lion with Sun.svg|thumb|122x122px|Rode Leeuw en Zon]]
In 1876 werd voor het eerst een '''[[Rode Halve Maan]]''' gebruikt in de [[Russisch-Turkse Oorlog (1877-1878)|Russisch-Turkse oorlog]]. De Rode Halve Maan werd later door verscheidene andere [[islamitische wereld|islamitische landen]] overgenomen, omdat het kruis er werd geassocieerd met de [[kruistochten]] en als christelijk symbool onaanvaardbaar bleek.<ref name="Trouw">{{Citeer nieuws |url=http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/archief/article/detail/1694675/2006/06/23/Rode-Kruis-Rode-Halve-Maan-en-nu-Rode-Kristal.dhtml |titel=Rode Kruis, Rode Halve Maan en nu Rode Kristal |auteur=Novum/AP |uitgever=[[Trouw (krant)|Trouw]] |datum=23 juni 2006 |bezochtdatum=21 maart 2014}}</ref> In 1929 werd dit als tweede embleem door de Staten in de Verdragen van Genève erkend. In hetzelfde verdrag werd ook de Rode Leeuw en Zon, die door het toenmalige [[Perzische Rijk|Perzië]] werd gebruikt, erkend. Er werd eveneens afgesproken geen bijkomende emblemen op te nemen, om een woekering van emblemen te voorkomen. Heel wat landen wilden immers hun eigen nationaal symbool als embleem erkend zien. Sinds de [[Iraanse Revolutie|Islamitische Revolutie]] in 1979 heeft [[Iran]] de voorkeur gegeven aan het gebruik van de Rode Halve Maan.

De keuze voor een van de erkende emblemen is een van de voorwaarden waaraan nationale Rode Kruis- of Rode Halve Maanverenigingen moeten voldoen om in de internationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging opgenomen te worden. Een aantal staten kan zich niet vinden in de erkende internationale emblemen. Staten die verschillende [[religie]]uze bevolkingsgroepen hebben, maken liever geen keuze voor een van beide emblemen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor [[Eritrea]] met aanzienlijke [[islam]]itische en [[christelijk]]e bevolkingsgroepen, dat bij voorkeur zowel de halve maan als het kruis gebruikt.

De bestaande emblemen worden niet overal als neutraal opgevat. Zo bijvoorbeeld in [[Irak]], waar Rode Kruismedewerkers, wegens een te grote associatie met de [[Westerse wereld|westerse]] [[Coalitie#Militair|coalitietroepen]], het symbool van hun gebouw hebben verwijderd.

[[Bestand:Red Star of David.svg|miniatuur|122x122px|Rode Magen David Adom]]
In [[Israël]] gebruikt de hulporganisatie [[Magen David Adom]] een rode [[davidster]]. Dit symbool is in 1949, direct na de oprichting van de staat, afgekeurd als een van de officiële symbolen van de Rode Kruisbeweging. Hierdoor kon de hulporganisatie lange tijd niet toetreden tot de Internationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging. Volgens het [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] Rode Kruis was de "uitsluiting van de MDA van de Rode Kruisbeweging en de Rode Kruisfederatie, die nu uit de 181 nationale organisaties in soevereine naties bestaat, verraad van de fundamentele principes van het Rode Kruis." De Amerikaanse Rode Kruisorganisatie oefende door het achterhouden van bijdragen druk uit op de Internationale Rode Kruisbeweging om deze situatie op te lossen. Op 22 juni 2006 werd Magen David Adom, tegelijkertijd met de [[Palestijnen|Palestijnse]] Halve Maan, toegelaten tot de Internationale Rode Kruisorganisatie.

=== De Rode Ruit ===
[[Bestand:Flag of the Red Crystal.svg|thumb|122x122px|Rode Ruit]]
Na lange onderhandelingsrondes heeft een [[diplomatie]]ke conferentie op 8 december [[2005]] besloten om het zogeheten [[Derde Aanvullend Protocol bij de Conventies van Genève|derde aanvullende Protocol]] bij de [[Conventie van Genève]] goed te keuren. Dit protocol heeft als bijkomend embleem ingevoerd een rood kader, vierkant van vorm, op een witte achtergrond. Dit embleem wordt in het genoemde protocol aangeduid als „''emblème du troisième Protocole''” of „''third Protocol emblem''”,<ref name="tekstCICR">http://www.icrc.org/dih.nsf/FULL/615?OpenDocument</ref> in de Nederlandse vertaling is dit het „''embleem van het derde Protocol''”. Het Nederlandse Rode Kruis verwijst naar dit embleem als de '''Rode Ruit'''.<ref name="emblnlrk">https://www.trouw.nl/nieuws/na-rode-kruis-en-rode-maan-nu-rode-ruit~bdd7ec04/ ''Na Rode Kruis en rode maan nu rode ruit'']. Trouw, 22 juni 2006</ref> In het [[Engels]] en het [[Frans]] wordt de voorkeur aan de benaming "rode kristal" gegeven, daar op die manier de afkorting ''RC'' evengoed voor ''Red Cross'', ''Red Crescent'' en ''Red Crystal'' respectievelijk ''CR'' voor ''croix rouge'', ''croissant rouge'' en ''cristal rouge'' kan staan.<ref name="Trouw"/> Net zoals de andere emblemen – het rode kruis en de rode halve maan – is de rode ruit een beschermd embleem.

Het embleem van het derde protocol voldoet aan de vooropgestelde maatstaven: {{Bron?|Waar staan deze maatstaven beschreven, en waar staat dat het eraan voldoet?|2011|08|22}}
* rood
* eenvoudig aan te brengen
* goed zichtbaar op afstand
* nog niet geclaimd
* geen religieuze of politieke gevoelswaarde

In het derde aanvullende protocol werd ook nogmaals bevestigd dat de rode leeuw en zon, hoewel het nergens meer wordt gebruikt, nog steeds erkend wordt als officieel embleem.
De toevoeging van de rode ruit verandert dus niets aan het statuut van de rode leeuw en zon.

=== Gebruik van het Rode Kruis ===
[[Bestand:Rode Kruis Veldbedden Utrecht.jpg|thumb|Vrijwilligers van het Rode Kruis plaatsen veldbedden in de [[Jaarbeurs Utrecht|Jaarbeurs]] tijdens een grote treinstoring in [[Station Utrecht Centraal|Utrecht]].]]
[[Bestand:HPIM0736.jpg|thumb|Medewerkers van Rode Kruis-[[Vlaanderen]]]]
Volgens de Verdragen van Genève mag het Rode Kruissymbool alleen voor de volgende zaken en personen worden gebruikt:
* faciliteiten voor de verzorging van gewonde en zieke militairen,
* militair medisch personeel en uitrusting,
* militaire geestelijke verzorgers
* het Internationale Comité van het Rode Kruis, de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen en de verschillende nationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen.

Het gebruik van het Rode Kruisembleem is in [[Nederland]] beschermd door het [[Wetboek van Strafrecht (Nederland)|Wetboek van Strafrecht]] (artikel 435c), in [[België]] is het beschermd door het [[Strafwetboek]] (artikel 136quater, §1, 29°):

''Nederland:''
: ''Hij die, zonder daartoe gerechtigd te zijn, gebruikmaakt van het rode-kruisteken of van de woorden "Rode Kruis" of "Kruis van Genève", of van daarmede door de wetten en gebruiken van de oorlog gelijkgestelde tekens of woorden, dan wel van tekens of woorden die daarvan een nabootsing zijn, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste een maand of geldboete van de tweede categorie.''<ref>{{Citeer web |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0001854/DerdeBoek/TitelII/Artikel435c |titel=Wetboek van Strafrecht |auteur= |uitgever= |datum= |bezochtdatum=29 juli 2015}}</ref>

''België:''
: ''(Zij die) [[wikt:perfide|perfide]] gebruik (maken) van het embleem van het rode kruis of de rode halve maan of van andere beschermende emblemen erkend door het internationaal humanitair recht, op voorwaarde dat zulks de dood of ernstig lichamelijk letsel ten gevolge heeft [...] worden gestraft met opsluiting van twintig jaar tot dertig jaar als zij hetzij een ongeneeslijk lijkende ziekte, hetzij een blijvende ongeschiktheid tot het verrichten van persoonlijk werk, hetzij het volledige verlies van het gebruik van een orgaan, hetzij een zware verminking ten gevolge hebben gehad. Zij worden gestraft met levenslange opsluiting indien zij de dood van een of meer personen ten gevolge hebben gehad.''

Afbeeldingen van het Rode Kruissymbool kan men ondanks het hierbovengestelde ook op onderscheidingen of delen van een [[Ridderorde (onderscheiding)|ridderorde]] vinden. Het was toegevoegd aan de Pruisische [[Kroonorde (Pruisen)|Kroonorde]] en de [[Orde van de Rode Adelaar]]. Het was ook het kruis van de Russische damesorde [[Orde van het Rode Kruis voor Vrouwen en Meisjes]] en is opgenomen in het Pruisische [[Kruis van Verdienste voor Vrouwen en Maagden]].

In Nederland is het kruis op een aantal onderscheidingen afgebeeld, bijvoorbeeld de [[Medaille van het Rode Kruis (Nederland)|Medaille van het Rode Kruis]], ook wel de "regeringsmedaille" genoemd en de [[onderscheidingen van het Nederlandse Rode Kruis]]. Ook op de [[onderscheidingen van het Belgische Rode Kruis]] komt het symbool voor.

== Humanitair Oorlogsrecht ==
[[Bestand:World War I ambulance Pittsburgh 20th Century Club.png|miniatuur|Een ambulance van het Rode Kruis in 1917.]]Het Rode Kruis is de drijvende kracht achter de ontwikkeling van het [[internationaal humanitair recht]]. Dit oorlogsrecht is onlosmakelijk met het Rode Kruis verbonden door grondlegger [[Henri Dunant]].

Veel oorlogsrechtgerelateerde taken van het Rode Kruis zijn opgenomen in de [[Geneefse Conventies]] en de Aanvullende Protocollen. Een belangrijk voorbeeld daarvan is de bescherming van, en hulp aan, oorlogsslachtoffers. Ook bezoekt het [[Internationaal Comité van het Rode Kruis]] [[krijgsgevangen]] en gedetineerde burgers, om na te gaan of hun behandeling in overeenstemming is met het humanitair oorlogsrecht. Gesprekken met deze gevangenen vinden plaats onder vier ogen.

Wanneer het Internationale Rode Kruis constateert dat [[oorlogsmisdrijf|schendingen]] van het humanitair oorlogsrecht in een land plaatsvinden, rapporteert het Internationale Rode Kruis dat aan de autoriteiten van dat land. Zulke rapporten zijn strikt vertrouwelijk. In uitzonderlijke situaties zoekt het Internationale Rode Kruis de publiciteit, als dit in het belang is van de gevangenen, om publiekelijk zorg te uiten over een bepaalde situatie.

Een andere taak van het Rode Kruis is het voorkómen van schendingen van het humanitair oorlogsrecht en het opsporen en ondersteunen van oorlogsslachtoffers. Voor en tijdens conflicten dringt het Internationale Rode Kruis bij de strijdende partijen aan op naleving van het humanitair oorlogsrecht. Het Rode Kruis geeft ook onderwijs in het humanitair oorlogsrecht en bevordert onderzoek.

== Cyberaanval en diefstal van gegevens ==
Op 19 januari 2022 maakte het Rode Kruis bekend dat een geraffineerde [[Cyberaanval|aanval]] is uitgevoerd gericht op de [[Server|computerservers]] waarmee het Rode Kruis werkt. Hierbij zijn persoonsgegevens van meer dan 515.000 "zeer kwetsbare personen" buitgemaakt.<ref>{{Citeer web|url=https://www.rodekruis.nl/nieuwsbericht/internationale-rode-kruis-getroffen-door-cyberaanval/|titel=Internationale Rode Kruis getroffen door cyberaanval|bezochtdatum=2022-01-20|datum=2022-01-19|werk=Rode Kruis Nederland|taal=nl}}</ref> Het gaat hierbij bijvoorbeeld om data van het ''[[Restoring Family Links]]'' programma van het Rode Kruis om contacten tussen familieleden te herstellen. Omdat dit veelal gaat om vluchtelingen of slachtoffers van rampen en oorlogsgeweld kan het uitlekken van deze data de veiligheid van mensen ernstig in gevaar brengen. Het Rode Kruis roept de onbekende daders dan ook op om "het juiste te doen" en de gegevens niet te verkopen, lekken of anders te gebruiken.<ref>{{Citeer web|url=https://www.icrc.org/en/document/sophisticated-cyber-attack-targets-red-cross-red-crescent-data-500000-people|titel=Sophisticated cyber-attack targets Red Cross Red Crescent data on 500,000 people|bezochtdatum=2022-01-20|datum=2022-01-19|werk=International Committee of the Red Cross|taal=en}}</ref> Het Rode Kruis meldt verder dat hier vermoedelijk geen informatie is gestolen van vrijwilligers, Ready2Helpers of aanmeldingen bij het Ik-ben-veilig-netwerk.

Een persbericht, uitgebracht op 16 februari 2022, geeft aan dat de aanvallers al op 9 november 2021 in de computersystemen van het Rode Kruis zijn gekomen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.icrc.org/en/document/cyber-attack-icrc-what-we-know|titel=Cyber-attack on ICRC: What we know|bezochtdatum=2022-02-17|datum=2022-02-16|werk=Internationaal Comité van het Rode Kruis|taal=en}}</ref> Daarbij wordt vermeld dat de aanvallers misbruik hebben gemaakt van een lek gespecificeerd in [[CVE-2021-40539]] dat aanwezig was in een niet-geüpdatete softwareonderdeel. Het Rode Kruis herhaalt dat het nog steeds niet weet wie de daders zijn, dat het tot zover geen contact met mogelijke daders heeft gehad en vraagt opnieuw de aanvallers om buitgemaakte gegevens niet te verspreiden.

== Trivia ==
* De vlag van het Rode Kruis mag niet worden verward met het [[kruis van Sint-Joris]], dat de [[vlag]] is van [[Engeland]], [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]], [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]] en een aantal andere plaatsen. Het rode kruis van Sint-Joris loopt door tot de rand van de vlag, in tegenstelling tot dat van het Rode Kruis.
* Tijdens de reddingsoperatie van [[Íngrid Betancourt]] in juli 2008 maakte een Colombiaans soldaat gebruik van het teken, uit vrees voor zijn leven. President [[Álvaro Uribe]] gaf dit voorval openlijk toe. De Verdragen van Genève verbieden het ongeoorloofd gebruik van het symbool.
* In 2007 heeft farmaceutisch bedrijf Johnson & Johnson het Amerikaanse Rode Kruis aangeklaagd.<ref>{{Citeer web |url=http://www.nytimes.com/2007/08/09/business/09cross.html?_r=1 |titel=Johnson & Johnson Sues Red Cross Over Symbol |auteur=Stephanie Saul |datum=9 augustus 2007 |bezochtdatum=25 juni 2009}}</ref> Beide organisaties gebruiken al ruim honderd jaar hetzelfde symbool, maar het Rode Kruis gebruikt dit sinds enkele jaren ook op de producten die ze verkopen. Volgens Johnson & Johnson was dit een schending van het handelsmerk. De partijen hebben uiteindelijk in 2008 in goede verstandhouding het geschil bijgelegd.<ref>{{Citeer web |url=http://www.jnj.com/connect/news/all/20080617_160000 |titel=Johnson & Johnson and American Red Cross Announce Resolution of Lawsuit |datum=17 juni 2008 |bezochtdatum=25 juni 2009 |dodeurl=ja |archiefurl=https://web.archive.org/web/20080801215339/http://www.jnj.com/connect/news/all/20080617_160000 |archiefdatum=1 augustus 2008 }}</ref>
* De Belgische afdeling van het Rode Kruis is de oudste Rodekruisvereniging. Het Belgische Rode Kruis werd opgericht op 4 februari 1864 kort na de Internationale Conferenties van Genève, onder impuls van Dr. A. Uytterhoeven. Op 14 oktober 1864 bekrachtigde de Belgische regering de stichting.
* Rode Kruis Vlaanderen gebruikt sinds 2015 benamingen in het [[Esperanto]] voor twee van haar gebouwen in Mechelen: Sango<ref>http://www.rodekruis.be/nieuws-kalender/nieuws-kalender/ministers-geven-en-nemen-bloed-in-gloednieuwe-sango/</ref> en Sukuro.

== Zie ook ==
* [[Het Nederlandse Rode Kruis]]
* [[Derde Aanvullend Protocol bij de Conventies van Genève]]
* [[Geneefse Conventies]]
* [[Humanitair Oorlogsrecht]]
* [[Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen]]
* [[Rode Halve Maan]]
* [[Rode Swastika]]

== Externe links ==
* [http://www.icrc.org Internationale Rode Kruiscomité]
* [http://www.ifrc.org Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen]
{{Appendix}}
[[Categorie:Rode Kruis| ]][[Categorie:Hulporganisatie]][[Categorie:Niet-gouvernementele organisatie]][[Categorie:Geneeskundige organisatie]][[Categorie:Oorlogsrecht]][[Categorie:1863 in Zwitserland]][[Categorie:1864 in Zwitserland]][[Categorie:Vlag van interstatelijke organisatie]]

Rode Kruis - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Externe links */