Colani: /* Metaal op metaal */

2024-07-20T19:40:07Z

Metaal op metaal

Nieuwe pagina

{{Afbeelding combi
| align=right
| afb1 = Coat of arms of the Vatican.svg
| caption1 = Het wapen van Vaticaanstad: het koord dat de sleutels verbindt is kleur op kleur, de sleutels zijn metaal op metaal. Dit is het enige wapen ter wereld waarbij deze afwijkingen niet als fout bestempeld worden.
| afb2 = Oostvoorne wapen.svg
| caption2 = Het [[wapen van Oostvoorne]] is van keel en heeft ook een heuvel van keel. Daarnaast is de toren van zilver en de leeuw die er op ligt van goud.
| afb3 = Mierlo-Hout wapen.svg
| caption3 = Het wapen van Mierlo-Hout is een [[dorpswapen]] en dus niet erkend. Het wapen heeft zilver op goud bij de helm en een blauwe driehoek op een rood veld en ook een blauw schild op het blauwe en rode veld. Daarnaast is dit wapen ook te druk.
}}
Een '''raadselwapen''' is een [[Wapen (heraldiek)|wapen]] dat afwijkt van de regels van de [[heraldiek]]. Volgens sommige [[heraldicus|heraldici]] ontstonden raadselwapens omdat men de geldende regels niet kende of verkeerd toepaste.

==Toelichting==
Bij raadselwapens gaat het om wapens waarop een van de soorten [[Heraldische kleur|kleuren]] (email, metaal en pelswerk) direct achter eenzelfde soort kleur staat: dus email achter email, metaal achter metaal of pelswerk achter pelswerk (bijvoorbeeld [[Vair (heraldiek)|vair]] op [[Hermelijn (heraldiek)|hermelijn]]).<ref>Steenkamp, J. C. P. W. A. ''Heraldisch Vademecum''. pagina 124. Amersfoort: S. W. Melchior.</ref> Gekleurde lichaamsdelen van een [[wapendier]] en situaties waarin het wapendier van [[natuurlijke kleur]] is, worden niet als afwijking van de heraldische regels gerekend. Purper en pelswerk kunnen beide als kleur óf als [[Tinctuur (heraldiek)|metaal]] gezien worden.<ref>Pama, C. (1987) ''Rietstaps Handboek der Heraldiek''. pag. 61-62. Leiden: E.J. Brill. ISBN 90 04 08352 9</ref> Naast hun functie van herkenningsteken kunnen raadselwapens ook bijvoorbeeld dienen om de aandacht te trekken.<ref>{{fr}}[http://books.google.fr/books?id=-7YPAAAAQAAJ&client=firefox-a&pg=PA475#v=onepage&q=&f=false Nouveau traité de blason ou science des armoiries mise à la portée des gens du monde et des artistes] Victor Bouton, 1863 (p.56)</ref> De aandacht gaat dan naar de vraag waarom het wapen niet aan de regels van de heraldiek voldoet.

Als het gaat om wapens van Nederlandse overheidsinstellingen, controleert de [[Hoge Raad van Adel]] het wapen vooraf op onder andere het juiste gebruik van kleuren en metalen. Toch zijn in het verleden gemeentewapens toegekend die niet aan de heraldische regels voor kleurgebruik voldoen. Een aantal wapens voldoet daar nog steeds niet aan, maar de kans is klein dat ze om die reden zullen worden vervangen. Een opvallend voorbeeld is het [[wapen van Amsterdam]], met een zwarte paal op een rood veld.

== Voorbeelden ==
=== Kleur op kleur ===
<gallery>Wijdewormer wapen 1817.svg|Het eerste [[Wapen van Wijdewormer|wapen]] van [[Wijdewormer]]
Bestand:Zierikzee wapen.svg|[[Wapen van Zierikzee|Wapen]] van [[Zierikzee]]
Bestand:Beemster wapen.svg|[[Wapen van Beemster|Wapen]] van [[Beemster]]<br /><small>Mogelijk moet de koe van natuurlijke kleur zijn.</small>
Bestand:Wapen Amsterdam.svg|[[Wapen van Amsterdam|Wapen]] van [[Amsterdam (gemeente)|Amsterdam]]
Bestand:Coat of arms of Ouder-Amstel.svg|[[Wapen van Ouder-Amstel|Wapen]] van [[Ouder-Amstel]]
Bestand:De Runde waterschapswapen.svg|[[Wapen van De Runde|Wapen]] van [[De Runde (waterschap)|De Runde]]
Bestand:Stolwijk wapen.svg|[[Wapen van Stolwijk|Wapen]] van [[Stolwijk]]
Bestand:Susteren 1820 wapen.svg|[[Wapen van Susteren|Oude wapen]] van [[Susteren]]
Bestand:Coat of arms of Edam.svg|[[Wapen van Edam|Wapen]] van [[Edam]] en de gemeente [[Edam-Volendam]]
Bestand:Arms-of-Luxembourg.svg |[[Wapen van Luxemburg (land)|Wapen]] van [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en afgeleide wapens
File:Blason Bornem.svg|[[Wapen van Bornem|Wapen]] van [[Bornem]]
Bestand:Blason ville be Zulte (avec ornements).svg|[[Wapen van Zulte|Wapen]] van [[Zulte (gemeente)|Zulte]]
Bestand:Coat of Armes Walhain.png|[[Wapen van Walhain|Wapen]] van [[Walhain]]
Bestand:Hilvarenbeek wapen tot 1961.svg|[[Wapen van Hilvarenbeek|Oude wapen]] van [[Hilvarenbeek (gemeente)|Hilvarenbeek]]
Bestand:IJsselmonde wapen.svg|[[Wapen van IJsselmonde|Wapen]] van [[IJsselmonde (deelgemeente)|IJsselmonde]]
Bestand:Vilkaviškis CoA.svg|[[Wapen van Vilkaviškis|Wapen]] van [[Vilkaviškis]]
</gallery>

=== Metaal op metaal ===
<gallery>
Bestand:Blason_Royaume_de_Jérusalem.svg|[[Wapen van Koninkrijk Jeruzalem|Wapen]] van [[Koninkrijk Jeruzalem]]
Bestand:Spaarndam wapen.svg|[[Wapen van Spaarndam|Wapen]] van [[Spaarndam]]
Bestand:Rijswijk (NB) wapen.svg|[[Wapen van Rijswijk (Noord-Brabant)|Wapen]] van [[Rijswijk (Noord-Brabant)|Rijswijk]]
Bestand:Aagtekerke wapen.svg|[[Wapen van Aagtekerke|Wapen]] van [[Aagtekerke]]
Bestand:Baarn wapen 1818.svg|Voormalige [[Wapen van Baarn|wapen]] van [[Baarn]]
Bestand:Melissant wapen.svg|[[Wapen van Eeklo|Wapen]] van [[Melissant]]
Bestand:De Rips wapen.svg|[[Wapen van De Rips|Wapen]] van [[De Rips (dorp)|De Rips]]
Bestand:Noardlik Westergoa waterschapswapen.svg|Het [[Wapen van Noardlik Westergoa|wapen]] van [[Noardlik Westergoa]]
Bestand:CoA of Chatham.svg|[[Wapen van Chatham Borough Council|Wapen]] van [[Chatham (Kent)|Chatham]]
Bestand:Philipine wapen.svg|[[Wapen van Philippine|Wapen]] van [[Philippine]]
Bestand:Westkapelle wapen.svg|[[Wapen van Westkapelle|Wapen]] van [[Westkapelle (Nederland)|Westkapelle]]
Bestand:Blason ville be Meeuwen-Gruitrode.svg|[[Wapen van Meeuwen-Gruitrode|Wapen]] van [[Meeuwen-Gruitrode]]
Bestand:Gouvy wapen.svg|[[Wapen van Gouvy|Wapen]] van [[Gouvy]]
Bestand:Giessen wapen.svg|[[Wapen van Giessen (Noord-Brabant)|Wapen]] van [[Giessen (Noord-Brabant)|Giessen]]
Bestand:Aalst (Oost-Vlaanderen) wapen2.svg|[[Wapen van Aalst (Oost-Vlaanderen)|Wapen]] van [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]]. De schildjes worden beschouwd als wapenfiguren.<ref>Steenkamp, J. C. P. W. A. ''Heraldisch Vademecum''. pagina 108-109. Amersfoort: S. W. Melchior.</ref>
</gallery>

== Lijkt fout maar is het niet ==
De volgende wapens lijken ook fout te zijn, maar dat zijn zij niet om de volgende redenen:
*Het kan gaan om een [[Brisure|breuk]]: een [[barensteel]] mag kleur op kleur of metaal op metaal zijn.
*Lichaamsdelen van wapendieren mogen kleur op kleur of metaal op metaal zijn.
*[[Natuurlijke kleur]] is geen heraldische kleur of een metaal, een witte zwaan kan dus op een zilveren achtergrond staan.
*Hermelijn is geen zilver met zwarte staartjes en telt dus niet als een metaal en ook niet als een kleur, ook [[vair (heraldiek)|vair]] is geen kleur of metaal.
*Een [[schildzoom]] is een nieuw vak en mag dus kleur tegen kleur of metaal tegen metaal zijn.
*Bij een schild dat bezaaid is, mogen die voorwerpen (sterren, blokjes, etc.) afgesneden worden en die mogen ook geraakt worden door een ander wapenelement.
<gallery>
Bestand:Urmond wapen.svg|[[Wapen van Urmond|Wapen]] van [[Urmond]], breuk ([[Keper (heraldiek)|keper]])
Bestand:Langerak wapen.svg|[[Wapen van Langerak|Wapen]] van [[Langerak (Zuid-Holland)|Langerak]], breuk ([[barensteel]])
Bestand:Nederhorst den Berg wapen.svg|[[Wapen van Nederhorst den Berg|Wapen]] van [[Nederhorst den Berg]] (barensteel)
Bestand:Thorn gemeentewapen.svg|[[Wapen van Thorn|Wapen]] van [[Thorn (Limburg)|Thorn]], natuurlijke kleur
Bestand:Uithuizen wapen.svg|Het [[Wapen van Uithuizen|wapen]] van [[Uithuizen]], natuurlijke kleur
Bestand:Beets wapen.svg|[[Wapen van Beets|Wapen]] van [[Beets (Noord-Holland)|Beets]], natuurlijke kleur
Bestand:Born wapen.svg|[[Wapen van Born|Wapen]] van [[Born (Nederland)|Born]], lichaamsdeel
Bestand:Blason ville be Herselt.svg|[[Wapen van Herselt|Wapen]] van [[Herselt]], schildzoom
Bestand:Coat of arms of Noordenveld.svg|[[Wapen van Noordenveld|Wapen]] van [[Noordenveld (gemeente)|Noordenveld]], schildzoom
Bestand:Blason ville be Geel.svg|[[Wapen van Geel|Wapen]] van [[Geel (stad)|Geel]], geen zilver maar hermelijn
Bestand:Haren wapen.svg|Het [[Wapen van Haren (Groningen)|wapen]] van [[Haren (Groningen)|Haren]], een [[vrijkwartier]] is een afscheiding en valt dus buiten de regels
Bestand:Coat of arms of Heerde.svg|[[Wapen van Heerde|Wapen]] van [[Heerde (gemeente)|Heerde]], kwartielering (echter het bovenste deel is wel fout: zilver op goud)
Bestand:Waalre wapen.svg|[[Wapen van Waalre|Wapen]] van [[Waalre (gemeente)|Waalre]], de [[schildhouder]] maakt officieel geen deel uit van het wapen
Bestand:Zuidhorn wapen.svg|[[Wapen van Zuidhorn|Wapen]] van [[Zuidhorn (gemeente)|Zuidhorn]]. De staf wordt goud genoemd, maar kan als natuurlijke kleur gezien worden. De schuinbalk is een breuk.
Bestand:Blason ville be Eeklo.svg|[[Wapen van Eeklo|Wapen]] van [[Eeklo]]. Het wapen bevat een [[hartschild]], dat is een eigen wapen en mag dus wel van metaal zijn.
</gallery>

{{Appendix}}
{{Navigatie vaktermen heraldiek}}

[[Categorie:Heraldiek]]

Raadselwapen - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Metaal op metaal */