Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:24:51Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Een '''proost''' (lat: ''praepositus'') is een geestelijk leider van een [[Rooms-katholieke Kerk|rooms-katholieke]] instelling, tegenwoordig vooral in Vlaanderen maar in het verleden ook in Nederland. Men vindt de ambtstitel in uiteenlopende organisaties en bevoegdheden:
* Als [[priester]] en geestelijke begeleider die een [[Rooms-katholieke Kerk|katholieke]] organisatie inspireert of voor het spirituele aspect van de vereniging zorgt. Het is niet uitzonderlijk dat een katholieke jeugdbeweging (zoals [[Katholieke Studentenactie|KSA]], [[Chiro]], [[Kristelijke Arbeidersjongeren|KAJ]], de vroegere [[Scouts en Gidsen Vlaanderen|VVKSM]]), een vakbond (bijvoorbeeld [[Algemeen Christelijk Vakverbond|ACV]]), een volwassenenorganisatie (zoals [[Boerenbond (Vlaanderen)|Boerenbond]], [[Femma|KAV]], [[Kristelijke Werknemersbeweging|KWB]], [[Open, Kristelijk, Respectvol en Actief (trefpunt 55+)|OKRA]]), een werkgeversorganisatie (bijvoorbeeld [[VKW, het Ondernemersplatform|VKW]]), een belangenorganisatie (bijvoorbeeld [[Katholieke Vereniging Gehandicapten|KVG]]), een turnkring of een studentenclub zijn eigen proost heeft. In Nederland kwam deze functionaris ook voor, maar werd dan [[moderator (algemeen)|moderator]] genoemd.
* In een tijd van priestergebrek wordt de functie meer en meer waargenomen door leken, die dan bijvoorbeeld "volwassenbegeleider" of "pastoraal verantwoordelijke" worden genoemd.
* Als een priester voor een geestelijke instelling die zelf geen priesters heeft: zoals een [[priorij]] van kloosterzusters of een wereldlijk [[kapittel]] (de instelling heette dan een ''proosdij'').
* Een abt van een mannenklooster der [[premonstratenzers]] of norbertijnen werd in de middeleeuwen doorgaans 'proost' genoemd.
* Als domproost en voorzitter van het domkapittel.
* Als plaatsvervanger van een leider van een geestelijke gemeenschap, wiens institutionele zetel op een andere plaats is gevestigd, bijvoorbeeld een vervanger van een [[abt (abdij)|abt]] die niet in zijn eigen [[abdij]] zetelt.
* Soms ook als synoniem voor een [[aalmoezenier]] met een bredere gemeenschapstaak, bijvoorbeeld als priester in een burgerlijke organisatie die daar als [[geestelijk leidsman]] optreedt, zoals in een gevangenis, een legereenheid of een ziekenhuis.
*Als [[deken (kerk)|deken]] van een [[decanaat]] of proosdij in de [[Ommelanden (Groningen)|Groninger Ommelanden]] en westelijk [[Oost-Friesland]] tot het einde van de zestiende eeuw. De meeste dekanaten (met uitzondering van Humsterland, Baflo, Hatzum en Weener) waren particulier eigendom en werden bestuurd door wereldlijke proosten uit adellijke families. In het [[Verdrag van Coevorden]] van 1530 werd echter vastgelegd dat hun taak zou worden waargenomen door kerkelijke commissarissen.

Het woord is [[Etymologie|etymologisch]] verwant aan '[[Provoost (persoon)|provoost]]'.

== Zie ook ==
* [[Proosdij van Sint-Donaas in Brugge#Lijst van proosten van Sint Donaas in Brugge|Lijst van proosten van Sint-Donaas in Brugge]]
* [[Lijst van proosten van het Sint-Lambertuskapittel in Luik|Lijst van proosten van Sint-Lambertus in Luik]]
* [[Lijst van proosten van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht|Lijst van proosten van Sint-Servaas in Maastricht]]
* [[Lijst van domproosten van Utrecht]]
* [[Proosdij van Oudmunster te Utrecht]]
* [[Proosdij van Sint Jan te Utrecht#Lijst van proosten|Lijst van proosten van Sint-Jan in Utrecht]]
* [[Proosdij van Sint Pieter te Utrecht]]
* [[Proosdij van Sint Marie te Utrecht]]

{{Appendix|1=alles|2=
*[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M056306&lemmodern=proost Proost] in het ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]''.
}}

[[Categorie:Proost (geestelijke)| ]]
[[Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk]]

Proost (ambt) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd