Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-12-03T07:55:49Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon Tweede Wereldoorlog
| naam = Marinus (Ries) Jansen
| afbeelding =
| onderschrift=
| gbdat = [[14 juli]] [[1910]]
| sterfdat = [[11 februari]] [[1949]]
| geslacht =
| gbplaats = [[Doorn (Utrecht)|Doorn]]
| sterfplaats = [[Arnhem]]
| zijde = {{DE-1935}}
| org = [[Rechtsfront]]<br />[[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]<br />[[Groep 10]]<br />[[Sicherheitsdienst]]
| spfunc =
| rang =
}}

'''Marinus (Ries) Jansen''' ([[Doorn (Utrecht)|Doorn]], [[14 juli]] [[1910]] – [[Arnhem]], [[11 februari]] [[1949]]) was een [[Nederland]]se collaborateur tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Na de oorlog werd hij ter dood veroordeeld.

== Levensloop ==
Tijdens de [[Duitse aanval op Nederland in 1940|Duitse inval]] in 1940 was Jansen als onderofficier bij de Nederlandse marine gestationeerd. Hij zou ijverig hebben meegevochten tegen de [[Nazi|Duitsers]].<ref name="volkskrant">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010936395:mpeg21:a0087 Doodstraf geëist tegen S.D-er die weinig getuigen in leven liet], ''de Volkskrant'', 13 november 1947</ref>

Jansen was lid van het [[Rechtsfront]] en van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]. In augustus 1940 kreeg Jansen als gedemobiliseerde militair een aanstelling bij de [[Rotterdams]]e politie. Na een opleiding en één jaar straatdienst werd hij in juli 1942 ingedeeld bij de Inlichtingendienst. Hij maakte deel uit van [[Groep 10]], een groep binnen de politie die verantwoordelijk was voor het ophalen en de deportatie van een groot aantal Rotterdamse [[Joodse gemeenschap in Nederland|joden]]. In deze periode was de politieman verantwoordelijk voor de arrestatie van minimaal zestig joden, communisten en illegale werkers, van wie zo'n dertig als gevolg daarvan uiteindelijk overleden.<ref name="provinciale">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000133979:mpeg21:a0029 S.D. satelliet van zwaar kaliber], ''Provinciale Drentsche en Asser courant'', 14 november 1947</ref>

Begin 1943 was hij vijf maanden gedetacheerd bij de Politie Officier School in [[Schalkhaar]].<ref>Frank van Riet (2008). ''Handhaven onder de nieuwe orde: De politieke geschiedenis van de Rotterdamse politie tijdens de Tweede Wereldoorlog''. Zaltbommel: Aprilis, p. 387</ref> Op 11 januari 1944 vond er een aanslag op Jansen plaats. Hij werd op de ''Statenweg'' in Rotterdam van zijn fiets geschoten. Jansen werd geraakt in het hoofd, maar herstelde daarvan. Omdat er rekening werd gehouden met een nieuwe aanslag werd Jansen overgeplaatst naar [[Sicherheitsdienst]] in [[Arnhem]]. Na de [[Slag om Arnhem]] nam de SD de wijk naar [[Lunteren]] waar in villa ''[[De Wormshoef]]'' een nieuw hoofdkwartier werd gevonden. Jansen was in deze periode verantwoordelijk voor de dood van een groot aantal verzetsmensen, die vaak eerst wrede martelingen moesten ondergaan. Zijn bijnaam was de ''nekschotspecialist''.<ref>Van Riet, p. 371</ref>

Direct na de oorlog werd Jansen gevangen gezet in ''De Wormshoef''. Hij werd een tijdje opgesloten in de nauwe kast waarin hij [[Janny Laupman]], een gevangen genomen koerierster, meerdere dagen had vastgezet. Hij slaagde er echter in om te ontsnappen en zocht toevlucht bij het huis van zijn broer in [[Ede (plaats in Nederland)|Ede]]. In plaats van onderdak te geven waarschuwde deze de lokale commandant. Daarop ontstond een vuurgevecht, maar Jansen slaagde er in te ontsnappen. Twee dagen later werd hij alsnog aangehouden in de buurt van hotel ''[[Nol in 't Bosch]]'' tussen [[Wageningen (Nederland)|Wageningen]] en [[Renkum (gemeente)|Renkum]] door de [[Binnenlandse Strijdkrachten]] uit Wageningen.<ref>Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. ''Ede 1940-1945''. Barneveld: BDU, 1990, p. 262</ref>

In het proces dat volgde werd Jansen ter dood veroordeeld. Hij kreeg geen gratie. Tijdens het strafproces ontkende Jansen aanvankelijk de beschuldigingen en verschool zich later achter het excuus dat hij handelde op bevel van zijn leidinggevenden.<ref name="provinciale" /> In de gevangenis had Jansen een brief ontvangen van de moeder van [[Wim Snoek]], een van zijn slachtoffers, waarin ze uitsprak dat ze hem vergaf. Bovendien stuurde ze een [[Bijbel (christendom)|bijbel]] mee. In de laatste dagen van zijn leven bekeerde Jansen zich tot het [[Christendom|christelijk geloof]] en betuigde spijt van daden gedurende de oorlog. Volgens een van de personen die de executie voltrok zou Jansen als laatste hebben geroepen: "Ja, Here Jezus, ik kom".<ref>Engelen dragen de ter dood veroordeelde in het paradijs, ''De Gelderlander'', 14 februari 2009</ref>

== Slachtoffers ==
Onder de slachtoffers van Jansen waren de volgende personen:
*Na de [[Slag om Arnhem]] zouden veel [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] parachutisten die waren achtergebleven en in de regio rondzwierven gepakt zijn door toedoen van Jansen. Hun lot was krijgsgevangenschap.<ref>Leo Heaps (1976). ''De gans is gevlogen: de opzienbarendste massale ontsnapping uit de Tweede Wereldoorlog''. Bussum: Van Holkema & Warendorf, p.143</ref>
*In de nacht van 8 op 9 maart 1945 was Jansen betrokken bij de arrestatie van achttien verzetslieden tijdens een [[Mislukte wapendropping bij Lunteren op 8 maart 1945|mislukte]] wapendropping.<ref>Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. ''Ede 1940-1945''. Barneveld: BDU, 1990, p. 247</ref> Twee van hen ontsnapten, terwijl de rest gefusilleerd werd.
*[[Harmen Douma]]. Jansen schoot Douma op 4 januari 1944 dood. Dit was een wraakmaatregel vanwege een (mislukte) aanslag op de NSB'er Diederix een dag eerder.<ref name="trouw">[https://www.trouw.nl/home/-is-het-erg-ze-knikte-heel-erg-~ae93a896/ 'Is het erg? Ze knikte: Heel erg’], ''Trouw'', 14 oktober 2010</ref>
*[[Hans Flu]]. Flu was een van de drie mannen die – in het kader van [[Aktion Silbertanne]] – als represaille werd doodgeschoten op 4 januari 1944 vanwege een (mislukte) aanslag op de NSB'er Diederix een dag eerder. Jansen was een van de twee mannen die Flu oppakte, zijn collega [[Hans Hoffmann]] loste het dodelijke schot.<ref name="trouw" />
*[[Miep Koffrie]]. Op 10 april 1945 arresteerde Jansen samen met Abraham Kipp de koerierster Miep Koffrie en de vader van de verzetsstrijder van [[Henk Gaasbeek]], naar wie zij op zoek waren.
*[[Gerard Lambert]]. Een dag voordat de [[Canada|Canadezen]] ''De Wormshoef'' innamen, op 16 april 1945, en alle overgebleven mannelijke gevangenen kort daarna werden vrijgelaten, werd Lambert in een bosje achter ''De Eekhorst'' in Lunteren gedood door Jansen door middel van enkele pistoolschoten.<ref>Lagerwij en Plekkeringa, p. 252</ref>
*[[Gijs Numan]]. Numan, de latere burgemeester van [[Harderwijk]], werd door Jansen in [[Velp (Gelderland)|Velp]] verhoord en mishandeld. Hij was aan een tafel vastgebonden en werd met een gummiknuppel achter de oren geslagen.<ref name="volkskrant" /> Numan slaagde er later in te ontsnappen.
*[[Janny Laupman]]. Jansen was een van de mishandelaars van Laupman, een koerierster binnen het Edese verzet.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011317:mpeg21:a0621 Gemartelde koerierster verbreekt stilzwijgen], ''Nieuwsblad van het Noorden'', 4 mei 1985</ref>
*[[Geert Niemeijer]]. Een ondergedoken wachtmeester van de marechaussee, werd op 5 december 1944 door Jansen en anderen in [[Lunteren]] aangehouden en ter plekke doodgeschoten.<ref>Lagerwij en Plekkeringa, p. 243</ref>
*De broers van [[Elbertus van Steenbergen|Elbertus]] en [[Martijn van Steenbergen]]. Op 13 april 1945, twee dagen voor de bevrijding van Lunteren, werden beide broers in het bos op de ''Keijenberg'' nabij [[Bennekom]] gedood met een schot in het achterhoofd.<ref>Lagerwij en Plekkeringa, p. 251-252</ref>
*[[Pieter van Vark]]. Plaatsvervangend commandant van de [[Binnenlandse Strijdkrachten]] in Ede. Hij werd begin december 1944 door Jansen aangehouden nadat bij hem thuis een groot aantal exemplaren van de illegale krant ''[[De eendracht; Concordia res parvae crescunt|De eendracht]]'' waren aangetroffen. Hij werd op 21 december in aanwezigheid van Jansen doodgeschoten in [[Heelsum]].<ref>Lagerwij en Plekkringa, p. 243</ref>

== Persoonlijk ==
Jansen was getrouwd en had een dochter.

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Jansen, Ries}}
[[Categorie:Na de Tweede Wereldoorlog geëxecuteerd Nederlands persoon]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog in Rotterdam]]

Ries Jansen (collaborateur) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd