https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Pondemaat 2026-04-22T10:43:17Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Pondemaat&diff=10963&oldid=prev 2022-11-15T17:06:31Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>De &#039;&#039;&#039;pondemaat&#039;&#039;&#039; ([[Fries (taal)|Fries]]: &#039;&#039;pûnsmiet&#039;&#039;; uitspr.: [pǝs&#039;miǝt] of [pǝs&#039;mjɪt] of ook wel [pmjɪt]) is een oude [[Friesland|Friese]] [[vlaktemaat]]. In 1813 werd de pondemaat uniform vastgesteld op 3674,363&amp;nbsp;358&amp;nbsp;816&amp;nbsp;m².&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Encyclopedie van Friesland 1958, s.v. Pondemaat.&lt;/ref&gt; (bijna 36,74 [[are]]). Traditioneel werd in deze maat de [[oppervlakte]] van stukken land uitgedrukt. Voor [[1813]] was er enige variatie naar de streek en soms naar de plaats.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;<br /> <br /> De grondslag van de pondemaat wordt gevormd door de &#039;&#039;[[koningsroede]]&#039;&#039;: 240 vierkante koningsroeden maken een pondemaat.&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 68&quot;&gt;Van Swinden 1812, p. 68.&lt;/ref&gt; De pondemaat wordt verdeeld in 12 &#039;&#039;einsen&#039;&#039;, ieder van 20 vierkante roeden.&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 68&quot;/&gt; De vierkante roede werd ook wel &#039;&#039;penning&#039;&#039; genoemd.&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 70&quot;&gt;Van Swinden 1812, p. 70.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Andere van de pondemaat afgeleide vlaktematen waren:<br /> * &#039;&#039;koningsweide&#039;&#039;: &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;240&lt;/sub&gt; pondemaat of 1 vierkante koningsroede{{Bron?||2=2009|3=09|4=13}} (15,31 m²)<br /> * &#039;&#039;warstal&#039;&#039;: ¼ pondemaat of 60 vierkante koningsroede&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot;&gt;Encyclopedie van Friesland 1958, s.v. Maten en Gewichten.&lt;/ref&gt; (918,6 m²)<br /> * &#039;&#039;haid&#039;&#039;: ½ pondemaat of 120 vierkante koningsroeden&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 70&quot;/&gt; (1837&amp;nbsp;m²)<br /> * &#039;&#039;lopenstal&#039;&#039;; &#039;&#039;mansmad&#039;&#039;, &#039;&#039;mad&#039;&#039; of &#039;&#039;mêd&#039;&#039;; &#039;&#039;head&#039;&#039;: ¾ pondemaat of 180 vierkante koningsroeden&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot;/&gt; (2756&amp;nbsp;m²)<br /> * &#039;&#039;[[mud (oppervlaktemaat)|mud]]&#039;&#039;: 1¼ pondemaat of 300 vierkante koningsroeden&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 70&quot;/&gt; (4.593 m²)<br /> * &#039;&#039;koegang&#039;&#039;: 2 pondemaat of 480 vierkante koningsroeden&lt;ref name=&quot;Van Swinden 1812, p. 70&quot;/&gt; (7349&amp;nbsp;m²)<br /> * &#039;&#039;[[morgen (oppervlaktemaat)|morgen]]&#039;&#039;: 2½ pondemaat of 600 vierkante koningsroeden&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot;/&gt; (9186&amp;nbsp;m²)<br /> <br /> In het noorden van Friesland wordt nog vaak als herkenning voor percelen weiland een naam gebruikt, gevolgd door een cijfer, wat dan weer de grootte van het bedoelde perceel aangeeft.{{Bron?||2=2009|3=09|4=13}} Zo wordt bijvoorbeeld met &quot;lange 3&quot; een lang en smal stuk weiland bedoeld ter grootte van drie pondemaat en is &quot;achttiens hoek&quot; een stuk grond van 18 pondemaat (ruim 6,5 [[bunder]] of ha.) wat vroeger uit veel stukken (&quot;hoekjes&quot;) bestond.{{Bron?||2=2009|3=09|4=13}}<br /> <br /> De pondemaat heeft het als vlaktemaat in de vroege 20e eeuw moeten afleggen tegen de [[are]] en [[bunder]], al wordt hij zelfs begin 21e eeuw nog een enkele keer aangetroffen.{{Bron?||2=2009|3=09|4=13}}<br /> <br /> <br /> {{Appendix|2=<br /> * [[Jean Henri van Swinden|J.H. van Swinden]], &#039;&#039;Vergelijkings-tafels tusschen de Hollandsche land-maten en de hectare; met het nodige onderrigt over dezelve maten&#039;&#039;, Amsterdam: P. den Hengst et fils 1812.<br /> * J.H. Brouwer e.a., &#039;&#039;Encyclopedie van Friesland&#039;&#039;, Amsterdam: Elsevier 1958.<br /> {{References}}<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie:Geschiedenis van Friesland]]<br /> [[Categorie:Niet-SI-eenheid]]<br /> [[Categorie:Oppervlaktemaat]]</div>

Colani