Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:36:47Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:notopfer_zurueck.jpg|thumb|Voorbeeld van de postoorlog rond het zegeltje ‘[[Notopfer Berlin]]’ tussen 1949 en 1956. Het blauwe zegeltje ter waarde van 2 Pfennig moest in de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek Duitsland]] verplicht worden bijgeplakt op alle binnenlandse post. Bijplakken op buitenlandse post en post naar de [[Duitse Democratische Republiek|DDR]], was niet verplicht. Het werd in de DDR ook niet op prijs gesteld, zoals blijkt uit deze brief naar het Oost-Duitse [[Leipzig]], die is teruggestuurd naar de afzender met een stempel ‘Zegel niet toegestaan. Terug’.]]
Een '''postoorlog''' is de situatie dat de postdienst van het ene land de [[Post (brief)|post]] uit het andere land niet accepteert. Doorgaans heeft dat [[politiek]]e achtergronden; vaak zit op die post een [[postzegel]] met een afbeelding die voor het ontvangende land niet acceptabel is.

De reactie van de postdienst van het ontvangende land kan variëren:
* Het poststuk wordt naar de afzender teruggestuurd.
* De gewraakte afbeelding wordt (bijvoorbeeld met een viltstift) weggewerkt.
* De postdienst beschouwt de bewuste postzegel als ongeldig en heft strafport bij de geadresseerde.

== Tijdbepaling ==
De bekendste postoorlogen vonden plaats in de periode van de [[Koude Oorlog]], maar het verschijnsel is ouder. De oudst bekende postoorlog is die tussen [[Frankrijk]] en [[Duitse Rijk|Duitsland]] in de jaren 1870-1872. Een recente postoorlog is die van 1999 tussen Frankrijk en [[Libanon]]. Dit laatste voorbeeld laat al zien dat het verschijnsel ook niet beperkt is gebleven tot [[Europa (werelddeel)|Europa]].

Ook in de [[21e eeuw]] komen nog steeds postoorlogen voor. Zo waren er regelmatig strubbelingen tussen [[Griekenland]] en [[Macedonië (land)|Macedonië]] over het gebruik van de naam ‘Macedonië’ op postzegels en in de adressering van post naar het buurland. In de jaren 2000-2008 voorzag de Griekse postdienst post uit Macedonië van een stempel ‘Door Griekenland erkend als ΠΓΔΜ/FYROM’ (de Griekse, respectievelijk Engelse afkorting voor ‘Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’). Volgens een krantenbericht<ref>[https://web.archive.org/web/20080917223022/http://news.pseka.net/index.php?module=article&id=8951 Over de postoorlog tussen Griekenland en Macedonië] (gearchiveerd).</ref> uit 2008 stuurden Griekenland en Macedonië in dat jaar elkaars post zelfs terug. Beide postdiensten ontkennen dit echter en er zijn ook geen voorbeelden bekend.

== Beknopte geschiedenis van de postoorlogen ==
Hier volgt een chronologische en onvolledige lijst van bekende postoorlogen. Hierbij moet aangetekend worden dat een postoorlog voor veel filatelisten een mooie gelegenheid is om een interessant verzamelobject te bemachtigen. Veel poststukken naar het ‘vijandige’ land worden opzettelijk van de gewraakte postzegel voorzien in de hoop op terugzending.

===Tot aan de Koude Oorlog===
*'''1870-1872''' Postoorlog tussen [[Elzas-Lotharingen]] als deel van het [[Duitse Rijk]] en [[Frankrijk]]. Dit gebied was in 1870 tijdens de [[Frans-Duitse Oorlog]] door het Duitse Rijk bezet en in 1871 geannexeerd. Tot in mei 1872 werd post uit Elzas-Lotharingen die was gefrankeerd met noodzegels van dat gebied en later met Duitse zegels, in Frankrijk met strafport belast. Als tegenmaatregel werd post met Franse postzegels in Elzas-Lotharingen ook beport. Tot in mei 1872, toen een verdrag tot stand kwam, werd post naar beide kanten alleen ongemoeid gelaten als deze met zowel Franse als Duitse zegels was gefrankeerd.
*'''1914''' Postoorlog van [[Mexico (land)|Mexico]] tegen de [[Verenigde Staten]]. In 1914 werd het Mexicaanse [[Veracruz (stad)|Veracruz]] tijdelijk door de Verenigde Staten bezet. Mexico accepteerde post uit Veracruz die met Amerikaanse postzegels was gefrankeerd, niet en hief strafport over deze post. De VS losten het probleem pragmatisch op: door de inwoners van Veracruz toe te staan post naar Mexico met Mexicaanse postzegels te frankeren. Deze poststukken werden door Mexico zonder problemen doorgelaten.
*'''1924-1935''' Postoorlog van [[Republiek China (1912-1949)|China]] tegen [[Mongolië]]. China erkende de Mongoolse onafhankelijkheid niet. Alle brieven uit Mongolië gefrankeerd met Mongoolse postzegels werden in deze periode in China met strafport belast.
*'''1932-1945''' Postoorlog van [[Republiek China (1912-1949)|China]] tegen [[Mantsjoekwo]]. China erkende deze [[Japan]]se [[vazalstaat]] niet. De Chinese postdienst maakte de landsnaam op de postzegels en de Japanse datum in de stempels van Mantsjoekwo onleesbaar en hief strafport. Mantsjoekwo loste het probleem op door speciale postzegels voor het postverkeer met China uit te geven, waarop geen landsnaam stond. Die werden wel geaccepteerd.

[[Bestand:Hong lp 40.jpg|thumb|left|Luchtpostzegel van Hongarije, 1933. Het vliegtuig draagt het opschrift ‘Gerechtigheid voor Hongarije’. Op de achtergrond het [[patriarchaal kruis]], dat ook in [[Slowakije]] als nationaal symbool geldt. Deze postzegel (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 505) werd niet geaccepteerd op post naar Tsjecho-Slowakije (net zomin als de zegel van 20 fillér met dezelfde afbeelding in dezelfde serie)]]
*'''1933-1938''' Postoorlog tussen [[Hongarije]] en [[Tsjecho-Slowakije]]. Tsjecho-Slowakije nam aanstoot aan twee luchtpostzegels van Hongarije (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' 504/505). Die lieten een vliegtuig zien met de naam ‘Gerechtigheid voor Hongarije’. Tsjecho-Slowakije vatte dat (waarschijnlijk niet ten onrechte) op als de wens om gebieden die Hongarije na de [[Eerste Wereldoorlog]] aan Tsjecho-Slowakije had afgestaan, weer terug te krijgen. Zendingen met deze zegels werden met de hand of met een [[sticker]] van het opschrift ‘Niet toegelaten’ voorzien en teruggestuurd naar de afzender. Als tegenmaatregel ging Hongarije hetzelfde doen met Tsjecho-Slowaakse postzegels met het [[Wapen van Slowakije|kruis van Slowakije]], dat volgens de Hongaren een Hongaars symbool was. Poststukken met deze zegels werden van een stempel of sticker met de tekst ‘niet toegelaten’ voorzien en teruggestuurd naar de afzender.

[[Bestand:Letter Saarbruecken 1967.jpg|thumb|Deze brief uit 1967 van [[Saarbrücken]] naar [[Poprad (stad)|Poprad]] in het toenmalige [[Tsjecho-Slowakije]] was onder andere gefrankeerd met twee postzegels gewijd aan de [[verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog]] (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 479). Die zegels waren in Tsjecho-Slowakije (dat zelf ook een groot aantal Duitsers verdreven had) niet acceptabel. Ook de derde zegel, met een bouwwerk uit de DDR, lag gevoelig. Daarom is de brief vanuit [[Praag]] teruggestuurd naar de afzender. Overigens is dit hoogstwaarschijnlijk een door de afzender gefabriceerde brief. Die wilde een geweigerde brief voor zijn verzameling.]]
[[Bestand:Postkrieg Brief 1 ab small.jpg|thumb|Postoorlogbrief uit 1971. Deze brief van [[Geilenkirchen]] naar [[Moskou]] is teruggestuurd op grond van een van de geplakte zegels (aangegeven door de pijl). Deze zegel uit de serie ‘Deutsche Bauwerke aus 12 Jahrhunderten’ (verschenen tussen 1964 en 1969; het gaat hier om ''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 489) laat een bouwwerk in ‘Stettin/Pommern’ zien. Die stad heette toen al enige tijd [[Szczecin]] en lag in [[Polen]]. Vanwege het gebruik van de oude Duitse naam stuurde de [[Sovjet-Unie]] de brief terug naar de afzender. Dat de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek]] in 1970 de [[Oder-Neissegrens]] had erkend, had de Sovjetautoriteiten kennelijk niet milder gestemd. Op de achterkant plakte de [[Deutsche Bundespost]] een uitvoerige en wat verontwaardigde verklaring voor de terugzending.]]

===Tijdens de Koude Oorlog===
*'''1948/49''' Berlijnse postoorlog. [[West-Berlijn]] begon op 3 september 1948 met de uitgifte van eigen postzegels. De [[Sovjet-bezettingszone in Duitsland]] (Duits: ''Sowjetische Besatzungszone'', afgekort SBZ) weigerde die zegels te erkennen. Brieven met deze zegels werden teruggestuurd of met strafport belast. Als tegenmaatregel ging de West-Berlijnse postdienst op zijn beurt brieven met SBZ-zegels terugsturen of met strafport belasten.
*'''1949-1956''' Postoorlog rond het zegeltje ‘[[Notopfer Berlin]]’ tussen de [[Amerikaanse bezettingszone in Duitsland|Amerikaanse]], [[Britse bezettingszone in Duitsland|Britse]] en [[Franse bezettingszone in Duitsland|Franse]] bezettingszones in Duitsland en later de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek Duitsland]] aan de ene kant en de [[Sovjet-bezettingszone in Duitsland]] (SBZ) en later de [[Duitse Democratische Republiek|Deutsche Demokratische Republik]] (DDR) aan de andere kant. Als het zegeltje werd aangetroffen op een zending naar de SBZ/DDR (op zo’n zending was het zegeltje overigens niet verplicht), werd de zending teruggestuurd naar de afzender. Vanaf 1952 werd doorgaans alleen het zegeltje zwart gemaakt of soms verwijderd.
*'''1959/60''' Postoorlog wegens de postzegels en stempels ter gelegenheid van het ‘Wereldvluchtelingenjaar’. De Verenigde Naties hadden de periode juni 1959 tot de zomer van 1960 uitgeroepen tot Wereldvluchtelingenjaar. Rond 70 landen gaven postzegels uit ter gelegenheid van dit evenement; Nederland bijvoorbeeld [[NVPH-catalogus|NVPH]] 736/737. [[Polen]], [[Tsjecho-Slowakije]], [[Roemenië]] en de [[Sovjet-Unie]] stuurden post met deze zegels terug naar de afzender of maakten de zegels zwart. In Polen werden de zegels soms verwijderd en vervangen door een stempel ‘Aangekomen zonder geldige frankering’.
*'''1961''' Postoorlog tussen Oost- en West-Berlijn. Twee postkantoren in [[Oost-Berlijn]] gebruikten poststempels met de tekst ‘Berlin Hauptstadt der DDR’. Als plaagstootje voorzag de postdienst van West-Berlijn post met dergelijke stempels van een extra stempel ‘Berlin Hauptstadt Deutschlands’ of ‘Berlin Hauptstadt Deutschlands – nicht der Sowjetzone’ (‘Berlijn hoofdstad van Duitsland – niet van de Sovjetzone’).

[[Bestand:DBP 1965 479 Vertreibung.jpg|thumb|left|Postzegel ‘20 jaar verdrijving’ , gewijd aan de [[verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog]] (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 479)]]
*'''1965-1967''' Postoorlog tussen de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek Duitsland]] en de [[Oostblok]]landen. De postzegel ‘20 jaar verdrijving’ van de [[Deutsche Bundespost]] (28 juli 1965, ''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 479) werd in de Oostbloklanden als ‘revanchistisch’ beschouwd. Post met deze zegel werd teruggestuurd of kreeg een speciale behandeling, waarbij de postzegel werd overgeverfd (dat gebeurde in de DDR, met verf in verschillende kleuren). Ook de [[Volksrepubliek China]], [[Noord-Korea]] en [[Mongolië]] stuurden post met deze zegel terug.
*'''1965-1970''' Postoorlog tussen [[Republiek Rhodesië|Rhodesië]] en [[Verenigd Koninkrijk|Groot-Brittannië]]. Omdat Groot-Brittannië de onafhankelijkheid van Rhodesië niet erkende, werden ook de daar verschenen postzegels niet erkend. Post uit Rhodesië werd met strafport belast. Ook andere landen van het [[Gemenebest van Naties|Britse Gemenebest]], zoals [[India]] (dat de postoorlog voortzette tot in 1976), [[Mauritius (land)|Mauritius]], [[Malawi]] en [[Zambia]] deden daaraan mee. Uiteraard heeft deze postoorlog weinig met de Koude Oorlog te maken, maar hij valt toevallig wel in deze periode.

[[Bestand:Stamps of Germany (DDR) 1966, MiNr 1201.jpg|thumb|left|Postzegel uit 1966 van de DDR ter herinnering aan de Duitse strijders aan de republikeinse kant in de [[Spaanse Burgeroorlog]]. Deze zegel laat de Duitse communist Artur Becker zien, die door de troepen van [[Francisco Franco|Franco]] gevangen werd genomen en vermoedelijk geëxecuteerd (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 1201)]]
*'''1966''' Postoorlog tussen de [[Duitse Democratische Republiek]] en [[Tsjecho-Slowakije]] aan de ene kant en [[Spanje]] aan de andere kant. Zowel de DDR als Tsjecho-Slowakije had postzegels uitgegeven die waren gewijd aan de strijders aan de republikeinse kant in de [[Spaanse Burgeroorlog]] (DDR ''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 1196-1201, Tsjecho-Slowakije ''Michel'' nr. 1637). In Spanje was toen nog [[Francisco Franco]] aan de macht, in de burgeroorlog de leider van het andere kamp. Post gefrankeerd met deze zegels was in Spanje dan ook niet welkom en werd teruggestuurd. De DDR-postdienst voorzag teruggestuurde brieven van een uitvoerige verklaring, de Tsjecho-Slowaakse postdienst van een speciale [[sticker]].
*'''1966-1972''' Postoorlog tegen enkele zegels uit de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|West-Duitse]] serie ‘Deutsche Bauwerke aus zwölf Jahrhunderten’ (1964-1969). Een paar zegels uit deze serie laten bouwwerken zien uit de toenmalige [[Duitse Democratische Republiek]] en het huidige [[Polen]] en [[Rusland]]. Bovendien werden op de zegels de oude Duitse namen van die plaatsen gebruikt, zoals ''Stettin'' voor [[Szczecin]] en ''Königsberg'' voor [[Kaliningrad]]. De DDR, [[Polen]], [[Tsjecho-Slowakije]] en de [[Sovjet-Unie]] maakten de betreffende zegels zwart of stuurden de poststukken terug.
*'''1967-1972''' Postoorlog tussen [[Israël]] en enkele [[Oostblok]]landen. Postzegels van Israël met militaire of politieke thema’s die de [[Duitse Democratische Republiek]], [[Polen]] of de [[Sovjet-Unie]] niet zinden (zoals afbeeldingen van het door Israël geannexeerde [[Oost-Jeruzalem]]) werden in die landen niet geaccepteerd. Post met die zegels ging met een stempel, sticker of handgeschreven opmerking ‘retour’ terug naar de afzender. De Sovjet-Unie liet de post een enkele keer door, maar dan wel na verwijdering van de aanstootgevende zegel.

*'''1971''' Postoorlog tussen de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek Duitsland]] en de [[Duitse Democratische Republiek]]. [[Eerstedagenvelop]]pen met de zegels ‘10 jaar Antifascistische Beschermingsmuur’ (de Oost-Duitse term voor de [[Berlijnse Muur]], ''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 1691), ‘Onoverwinnelijk Vietnam’ (''Michel'' nr. 1699) en ‘Internationale gedenkplaatsen’ (''Michel'' nr. 1705) werden door de Deutsche Bundespost teruggestuurd naar de afzender. Het ging hierbij niet om de postzegels; die werden op andere post gewoon doorgelaten, maar om de afbeeldingen op de eerstedagenveloppen.
*'''1971/72''' Postoorlog tussen [[Guatemala]] en [[Belize (land)|Belize]]. Tot 1991 maakte Guatemala aanspraken op Belize. Guatemala heeft ook een aantal postzegels uitgegeven waarop Belize als deel van Guatemala is weergegeven. Na de uitgifte van een dergelijke zegel in 1971 stuurde Belize post die daarmee was gefrankeerd terug met een stempel ‘Returned to sender for the reason stated below – Stamp/s affixed bearing a slogan which casts doubt about the sovereignty of our country’ (‘Teruggestuurd naar de afzender wegens de onder weergegeven reden – Postzegel(s) met een leus die twijfel zaait over de soevereiniteit van ons land’). Deze postoorlog hield geen verband met de Koude Oorlog, maar viel wel in die periode.
*'''1985-1989''' Postoorlog tussen de [[Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990)|Bondsrepubliek Duitsland]] aan de ene kant en de [[Duitse Democratische Republiek]], [[Polen]], [[Tsjecho-Slowakije]], [[Bulgarije]], de [[Sovjet-Unie]], [[Mongolië]] en [[Afghanistan]] aan de andere kant. De postzegels ‘40 jaar Heimatvertriebene’ (''[[Michel-catalogus|Michel]]'' nr. 1265), ‘30 jaar [[Bundeswehr]]’ (''Michel'' nr. 1266) en ‘[[Rijksdaggebouw|Reichstagsgebäude]]’ (''Michel'' nr. 1287) werden in de genoemde landen niet geaccepteerd. Post gefrankeerd met deze zegels werd teruggestuurd. In dezelfde periode stuurde de Deutsche Bundespost eerstedagenveloppen met de DDR-postzegel ‘25 Jaar [[Berlijnse Muur|Antifascistische Beschermingsmuur]]’ (''Michel'' nr. 3037) terug.

===Na de Koude Oorlog===
*'''1988-1992''' Postoorlog tussen de [[Volksrepubliek China]] en [[Taiwan]]. In 1988 werd postverkeer tussen China en Taiwan mogelijk door tussenkomst van het [[Rode Kruis]]. Vanaf 1989 is er rechtstreeks postverkeer mogelijk, maar dat ging in het begin niet zonder strubbelingen. Beide landen maakten onwelgevallige zegels of opschriften van het andere land zwart. De postoorlog herleefde in 2007, toen Taiwan op post naar het buitenland een stempel zette waarmee propaganda werd gemaakt voor toelating van het land tot de [[Verenigde Naties]]. Post met dat stempel werd door China geweigerd.<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/1013/Buitenland/article/detail/2250024/2007/11/14/China-en-Taiwan-voeren-postoorlog.dhtml?redirected Over de postoorlog tussen China en Taiwan].</ref>
*'''1999''' Postoorlog van [[Libanon]] tegen [[Frankrijk]]. De Franse postzegel ‘40 Jaar diplomatieke betrekkingen tussen Frankrijk en Israël’ (24 januari 1999, ''[[Yvert et Tellier|Yvert]]'' nr. 3217) werd op post naar Libanon niet geaccepteerd. De post werd retour gestuurd. De Franse postdienst stopte de teruggekomen poststukken in een neutrale envelop en stuurde ze terug naar Libanon.

==Literatuur==
* Jan Heijs (red.), ''Postkrieg-Spezialkatalog 1870-2008'', eigen beheer, 2011 (in Engels en Duits).

==Noten==
{{References}}

== Externe links ==
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20120524084653/http://home.pages.at/dietbeck/postkrieg/postkrieg1.htm Website gewijd aan postoorlogen] (gearchiveerd)
* {{de}} [http://www.exponate-online.de/e_exponat.asp?a=1&e=28 Een verzameling gewijd aan het thema ‘Postoorlog tussen de Duitse Bondsrepubliek en de DDR’]

[[Categorie:Filatelie]]
[[Categorie:Koude Oorlog]]

Postoorlog - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd