Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:23:43Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zijbalk kloosters}}
'''Priorij Hooidonk''' (ook: ''Hooijdonk'', ''Hooydonck'', enzovoort) was een klooster van de [[Augustinessen|reguliere kanunnikessen van Augustinus]], nabij de [[Nederwetten]]se buurtschap [[Hooidonk]]. Het heeft bestaan van [[1146]]-[[1648]].

==Geschiedenis==
Het klooster werd gesticht in [[1146]] door een [[reguliere kanunnik|kanunnik]] van de [[Abdij Rolduc]]. Het was uitsluitend bestemd voor dames van adellijke komaf. Hoewel oorspronkelijk niet al te rijk, kon de priorij haar inkomsten vermeerderen doordat zij een aantal [[Boerderij|hoeves]] in bezit kreeg. In [[1273]] verwierf ze het halve eigendom van de [[Sonse Watermolen]], de andere helft kwam in haar bezit in [[1546]]. Ook bezat de priorij hoeven te [[Son (Son en Breugel)|Son]], [[Breugel]], [[Beek (Laarbeek)|Beek]] en [[Ell (Limburg)|Ell]].

Ook bezat de Priorij de [[patronaatsrecht]]en van Beek, [[Aalst (Noord-Brabant)|Aalst]], [[Nederwetten]] en [[Zeelst]], welke in naam van de Abdij van Rolduc werden uitgeoefend.

Het aantal zusters in het klooster bedroeg gewoonlijk iets meer dan twintig.

De priorij verwierf bekendheid door het ''Mirakel van Hooidonk''. Tijdens de inwijding van het klooster werd een splinter van het [[Relikwieën van het Heilige Kruis|Heilig Kruis]], aldaar aanwezig, onderzocht door bisschop Bonifacius, die het onder water dompelde. De splinter zonk, en er vloeiden bloeddruppels uit. Door dit mirakel werd de priorij tot een bedevaartsoord.

In de loop van de 14e eeuw trad zowel in Rolduc als in Hooidonk geestelijk verval in. Een aantal zusters had een eigen woning en personeel op het terrein van het klooster. Ook zou de toenmalige Heer van Helmond, [[Jan III Berthout van Berlaer]], kinderen hebben verwekt bij twee van de nonnen. In [[1392]] werd door de toenmalige abt van Rolduc, [[Joannes van Berenberg]], over deze toestanden geklaagd.

Daarna ging het beter, maar in de 16e eeuw waren er opnieuw gegronde klachten. In [[1525]] had men het over een weelderige, en in [[1544]] zelfs over een ergerlijke levenswijze. Vergeten moet niet worden dat de tijd van de [[Reformatie]] was aangebroken en dat, middels het [[Concilie van Trente]] ([[1545]]-[[1563]]), ook de katholieke kerk probeerde aan een aantal interne wantoestanden een einde te maken. Op [[30 maart]] [[1545]] werden er dan ook nieuwe, strengere, kloosterregels voorgeschreven. Daartoe behoorde het dragen van een voorgeschreven [[habijt]]. Voorts werd een [[clausuur]] ingesteld en het klooster van een muur voorzien.

Op [[21 juli]] [[1564]] woedde een brand in het klooster. Deze was het gevolg van een ongeval of slordigheid, en had niets met oorlogshandelingen van doen.

Op [[9 juni]] [[1571]] werd er opnieuw, nu in opdracht van [[Fernando Álvarez de Toledo|Alva]], een onderzoekscommissie ingesteld, aangezien ''edelluyden en alle andere leecken persoonen vryelyck toeganck hebben tot haer om bancketeren, slempen en dempen, jae tot in haer caemeren, daeruyt dan niet cleyne oneer, scandale ende verquisting der goederen des voorscreven cloosters en volghen''.

Op [[25 september]] [[1571]] vond de visitatie plaats door de Bossche bisschop [[Laurentius Metzius]] en de abt van Rolduc, Johannes Woerms. Er werden inderdaad misstanden aangetroffen, zoals het dragen van eigen kleding met versierselen en ''diergelycke scandalose curiosicheyt''. Men moet overigens bedenken dat sommige zusters al vanaf hun 10e jaar in het klooster werden ondergebracht.

