Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-10-11T07:02:11Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox ministerie
| naam = Reichsluftfahrtministerium
| altnaam =
| afbeelding = Bundesarchiv Bild 146-1993-020-34A, Berlin, Reichsluftfahrtministerium.jpg
| onderschrift = Voormalig ''Reichsluftfahrtministerium'', 1936
| land = {{DE-1935}}
| adres =
| minister = [[Hermann Goring]]
| onderminister =
| staatssecretaris = [[Erhard Milch]]
| secretaris-generaal =
| directeur-generaal =
| functienaam1 =
| functie1 =
| opgericht = [[april]] [[1933]]
| opgeheven = [[8 mei]] [[1945]]
| voorloper =
| opgegaan =
| website =
| portaal =
}}
Het '''Reichsluftfahrtministerium''' (RLM, 'Rijksluchtvaartministerie') was een [[ministerie]] in [[nazi-Duitsland]] tussen 1936 en 1945, ondergebracht in een imposant kantorencomplex aan de Wilhelmstrasse in het centrum van Berlijn.<br>
Dit gebouw kenmerkt de [[pragmatisme|pragmatische]] wijze waarop men in Duitsland omgaat met beladen historisch [[erfgoed]] en de daarmee verbonden [[Vergangenheitsbewältigung]]: in de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]]-tijd was het gebouw als ''Haus der Ministerien'' in gebruik, na [[die Wende]] was de [[Treuhandanstalt]] er gevestigd (sinds 1992 draagt het de naam van [[Detlev Rohwedder]], de in 1991 vermoorde voorzitter van de [[Treuhandanstalt]]) en momenteel is er het Duitse [[Bundesministerium der Finanzen]] in gevestigd.

== Oprichting en eerste ambtshandelingen ==
=== Rijkscommissaris voor de luchtvaart ===
In januari 1933, na de [[Machtergreifung|machtsovername]] door de [[nationaalsocialisme|nationaalsocialisten]], was het eerste doel de door het [[Verdrag van Versailles (1919)|Verdrag van Versailles]] opgelegde beperkingen te verbreken en het militaire fundament te leggen onder de verovering van de [[Lebensraum#Tweede Wereldoorlog|Lebensraum in het oosten]]. Hiertoe werd in het geheim de herbewapening van Duitsland ondernomen.

Op 2 februari 1933 gaf de [[rijkspresident]] een verordening uit over de rijkscommissaris voor de luchtvaart.<ref name="Documentarchiv.de">{{de}}[http://www.documentarchiv.de/ns/rkmsr-luftf.html Documentarchiv.de: Verordnung über den Reichskommissar für die Luftfahrt. Vom 2. Februar 1933. Gezien op 3 december 2017.]</ref> Dat was de eerste stap naar de oprichting van een [[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]]. Die werd naast landmacht (Heer) en marine (Kriegsmarine) een krijgsmachtonderdeel binnen de [[Reichswehr]]. De rijkscommissaris voor de luchtvaart was verantwoordelijk voor de planning en ontwikkeling van de [[luchtvaart]]. Hij was direct ondergeschikt aan de [[Rijkskanselier (Duitsland)|rijkskanselier]]. Van het ministerie van verkeer en het ministerie van binnenlandse zaken werd de verantwoordelijkheid voor de [[burgerluchtvaart]] en de [[luchtverdediging]] overgenomen. De jachtvlieger uit de [[Eerste Wereldoorlog]], [[NSDAP]]-politicus en Pruisische minister van Binnenlandse Zaken [[Hermann Göring]] werd door Hitler benoemd als rijkscommissaris.

=== Rijksminister voor de luchtvaart ===
In april 1933 werd de organisatie van de rijkscommissaris tot ministerie gemaakt. In mei werd Göring rijksminister voor de luchtvaart. De eigenlijke opdracht van het RLM was hoofdzakelijk de opbouw en de ondersteuning van de nieuwe Luftwaffe. In mei 1935 werd Göring de eerste opperbevelhebber van de nieuwe Luftwaffe. De ''Reichswehrminister'' [[Werner von Blomberg]] droeg uit zijn portefeuille aan het RLM het ''[[Luftschutzamt]]'' over, wat tot dan toe de hoogste autoriteit voor de militaire luchtvaart was geweest. Het RLM gaf een eigen geïllustreerde [[Propaganda (communicatie)|propaganda]]-tijdschrift uit, ''[[Der Adler]]''.

Een van de eerste ambtshandelingen van het RLM was om alle patenten van [[Hugo Junkers]] en zijn bedrijven [[Junkers & Co.]], [[Junkers Motorenbau]] en [[Junkers Flugzeugwerk]] op wederrechtelijke wijze over te nemen. Die betrof in het bijzonder de rechten op de legendarische [[Junkers Ju 52/3m|Ju 52]]. Hiervoor werd het ''[[Bank der Deutschen Luftfahrt|Luftfahrtkontor]]'' opgericht, dat als mantelvennootschap de deelname aan Junkers beheerde.

=== Staatssecretaris in het ministerie voor luchtvaart ===
[[Erhard Milch]] was van 1933 tot 1945 [[staatssecretaris]] in het rijksluchtvaartministerie. Hij was ook ''Generalinspekteur der Luftwaffe'', en vanaf 1941 tot 1944 ook ''[[Generalluftzeugmeister]]''.

== Nieuwbouw kantoorgebouw ==
In de jaren 1935-36 werd op verzoek van [[Hermann Göring]] in de [[Wilhelmstraße (Berlin-Mitte)|Wilhelmstraße]] in het centrum van Berlijn een immens kantorencomplex neergezet voor het ministerie, dat sterk was gegroeid in personeel, een 4 000 in aantal. Het ontwerp was van architect [[Ernst Sagebiel]] die ook de luchthaven [[Luchthaven Berlin-Tempelhof|Tempelhof]] ontwierp. Het geheel telde 3 000 kamers verspreid over zeven verdiepingen met een totale vloeroppevlakte van 10 000 m². Daarmee was het toentertijd het grootste kantoorgebouw in Berlijn.

Van [[Arno Breker]] zijn verschillende ontwerpen bekend voor een monumentaal beeld op de ''Vorplatz'' bij de hoofdingang van de geplande nieuwbouw aan de [[Leipziger Straße]]. De ontwerpen tonen een op een sokkel geplaatste [[fakkel|fakkeldragende]] figuur, ongeveer zes meter hoog, waarvan de kleding als door een windstoot in de vorm van een vleugel uitzwaait. Verder is in de ontwerpen duidelijk te zien dat de figuur in de vrije hand een gestileerd luchtvaartuig vasthoudt - ongeveer zoals een speerwerper een speer vasthoudt.

== Organisatie en verdere ontwikkeling van het ministerie ==
Het technische departement van het RLM kwam voort uit een in 1935 al bestaande afdeling vliegtuigtechniek van het ''[[Heereswaffenamt]]''. Het was verantwoordelijk voor de ontwikkeling van nieuwe vliegtuigtypen door de luchtvaartindustrie en voor de productieplanning daarvan. In 1936 stelde Göring de latere [[Kolonel-generaal|''Generaloberst'']] [[Ernst Udet]] aan het hoofd van dit ambt en vertrouwde hem de taken van staatssecretaris Erhard Milch toe, die tot dan de belangrijkste planner en organisator voor de opbouw van de luchtmacht was geweest. Udet was daarmee verantwoordelijk geworden voor het ontwikkelen en beschikbaar stellen van vliegtuigen, wapens en apparatuur voor alle onderdelen van de Luftwaffe. Udet verdeelde zijn departement in 13 afdelingen op, en verloor daarmee het overzicht over hun taken. Na de [[zelfmoord]] van Udet nam Milch zijn taken weer over.

In vergelijking met soortgelijke ministeries in het binnen- en buitenland was het RLM waarschijnlijk niet beter of slechter gestructureerd en georganiseerd. De uitstekende persoonlijke relaties tussen Göring en Hitler gaf het RLM meer invloed en macht dan andere ministeries. Göring gebruikte zijn positie aan de top van het RLM om aan talrijke bevriende dan wel verdienstelijke naziberoemdheden posities te geven. Deze waren niet zozeer geïnteresseerd in werkzaamheden voor het RLM maar wilden eerder hun politieke carrière voortzetten of uitbreiden.

Na het dodelijke vliegtuigongeval van [[Fritz Todt]] droeg Hitler in maart 1942 alle taken over aan [[Albert Speer]]. Een en ander had te maken met volgens alle getuigen Görings chaotische leiderschapsstijl. In samenhang met de overdracht van de luchtbewapening aan de rijksminister [[Albert Speer]] in juni 1944, werd het ministerie nieuw en strak geregisseerd. Dit alles had vermoedelijk wel zijn uitwerking op de Luftwaffe respectievelijk het verloop van de Tweede Wereldoorlog.

==Naoorlogse periode==
Na de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het slechts weinig beschadigde gebouw direct gebruikt door de Sovjetbezettingsgroepen. Het gebouw lag in het deel van Berlijn dat door de Sovjets werd bezet. Het gebouw, ontdaan van de nazi-insignes, fungeerde als hoofdkwartier van de [[Duitse Economische Commissie]]. In de veertigjarige periode erna vanaf 1949, in de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]]-tijd, huisvestte het gebouw verschillende regeringsdepartementen.<br>
Na de [[Duitse hereniging]] verhuisde de regering van [[Bonn]] naar Berlijn. De [[Treuhandanstalt]] was er dan een tijdlang gevestigd. Het voormalige ministerie, inmiddels volledig gemoderniseerd en gerenoveerd, en hernoemd tot [[Detlev-Rohwedder-Haus]], werd als hoofdvestiging in 1999 in gebruik genomen door het [[Bundesministerium der Finanzen]].

== Zie ook ==
* [[Oberkommando der Luftwaffe]]

== Weblinks ==
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20160712080711/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09095987 Reichsluftfahrtministerium]
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20170112095112/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/denkmal/liste_karte_datenbank/de/denkmaldatenbank/daobj.php?obj_dok_nr=09010193 Vorplatz, Ehrenhof, Innenhöfe und Gartenanlagen des ehemaligen Reichsluftfahrtministeriums]

== Literatuur ==
* Andreas Nachama (Hrsg.), ''Die Wilhelmstraße 1933–1945 – Aufstieg und Untergang des NS-Regierungsviertels'', Stiftung Topographie des Terrors, 2012, ISBN 978-3-941772-10-6, S. 45 ff.
* Colin Philpott, ''Hitlers ruïnes. De gebouwen die de nazi's nalieten'', 2017, pp. 87-90.

<gallery>
Bundesarchiv_Bild_183-2006-1010-504,_Berlin,_Neubau_des_Reichsluftfahrtministeriums.jpg|De nieuwbouw van het ministerie.
Bundesarchiv Bild 183-2001-0905-500, Berlin, Neubau des Reichsluftfahrtministeriums.jpg|
Bundesarchiv Bild 183-2006-1010-502, Berlin, Richtfest des Reichsluftfahrministeriums.jpg|De opening van het ministerie.
Bundesarchiv Bild 146-1980-110-23, Berlin, Beisetzung von Ernst Udet.jpg|De begrafenis van [[Ernst Udet]], met de toespraak van Hermann Goring.
</gallery>

{{Appendix|1=alles|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Reichsluftfahrtministerium|oldid=165800606|datum=20170920}}
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Duits ministerie]]
[[Categorie:Terminologie van nazi-Duitsland]]
[[Categorie:Luftwaffe (Wehrmacht)]]
[[Categorie:Architectuur tijdens het nationaalsocialisme]]

Reichsluftfahrtministerium - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd