Colani op 8 nov 2024 om 18:11

2024-11-08T18:11:35Z

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Voor de historische Spaanse munt, zie [[Dubloen]].}}
[[Bestand:SigP220.jpg|thumb|Modern pistool]]
Een '''pistool''' is een [[handvuurwapen|vuistvuurwapen]], een [[vuurwapen]] dat zo licht en compact is dat het met één hand gehanteerd kan worden. Daarbij geldt wel dat een groot pistool niet met één hand, of zelfs twee handen, gehanteerd kan worden door iemand die licht gebouwd is. Er is een enorm scala aan maten en kalibers: de [[terugslag]] zal navenant verschillend zijn; het is niet onmogelijk dat iemand de polsen breekt door een te groot pistool af te vuren.

Tegenwoordig is onderscheid te maken tussen een [[revolver (wapen)|revolver]] waarvan de [[patroon (munitie)|patronen]] in een draaibare ''trommel'' zitten, en een [[semiautomatisch|half-automatisch]] wapen (zelf-ladend), waar afgezien van een patroon die zich eventueel al in de kamer bevindt, de [[patroon (munitie)|patronen]] in een aparte [[magazijn (wapen)|houder]] zitten die in de kolf van het wapen gestoken wordt. Het woord pistool is in engere zin te gebruiken, alleen voor het tweede type wapen, of in ruimere, algemene zin, inclusief beide types wapens (plus eventueel een aantal andere, ongebruikelijke wapens).

== Gebruik ==
Aangezien de korte [[loop (vuurwapen)|loop]] van een pistool nauwkeurigheid op langere afstand lastig maakt is het typisch een wapen voor de korte afstand, tot hooguit enkele tientallen meters. Pistoolmunitie is dan ook minder krachtig dan geweermunitie (bij hetzelfde kaliber), en het bereik is veel minder.

Militair bezien is een pistool voornamelijk effectief ter zelfverdediging. In de krijgsmacht zijn officieren en militaire politie doorgaans (tevens) uitgerust met een pistool, in tegenstelling tot gewone soldaten. In sommige landen is dit ook aan burgers toegestaan. In veel landen gebruikt ook de politie het als geweldsmiddel. In de misdaadwereld wordt het toegepast bij [[Liquidatie (moord)|liquidatie]]s. Het wapen is geen goed middel om mee te [[jacht (activiteit)|jagen]], hoewel dit met name in de [[Verenigde Staten]] meer in zwang komt.{{bron?||2018|10|15}} Pistolen worden ook gebruikt als sportwapen en in slachthuizen om dieren te doden.

In de meeste landen is een [[vergunning]] nodig voor het bezitten en het gebruiken van een pistool. In Nederland is ook het bezit van een [[waterpistool]] of een [[luchtgeweer|luchtdrukpistool]] dat uiterlijk niet van een echt pistool is te onderscheiden, strafbaar volgens de [[Wet wapens en munitie]].

== Geschiedenis ==
[[Afbeelding:Pistole mit Radschloss MKL1888.png|thumb|Saksisch pistool uit 1610]]
[[Afbeelding:Schrotpistole MKL1888.png|thumb|Pistool uit de 17e eeuw]]
[[Afbeelding:WLANL - Sandra Voogt - Ruiterpistool.jpg|thumb|Ruiterpistool, 1600]]
Pistolen zijn aan het begin van de [[16e eeuw]] in de Toscaanse stad [[Pistoia (stad)|Pistoia]] ontstaan. Het pistool dankt zijn ontstaan aan de uitvinding in [[1517]] van een nieuw model ontstekingsmechanisme dat met een stuk [[vuursteen]] werkt, in plaats van de tot dan toe gebruikelijke [[lont]]. De naam van het wapen gaat echter waarschijnlijk terug op het Tsjechische pišťala. Het is, net als [[dolk]], trawant (handlanger, oorspronkelijk huursoldaat) en [[houwitser]], een van de woorden uit de tijd van de Boheemse Hussietenoorlogen (vijftiende eeuw), die via het Duits in het Nederlands terecht zijn gekomen.

Aanvankelijk diende een pistool evenals het [[musket]] na elk gelost schot opnieuw geladen te worden, hetgeen de mogelijkheden in gevechtssituaties enorm beperkte: indien het eerste schot niet trof liep de schutter zelf gevaar. Wel was het in die begintijd een ideaal wapen voor het plegen van een heimelijke moordaanslag -zo werd [[Willem van Oranje]] in 1584 te [[Delft]] doodgeschoten door [[Balthasar Gerards]] met twee pistolen-, of om mee te [[tweegevecht|duelleren]].

Later werden pistolen [[semiautomatisch wapen|semiautomatisch]], een onderscheid met [[revolvers]] die zich een aantal malen kunnen herladen dankzij een ronddraaiend mechanisme.

== Constructie ==
[[Bestand:Pistool calibers.jpg|thumb|Patroonhulzen van verschillende grootten]]
Pistolen bestaan in diverse [[Kaliber (wapen)|kalibers]] (interne diameter van de loop); bij grotere kalibers zijn de projectielen zwaarder en bewegen ze (veelal) langzamer dan bij kleine kalibers. De meeste patronen hebben een diameter die tussen .22 en .50 [[inch]] (ca. 5,6 en 12,7 mm) in ligt. Het kaliber van 9 mm is het meest gebruikte kaliber door sportschutters, politie of militairen.
Een modern pistool bevat:
* een loop;
* een ruimte, de kamer, waarin zich de eerstvolgende patroon bevindt die kan worden afgevuurd;
* een kolf (het handvat) met daarin:
** een patroonhouder, die plaats biedt aan meerdere patronen;
* een afvuur- en doorlaadmechanisme.

Een uitzondering hierop vormen een aantal wedstrijdpistolen waarbij de patroonhouder niet in de kolf, maar voor de trekkergroep zit (zoals bij de [[Walther GSP]]).

== Laden en vuren ==
Bij het laden van een pistool wordt een met patronen gevulde ''patroonhouder'' in het wapen geplaatst. In zo'n houder passen meerdere patronen, soms in twee rijen, en afhankelijk van het type pistool en patroonhouder kan de capaciteit variëren van vijf tot twintig of meer. Een pistool waarin een gevulde patroonhouder is geplaatst, is ''halfgeladen''.

Door het afvuurmechanisme te spannen wordt het pistool ''geladen''. Bij semiautomatische pistolen moet dit met de hand gebeuren voor het eerste schot, meestal door de ''slede'' (het schuivende deel van het pistool dat om de loop zit) naar achteren te trekken. Hierbij wordt de ''hamer'' achterover gedrukt, waar hij vastklikt. Door de slede weer los te laten wordt hij door middel van een [[veer (mechanica)|veer]] automatisch naar voren geduwd, waarbij de bovenste patroon uit de patroonhouder naar de ''kamer'' verplaatst wordt. Het wapen is nu gereed voor gebruik.

Door de ''trekker'' over te halen wordt de hamer losgelaten; door een veer schiet hij krachtig naar voren en raakt de ''slagpin'' die achter in de slede zit. De slagpin raakt het ''slaghoedje'' van de patroon die zich in de kamer bevindt, waardoor de kogel afgevuurd wordt. Zolang de kogel de loop nog niet heeft verlaten duwen de verbrandingsgassen de kogel uit de loop. Tegelijkertijd drukken ze tegen de ''afsluiter'' (het achterste deel van de slede), waardoor de slede naar achteren beweegt, waardoor mechanisch zowel de lege huls uitgeworpen wordt als de ''hamer'' weer naar achteren geduwd. De slede schiet weer naar voren (door middel van de veerspanning) en neemt uit het magazijn een nieuwe patroon mee de kamer in. Dit gebeurt zeer snel, in ongeveer 1/10e seconde, en hierna is het pistool klaar om weer afgevuurd te worden.

Andere termen kunnen zijn (vooral in gebruik bij [[België (hoofdbetekenis)|Belgische]] politiediensten):
* het pistool is ''halfgeladen'': de munitie bevindt zich in de patroonhouder, maar er is nog geen patroon in de kamer. Met andere woorden: het pistool is klaar om dienst te doen
* na het laden kan men ''ontladen'': de patroonhouder verwijderen uit het pistool
* het pistool is ''gewapend'': er bevindt zich een patroon in de kamer, oftewel het pistool is vuurklaar. Ook een pistool dat niet (meer) geladen is kan (nog) gewapend zijn
* na het wapenen kan men ''ontwapenen'': de patroon verwijderen uit de kamer

== Veiligheidssystemen ==
Het pistool is ver ontwikkeld. Zo zijn er, in tegenstelling tot moderne revolvers, veel veiligheidssystemen ontwikkeld om te voorkomen dat een schot onbedoeld afgaat. Het pistool kan natuurlijk ''halfgeladen'' worden (zie boven voor de betekenis hiervan), maar dan duurt het lang om schietklaar te zijn. In noodsituaties kan dat fataal zijn. Om een pistool toch doorgeladen te kunnen dragen, maar te voorkomen dat het vuurt als de trekker overgehaald wordt, zijn er veiligheidssystemen. Er zijn er vele, en de werking kan van pistool tot pistool verschillen.

Veel veiligheidssystemen bestaan uit een hendeltje op de zijkant van het pistool, dat met de duim bediend wordt. Door het hendeltje op "veilig" te zetten, wordt meestal de trekker en/of de slagpin mechanisch geblokkeerd. Dit houdt in dat de trekker niet ingedrukt kan worden, of dat de slagpin niet naar voren kan gaan; op deze manier kan de slagpin de patroon niet bereiken, en het pistool dus niet afvuren.

Ondanks deze veiligheidssystemen gebeuren er veel ongelukken met pistolen. Veel daarvan zijn het gevolg van slechte training en/of gewoonten, al dan niet overgenomen uit [[Hollywood]]films. Een voorbeeld hiervan is bij het vastpakken van een vuurwapen onmiddellijk de wijsvinger op de trekker te leggen — er hoeft dan maar het minste of geringste te gebeuren of het wapen gaat af.

== Single action en double action ==
Pistolen kunnen onderverdeeld worden in ''[[Single action|single-action]]''- en ''[[Double action|double-action]]''-modellen. Bij een single-actionpistool moet de hamer met de hand gespannen worden voordat het eerste schot kan worden gelost; bij het overhalen van de trekker slaat de hamer naar voren.

Bij een double-actionwapen wordt de hamer automatisch gespannen wanneer de trekker overgehaald wordt; de hamer slaat weer naar voren zodra hij volledig gespannen is. Bij een double-actionpistool kan men de hamer ook handmatig spannen, waardoor het wapen als single-actionpistool werkt. Het nut hiervan is dat het het schot nauwkeuriger maakt, want het overhalen van de trekker bij een double-actionpistool zorgt voor veel meer beweging van het wapen dan bij een single-actionpistool. Er bestaan ook pistolen waarbij de hamer niet met de hand gespannen kan worden en die dus altijd als double-actionwapen gebruikt moeten worden (''double action only'').

== Bekende fabrikanten van pistolen ==
{{Kolommen lijst | breedte=9 | aantal=4 | inhoud=
* [[Anschütz]]
* [[Arminius (wapens)|Arminius]]
* [[Auto-Ordnance]]
* [[Beretta]]
* [[Browning Arms Company]]
* [[Colt's Manufacturing Company|Colt]]
* [[Česká Zbrojovka Uherský Brod|CZ]]
* [[Daewoo (concern)|Daewoo]]
* [[Diemaco]]
* [[ERMA]]
* [[Fabrique Nationale de Herstal|Fabrique Nationale]]
* [[Feinwerkbau]]
* [[Glock|GLOCK]]
* [[Hämmerli (bedrijf)|Hämmerli]]
* [[Heckler & Koch]]
* [[Israel Military Industries]]
* [[Llama Gabilondo y Cía S.A.|Llama]]
* [[Manurhin (wapenfabrikant)|Manurhin]]
* [[SIG Sauer]]
* [[Smith & Wesson]]
* [[Springfield (wapenfabrikant)|Springfield]]
* [[Walther (wapenfabrikant)|Walther]]
}}
[[Categorie:Pistool| ]][[Categorie:Vuurwapen]][[Categorie:Schietsport]]

Pistool - Bewerkingsoverzicht

Colani op 8 nov 2024 om 18:11