Maatregelen zouden echter niet lang meer baten. In [[1579]] verslechterde de veiligheidssituatie ten gevolge van de [[Tachtigjarige Oorlog]]. Eerst werd een tot het klooster behorende hoeve door Staatse troepen in brand gestoken. Later werd ook het klooster verwoest door ''svijants volck binnen Bredae'', ofwel de in [[Breda (stad)|Breda]] gelegerde Staatse troepen. In [[1587]] moesten de zusters zelfs tijdelijk naar [[Helmond]] uitwijken. Het klooster was nu echter armlastig geworden en een aantal zusters traden uit. In [[1626]] waren er nog slechts acht zusters. Bovendien was er een conflict tussen de abt van Rolduc en de bisschop van 's-Hertogenbosch ontstaan, leidend tot onenigheid binnen het klooster.

Ondertussen traden nieuwe priorinnen aan, met name [[Agnes van Pollaert]], waardoor de situatie verbeterde en zelfs met de herbouw van de kerk van Hooidonk kon worden begonnen. [[Jacob van Oudenhoven]] sprak in 1649 nog over ''een fraey gebouw'', maar in [[1650]] moesten de zusters het klooster reeds verlaten op last van de -nu Staatse- overheid.

De gebouwen kwamen in handen van een adellijke kwartierschout die er ''jonge joffren'' ontving. Uiteindelijk vervielen zowel dit geslacht als de kloostergebouwen.

De zusters verspreidden zich, waarbij sommigen zich aansloten bij de nabijgelegen Abdij van [[Soeterbeek (landgoed)|Soeterbeek]], en anderen hun toevlucht zochten te [[Lier (België)|Lier]] of in het Sint-Ursulaklooster te [[Roermond (stad)|Roermond]], dan wel ze gingen een burgerlijk leven leiden.

De reliek kwam terecht in [[Kloosterrade]] maar belandde uiteindelijk toch weer in Nederwetten.

==Heden==
[[Bestand:Hooidonk kapelletje 005.jpg|thumb|300px|right|Kapelletje van Hooidonk]]Van het klooster is slechts een gotisch keldergewelf over. De kelder behoorde tot een boerderij en werd onder meer gebruikt voor de opslag van aardappelen.

Op de plaats van het klooster, nabij de [[Hooidonkse Watermolen]], is in [[1953]] een kapel opgericht, omgeven door een parkje, het Heilig-Kruispark, met een [[kruisweg (religie)|kruisweg]], vervaardigd door [[Piet Schoenmakers]]. Ieder jaar wordt de reliek van het Heilig Kruis in plechtige [[processie]] naar deze plaats gedragen.

Een aantal kunstwerken, afkomstig uit de Priorij van Hooidonk, zijn bewaard gebleven. Enkele zijn via het Klooster Soeterbeek terechtgekomen in het Klooster Nieuw-Soeterbeek te [[Deursen (plaats)|Deursen]]. Het betreft triptieken, gezangenboeken, borduurwerk, en meubilair. Toen Nieuw-Soeterbeek in 1997 werd opgeheven, zijn deze kunstwerken verspreid geraakt.

Een origineel zegelstempel van het klooster uit de dertiende eeuw, is in 1989 gevonden met een metaaldetector nabij Geldrop. Dit zegelstempel maakt nu deel uit van de collectie van het Noordbrabants Museum.{{Bron?||2023|08|01}}

Het [[Heilig Kruisgilde]], waarschijnlijk ooit opgericht om de priorij te beschermen, bestaat nog steeds te [[Gerwen]].

== Externe link ==
* [https://www.brabantserfgoed.nl/page/3664/het-klooster-van-hooidonk Geschiedenis van de priorij op Brabantserfgoed.nl]

[[Categorie:Bouwwerk in Nuenen, Gerwen en Nederwetten]]
[[Categorie:Dommeldal]]
[[Categorie:Voormalig klooster in Noord-Brabant]]

Priorij Hooidonk - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd