Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

2024-12-04T12:25:53Z

Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Monumentenbord-2014.jpg|thumb|Monumentenschildje voor rijksmonumenten, geïntroduceerd in 2014]]
Een '''rijksmonument''' is in [[Nederland]] een zaak (een [[gebouw|bouwwerk]] of object, of het restant daarvan) die van algemeen belang is wegens de [[schoonheid]], de betekenis voor de [[wetenschap]] of de [[Cultuurhistorie (landschap)|cultuurhistorische]] waarde. Een formeel juistere aanduiding is: 'beschermd monument als bedoeld in de [[Erfgoedwet]]'.

Tot 2012 moest een monument 50 jaar of langer geleden zijn vervaardigd om in het kader van de Monumentenwet voor bescherming in aanmerking te komen. Per 1 januari 2012 is dit criterium vervallen. Gemeenten en provincies beschermen vaak ook monumenten (die dan worden aangeduid als [[Gemeentelijk monument|gemeentelijke]] en [[Provinciaal monument|provinciale monumenten]]).

Eind februari 2015 had Nederland 61.822 gebouwde rijksmonumenten (inschrijvingen, per 31 december 2011 circa 52.000 objecten) met de status rijksmonument, waarvan circa 1500 [[Archeologisch monument|archeologische rijksmonumenten]]. Sinds 2007 ligt de nadruk bij nieuwe toekenningen op de [[wederopbouwarchitectuur|wederopbouwperiode]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150402172620/http://www.erfgoedmonitor.nl/indicatoren/gebouwde-rijksmonumenten-aantal Gebouwde rijksmonumenten], 18 maart 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150402191307/http://oud.cultureelerfgoed.nl/organisatie/publicaties-van-rijksdienst/jaarverslag-2011/onroerend-erfgoedcijfers Cultureelerfgoed.nl jaarverslag-2011]</ref>

==Inschrijving in het register==
[[Bestand:136 kerken op monumentenlijst-524052.webm|thumb|Aanwijzing rijksmonumenten in het [[Polygoonjournaal]] maart 1974]]
Rijksmonumenten worden aangewezen door de [[ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap|minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap]]. De rijksmonumenten zijn ingeschreven in het Monumentenregister (Vroeger artikel 1 Monumentenwet 1988, sinds 2015 artikel 3.3 van de Erfgoedwet), dat geautomatiseerd is te vinden in Monumentenregistratiesysteem (MRS), beheerd door de [[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]]. De informatie in het register is publiekelijk toegankelijk via het Monumentenregister online. De bescherming is altijd aangetekend in de openbare registers van het [[Kadaster]] en moet bij verkoop door de verkoper aan de koper worden gemeld. In 2000 werd het project ''Actualisering Monumentenregister'' gestart, om het landelijke register bij te werken en betrouwbaarder en toegankelijker te maken.

==Rechten en plichten van de bescherming==
Rechtsgevolg van de bescherming is onder andere dat voor wijzigingen van het monument (zowel binnen als buiten en ook bij zaken als gevelreiniging of het wijzigen van het kleurbeeld) een [[vergunning]] van Burgemeester en Wethouders nodig is. Dit vereiste van een vergunning geldt overigens ook voor vrijwel alle gemeentelijke en provinciale monumenten.

Voor het onderhoud van rijksmonumenten bestaan fiscale [[faciliteit (fiscaal)|faciliteiten]]. De [[overdrachtsbelasting]] bij aankoop van een rijksmonument door particuliere kopers werd in de periode vanaf 1 mei tot en met 31 december 2009 tijdelijk afgeschaft na een uitspraak van het gerechtshof in Den Haag. Zie ook: [[Regeling rijkssubsidiëring instandhouding monumenten]].

==Schildje==
[[Bestand:Monumentenschildje.jpg|thumb|150px|Het blauw-witte schildje behorend bij de Haagse Conventie]]

===Blauw-wit schildje===
Sommige (lang niet alle) rijksmonumenten zijn voorzien van een blauw-wit schildje. Dat schildje is in het leven geroepen tijdens de [[Cultuurgoederenverdrag van Den Haag|Haagse Conventie]] van 1954 en duidt een pand aan dat in oorlogstijd beschermd moet worden en kan dus ook voorkomen op moderne panden zoals belangrijke archieven, bibliotheken en musea.<ref>[http://www.monumenten.nl/site/nl-nl/Informatie+over/Rijksmonumenten1/Introductie+rijksmonumenten.htm Website monumenten.nl]</ref>
De herkenbaarheid van de objecten door dit schildje moet leiden tot eerbiediging van het erfgoed door strijdende partijen tijdens gevechtshandelingen. Het is een internationaal herkenningsteken, dat reeds in vredestijd kan worden aangebracht op bepaalde rijksmonumenten, en waarvan uiterlijk, vorm en gebruik zijn vastgelegd in 1954.<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/trb-1955-47.pdf Verdrag inzake de bescherming van culturele goederen in geval vaneen gewapend conflict, met Reglement van uitvoering, en een Protocol - 's-Gravenhage, 14 Mei 1954]</ref>

===Rijks- en gemeentelijke schildjes===
In 2010 begon de [[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]] met plannen voor het introduceren van een apart, afwijkend, schildje voor monumenten die geen blauw-wit schildje mogen dragen.<ref>[http://www.cultureelerfgoed.nl/veelgestelde-vragen/ik-heb-monument-en-wil-graag-blauwwit-schildje-gevel-waar-kan-ik-aanvragen Ik heb een monument en wil graag een blauwwit schildje op de gevel. Waar kan ik dat aanvragen?]</ref> Op 11 september 2014 werd dit nieuwe schildje door de [[ANWB]] gepubliceerd, dat beschikbaar is voor gemeentelijke, provinciale en rijksmonumenten.<ref>{{Citeer web|url=http://www.anwb.nl/vrije-tijd/nieuws/2014/september/nieuw-monumentenbord|publisher=ANWB|date=2014-09-11|title=Nieuw bord zet monumenten op de kaart}}</ref> Het eerste monument dat dit nieuwe schildje kreeg was de [[Ridderzaal]] in Den Haag.<ref>{{Citeer web|url=http://erfgoedstem.nl/nieuw-bord-zet-monumenten-op-de-kaart/|title=Nieuw monumentenbord zet monumenten op de kaart|date=2014-09-11}}</ref>

Een groot aantal gemeenten in Nederland heeft een eigen schildje op de rijks- en gemeentelijke monumenten. Zo heeft [[Nijmegen]] een monumentenschildje in de stadskleuren rood en zwart. Op het schildje van een rijksmonument in Nijmegen staat een goudgele Nederlandse leeuw in de onderste punt van het schildje. Een gemeentelijk monument heeft in de onderste punt een witte dubbelkoppige adelaar met in het midden een dubbelstaartige leeuw uit het wapen van Nijmegen.

<gallery>
Bestand:Molen De Ster, Geesteren rijksmonument schild.jpg|Rijksmonumentenschildje op molen [[De Ster (Geesteren)|De Ster]] in Geesteren
Bestand:Molen De Hoop, Oldebroek monumentschildje.jpg|Monumentschildje op de rijksmonumentale molen [[De Hoop (Oldebroek)|De Hoop]] in Oldebroek
Bestand:Monumentschildje rijksmonument Ned-Herv Kerk Schalkwijk Nederland.jpg|Monumentschildje voor een rijksmonument in de gemeente [[Houten]].
Bestand:Monumentschildje rijksmonument in Maarssen in Nederland.jpg|Monumentschildje voor een rijksmonument in Maarssen
Bestand:Rijksmonument-Schildje-NL.jpg|Monumentschildje voor een rijksmonument in de gemeente Woerden
Bestand:Molen Wilpermolen monumentschildje.jpg|Monumentschildje op de rijksmonumentale [[Wilpermolen]] in Voorst.
Bestand:Zelhem 073.jpg|Monumentschildje voor een rijksmonument in de gemeente [[Bronckhorst]]
</gallery>

==Tijdelijke beleidsregel aanwijzing beschermde monumenten==
Op 1 juli 2007 ging een tijdelijke beleidsregel van kracht (''Tijdelijke beleidsregel aanwijzing beschermde monumenten 2007'') in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ronald Plasterk, waarin de aanwijzing van rijksmonumenten tot 1 januari 2009 werd opgeschort voor zaken gebouwd voor 1940. Alleen bij hoge uitzondering worden beschermde rijksmonumenten aangewezen, alleen wanneer de zaak behoort tot de ongeveer 100 meest waardevolle monumenten die zijn gebouwd in de periode 1940 tot en met 1958 (de z.g. wederopbouwarchitectuur). Deze lijst werd in de herfst van 2007 gepubliceerd in de 'Top 100 Nederlandse monumenten 1940-1958'. Een groot aantal bouwwerken op die lijst is nadien inderdaad aangewezen als rijksmonument, enkele werden afgewezen. De minister koos voor deze beleidsregel omdat hij snel met de modernisering van de [[monumentenzorg]] wilde beginnen.

Een vergelijkbare maatregel gold voor de periode juli 2006 tot juli 2007.

==Kritiek op monumentenbeleid==
Op de aanwijzing tot (rijks)monument bestaat kritiek vanuit professionele hoek. Aanwijzingsargumentaties zouden soms onder andere ernstig tekortschieten en voorzien zijn van gefantaseerde "feiten". Daarnaast zou door te ruimhartige toekenning te weinig restauratiegeld voor zeer belangrijke bouwwerken overblijven en zouden de gejuridiseerde procedures in het voordeel zijn van belangengroepen met kennis van zaken.<ref>Architectuurhistoricus professor Auke van der Woud in het VPRO-programma ''[[De slag om Nederland]]'', aflevering ''Hoogvliegers'', 24 september 2012</ref>

In bredere zin wordt onder meer gesproken over behoudzucht.<ref>Volkskrant, ''[http://oma.eu/news/2010/rem-koolhaas-‘er-is-een-obsessie-met-behoud’ Rem Koolhaas, : ‘Er is een obsessie met behoud’]'', 30 augustus 2010.</ref><ref>Ronnie Weessies, ''[http://www.architectenweb.nl/aweb/redactie/redactie_detail.asp?iNTypeID=55&iNID=24072 OMA stipt gevaren behoudzucht aan]'', 2 september 2010, op: architectenweb.nl.</ref> Particulieren en ondernemingen kunnen/konden tevens monumentenzorg als een [[hindermacht]] ervaren als ze gehinderd blijken/bleken te worden in hun bouwplannen.<ref>Dirk Snoodijk, ''[http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/tijdschriftwinter2010.pdf De modernisering van de monumentenzorg. Structureler, breder, eenvoudiger]'', in: Tijdschrift van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - 1 - winter 2010, blz. 5-9.</ref><ref>Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, ''Beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg'', september 2009.</ref> Tevens is de vraag of er verschillen zijn in het toezicht en het handhaven tussen monumenten in handen van de overheid en die van particulieren.

== Lijsten van rijksmonumenten in Raamsdonk ==
De lijst bevat een onderverdeling van de rijksmonumenten in Raamsdonk-Dorp.

{{Zie artikel|Zie ook: [[Rijksmonumenten]]}}

==Rijksmonumenten waarvan het Rijk eigenaar is==
De rijksoverheid heeft sommige rijksmonumenten zelf in eigendom. In 2014 heeft het Rijk 29 monumentencomplexen ondergebracht in de Nationale Monumentenorganisatie (NMO) die hiervoor gelijktijdig de Stichting Monumentenbezit heeft opgericht. Oorspronkelijk waren er dit 34, maar 5 zijn er uiteindelijk toch bij het Rijk zelf gebleven.<ref>http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/publicaties/2013/02/05/overzicht-monumenten-die-niet-meer-nodig-zijn-voor-een-rijksfunctie.html</ref>

==Zie ook==
* [[Beeldbepalend pand|Beeldbepalend of karakteristiek pand]]
* [[Beschermd stadsgezicht|Beschermde stads- en dorpsgezichten]]
* [[Materieel (cultureel) erfgoed]]
* [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Raamsdonk|Gemeentelijke monumenten in Raamsdonk]]
* [[Provinciaal monument]]
* [[Monumentenzorg]]
* [[Bouwhistorie]]

==Externe links==
* [http://www.cultureelerfgoed.nl/ Rijksdienst voor het cultuurerfgoed]
* [http://www.monumenten.nl/ Monumenten.nl]
* [http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/ Monumentenregister online]

{{Appendix|2=
* {{Citeer web|url=http://content1a.omroep.nl/35ce53edaf4ecc5cb7ffb9dac4932cfd/4bd43d4b/nos/docs/monumentenlijst.pdf |title=Lijst van "nieuwe rijksmonumenten"|date=1 oktober 2007|publisher=Omroep.nl|filetype=pdf}}
* {{Citeer web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071017013017/http://www.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2007/10/15/151007_monumenten.html|title=Honderd monumenten krijgen opknapbeurt|publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]]|date=15 oktober 2007|url=http://www.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2007/10/15/151007_monumenten.html|archivedate=17 oktober 2007|deadurl=yes}}
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Rijksmonument]]

Rijksmonument - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"