https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Proosdij_%28sticht%29Proosdij (sticht) - Bewerkingsoverzicht2026-05-08T08:23:20ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Proosdij_(sticht)&diff=58848&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-02-08T16:16:40Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>'''Proosdij''' is in eerste instantie het [[Kerkelijk ambt|kerkelijke ambt]] of het territorium van een [[proost (ambt)|proost]]. Daarnaast wordt de term veelvuldig gebruikt voor de woning of het administratie van een proost of proosdij. Zie daarvoor: [[Proosdij (gebouw)]].<br />
<br />
De belangrijkste kerkelijke functionarissen die de titel proost voeren zijn ten eerste de plaatsvervanger van een [[abt (abdij)|abt]] in een klooster en ten tweede het hoofd van een collegiaal kapittel. Gaat het hierbij om een kathedraalkapittel, dan wordt ook wel de term hoogsticht gebruikt. De overige kapittels zijn dan nedersticht of gewoon sticht (ook wel stift). De organisatie van de kapittels veranderde in de loop der tijd zodanig dat de proost het beheer over de goederen van het kapittel voerde en de deken leiding gaf aan de leden van het kapittel. In het algemeen is de term proosdij verbonden met het tweede type proosten.<br />
De omvang van de proosdijen was zeer verschillend. Een eenvoudige proosdij bestond uit onroerend goed, waarvan de opbrengst voor de proost en het kapittel bestemd waren. De proosdij kon ook heerlijke rechten omvatten, zoals bij de Utrechtse proosdijen. Vele dorpen in de provincie Utrecht werden bestuurd vanuit een proosdij. Sommige rijksproosdijen bezaten ook landsheerlijke rechten in het [[Heilige Roomse Rijk]]. Zij waren daardoor [[Reichsunmittelbar]] en genoten [[rijksvrijheid]]. De proosten van Berchtesgaden en Ellwangen bezaten zelfs de vorstelijke waardigheid.<br />
<br />
== Deense en Zweedse kerk ==<br />
De term proosdij kan ook gebruikt worden voor de onderverdeling van [[Deense Volkskerk|Deense]] bisdommen van de [[Lutheranisme|Evangelisch-Lutherse Kerk]] en [[Zweedse Kerk|Zweedse]] bisdommen van de [[Lutheranisme|lutherse]] kerk, waar een proosdij vergeleken kan worden met een [[decanaat]]. <br />
<br />
== Bekende proosdijen ==<br />
* [[Domproosdij van Utrecht]]<br />
* [[Proosdij van Oudmunster te Utrecht]]<br />
* [[Proosdij van Sint-Pieter]] te Utrecht<br />
* [[Proosdij van Sint-Jan]] te Utrecht<br />
* [[Proosdij van Sint-Marie]] te Utrecht<br />
* [[Proosdij van Sint-Donaas in Brugge]]<br />
* [[Proosdij van Sint-Servaas]] te Maastricht<br />
* [[Proosdij van Meerssen]]<br />
* [[Proosdij Berchtesgaden]]<br />
* [[Proosdij Ellwangen]]<br />
* [[Proosdij Wettenhausen]]<br />
* [[Proosdij van Seltz]]<br />
* [[Proosdij Cappenberg]]<br />
* [[Proosdij Vrouwenparkabdij]]<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Proosdij (gebouw)]]<br />
* [[Sticht]]<br />
* [[Seculiere kanunnik]]<br />
* [[Kapittelkerk]]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
== Literatuur ==<br />
* {{aut|Jan Kuys}}, ''Repertorium van collegiale kapittels in het middeleeuwse bisdom Utrecht'', Hilversum, 2014<br />
* {{aut|Kaj van Vliet}}, ''In kringen van Kanununniken'', Zutphen, 2002<br />
* ''Lexicon des Mittelalters'', artikel ''Kapitel''<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Proosdij| ]]<br />
[[Categorie:Land binnen het Heilige Roomse Rijk]]</div>Colani