Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-05-25T07:21:37Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Reichsschule Koningsheide''' was de eerste [[Nationalpolitische Erziehungsanstalt]] (napola) in het door het [[Duitse Rijk]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] bezette Nederland.

==Ligging==
De Reichsschule Koningsheide was gevestigd in het hoofdgebouw van het voormalig [[sanatorium Koningsheide]] en heeft ten noorden van [[Arnhem]], aan de Koningsweg vlak bij [[Schaarsbergen]] gestaan<ref>Hierdoor werd deze school ook vaak aangeduid met ''Reichsschule Schaarsbergen''.</ref>. Heden ten dage ligt hier ''DroomPark Hooge Veluwe'' (camping).

==Geschiedenis==
===Oprichting===
Snel na de bezetting van Nederland door de [[Wehrmacht]] en de [[Waffen-SS]] in mei [[1940]], werd de ''Nederlandse Inrichting voor Volksche Opleidingen'' opgericht, met het doel van hieruit naar Duits voorbeeld de [[Nationalpolitische Erziehungsanstalt]]en (NPEA’s) uit te gaan breiden over Nederland. Deze naam werd niet gebruikt, maar wel de naam ''Reichsschule'' (als Duitse naam voor ''Rijksschool'') om geen irritatie de bevolking te wekken. Het [[Ministerie van Onderwijs]] in [[Den Haag]] had reeds een Napola-afdeling. Sportleraar ''Bossongs'' uit Voorburg werd aan de top van leiding over de nieuw op te richten school gesteld. ''Dirk Bruggeman'', die tot dan toe biologieleraar op [[Het Haagsche Lyceum]] en in de periode 1921-1926 de privéleraar van [[Prinses Juliana]] was, zou onderwijsleider worden.

Het in 1936 geopende [[sanatorium]] voor geesteszieke kinderen van gefortuneerde ouders, ''Koningsheide'', in Schaarsbergen, dat door de [[Luftwaffe]] in 1940 werd [[confisqueren|geconfisqueerd]] en door de bouw van diverse bouwwerken, waaronder [[Diogenesbunker|Bunker Diogenes]] en diverse bijgebouwen, de naam ''Divisionsdorf'' kreeg<ref>[http://www.dickveerman.nl/geen-categorie/divisionsdorf/ Dick Veerman], ''Divisionsdorf''; 2011.</ref> zou als eerste Nederlandse vestiging voor een ''Nationalpolitischen Erziehungsanstalt'' moeten dienen. Na een korte campagne werden 500 jongens aangemeld, waardoor een [[toelatingsexamen]] plaatsvond. Het eerste vond plaats in zes steden. Op 6 oktober 1941 vond het tweede plaats in ''Koningsheide''. De jongens moesten voldoen aan enkele sportiviteitsnormen en ook in verschillende vakken hun kennis tonen. Ook werd muzikale aanleg beoordeeld door muziekleraar ''Jacob Ross''.

===Connectie met de NPEA Bensberg===
Op 20 oktober 1941 ving de eerste [[lichting]]<ref>In de school werd van ''schaar'' gesproken.</ref> aan. Onder hen bevonden zich ''Piet Reijnierse'' en ''[[Dick Woudenberg]]'', zoon van [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]-leider ''[[Hendrik Jan Woudenberg]]''. Een tweede en een derde lichting volgden en bestonden elk uit twintig jongens. Er waren zeven leraren op de school actief, waarvan zes uit de NSB afkomstig waren en een uit de [[NSNAP]]. Twee van hen hadden reeds de [[Slot Oranienstein|Napolaburg Oranienstein]] bezocht en twee anderen de Napola in [[Bensberg]].
Uit Bensberg kwamen enkele lichtingen met Duitse jongens en leraren, waaronder de ''Unterrichtsführer Ernst Debusmann'', die eerst gescheiden van de Nederlandse leerlingen les kregen. Bij de maaltijden werden ze om en om aan tafel gezet om elkaar te kunnen omgaan.

===Gebrek aan discipline===
Wegens het gebrek aan discipline<ref>Voorafgaand aan de sluiting werd duidelijk dat er door militairen van de schoolbewaking diefstal had plaatsgevonden uit voorraden van de school en dat er een soldaat was betrapt op ontoelaatbaar gedrag met een keukenmeisje. Bovendien brak de laatste avond van hun verblijf in Schaarsbergen na een kussengevecht een handgemeen uit tussen de Nederlandse en Duitse leerlingen, waarbij diverse gewonden vielen, hetgeen tot strafmaatregelen leidde.</ref> op ''Reichsschule Königsheide'', in vergelijking met de Duitse scholen, toonde de toenmalige ''Unterrichtsführer'' van de ''NPEA Bensberg'', gevolmachtigde van Napola-inspecteur ''[[August Heißmeyer]]'' in Nederland, ''Wilhelm Kemper'', zich uiterst ontevreden. Tijdens een bespreking met de NSB gevolmachtigde voor onderwijs ''[[Robert van Genechten|Robert Van Genechten]]'', op 12 februari 1942, werd duidelijk dat beiden een nieuw begin van de Nederlandse ''Reichsschule'' wensten. ''Van Genechten'' wilde een Napola onder leiding van de NSB, maar ''Kemper'', bewust van het grote aantal [[Joden|Joodse]] en [[Nederlands-Indië|Indische]] leden in die partij<ref>Zie: [[Nationaal-Socialistische Beweging]]</ref>, stond op een school onder Duits gezag.
Over het vak Duits konden zij het niet eens worden. Voor de Vlaming ''Van Genechten'' was Duits een vreemde taal, terwijl ''Kemper'' Duits als hoofdtaal zag, want als de Duitse taal niet beheerst werd, kon men ook de betekenis van het woord van de [[Adolf Hitler|Führer]] niet begrijpen, was zijn redenering.

De ouders van de leerlingen werden voor de keuze gesteld of hun kind naar een reguliere school te laten gaan of op de nieuw te bouwen Nationalpolitischen Erziehungsanstalt onder Duits gezag te plaatsen.

===Nieuw onderkomen===
Aanvankelijk werd gekozen voor het door de [[Koninklijke familie (Nederland)|Koninklijke familie]] verlaten [[Paleis Soestdijk]], waaraan door [[Himmler]] goedkeuring werd verleend, met de restrictie dat de naam van de school ''[[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde|Marnix van Sint-Aldegonde]]'' moest worden vanwege de historische betekenis voor het Duitse Rijk<ref>In 1580, gedurende de [[Rijksdag (Heilige Roomse Rijk)|Rijksdag]] in [[Worms (stad)|Worms]], hadden de Duitse [[Keizer (hoofdbetekenis)|keizer]] en de [[keurvorst]]en voor de [[Nederlandse Opstand]] de Nederlandse afgezant Marnix van Sint Aldegonde de door hem gevraagde steun toegezegd.</ref>. De naam ''Reichsschule'' zou gehandhaafd blijven.

===Mislukt experiment===
Het gebrek aan discipline en het geschil tussen ''Kemper'' en ''Van Genegten'' waren aanleiding om het experiment van de ''Reichsschule Koningsheide'' als mislukt te beschouwen en tot sluiting over te gaan.
De lessen aan ''Reichsschule Koningsheide'' werden beëindigd en het sanatoriumgebouw werd weer aan de Luftwaffe ter beschikking gesteld<ref>Het gebouw werd tijdens de [[Slag om Arnhem]] door bombardementen van [[geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerden]] geheel vernield.</ref>. In april 1942 werden de leerlingen met hun leraren tijdelijk ondergebracht op de ''NPEA Bensberg''.

==Zie ook==
* [[Nationalpolitische Erziehungsanstalt]]
* [[Reichsschule Valkenburg]]
* [[Reichsschule Heythuysen]]
* [[Divisionsdorf]]

==Literatuur==
* ''Keurkinderen, Hitlers elitescholen in Nederland''; Paul van der Steen; uitgeverij Balans, 2009; {{ISBN|978 94 600 3016 1}}.
* ''Van NIVO tot Reichsschule'', Nationaal-socialistische onderwijsinstellingen in Nederland. Cahiers over Nederland en de Tweede Wereldoorlog 2; uitgeverij Staatsdrukkerij, Den Haag, 1981; {{ISBN|90-12-03667-4}}.

{{Appendix|1=Bronnen, noten en referenties|2=
* [https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=298&miaet=1&micode=077&minr=1174786&miview=inv2 Organisatie]: NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.
* [https://archive.org/stream/SSEnNederland.DocumentenUitSSArchievenDe19351945deel1/SS%20en%20Nederland.%20Documenten%20uit%20SS-Archieven,%20%20De,%201935-1945%20(deel%201)_djvu.txt SS en Nederland]. Documenten uit SS Archieven, De, 1935 1945 (deel 1).
{{References}}
}}

[[Categorie:Geschiedenis van het onderwijs]]
[[Categorie:Onderwijsvorm]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]

Reichsschule Koningsheide - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd