Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-05-25T07:22:40Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Knijpkat_Philips.jpg|miniatuur|Philips knijpkat type 7424/03]]
Het '''Philips-Kommando''' was tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] een arbeidscommando in [[Kamp Vught]]. Zij produceerden onder meer [[Elektronenbuis|radiobuizen]], [[Scheerapparaat|scheerapparaten]] en [[knijpkat]]ten.

== Philips ==
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vluchtte de directie van de [[Koninklijke Philips]] naar Engeland. Directeur [[Frits Philips]] bleef achter in Nederland en kreeg de leiding over de Nederlandse tak van het Philips-concern. Tijdens de bezettingsjaren stelde de Duitse bezetter de Duitser dr. Ludwig Nolte aan als ''Verwalter'' (bewindvoerder).<ref>{{Citeer nieuws |titel=GEARRESTEERD... |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000046333:mpeg21:a0018 |werk=Algemeen Handelsblad |datum=1946-04-27 |bezochtdatum=2023-01-02 |taal=nl}}</ref> Nolte kreeg op deze manier de leiding over de fabriek en zorgde ervoor dat er zoveel mogelijk werd geproduceerd ten behoeve van de Duitse [[oorlogseconomie]].<ref name=":4">{{Citeer web |url=http://www.philips-kommando.nl/ |titel=Philips in de oorlog |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=www.philips-kommando.nl}}</ref><ref name=":5">{{Citeer web |url=https://www.anderetijden.nl/aflevering/509/Philips-en-de-gevangenen |titel=Philips en de gevangenen |achternaam=NTR |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=Andere Tijden |taal=nl}}</ref>

Omdat de Philipsfabriek in Eindhoven op grote schaal radiobuizen produceerde, werd de fabriek als onderdeel van ''Operation Oyster'' op 6 december 1942 gebombardeerd door de [[Royal Air Force|RAF]]. Dit bombardement kwam bekend te staan als het [[Sinterklaasbombardement]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.ed.nl/nieuws/sinterklaasbombardement-op-philips-fabrieken-in-eindhoven-precies-74-jaar-geleden-video~ab29e5f2/|titel=Sinterklaasbombardement op Philips fabrieken in Eindhoven precies 74 jaar geleden (video)|bezochtdatum=2023-01-02|werk=Eindhovens Dagblad|taal=nl}}</ref> Doordat de fabriek volledig in as was gelegd, moest er een nieuwe locatie gevonden worden voor de productie.

== Werkplaats in Kamp Vught ==
''Konzentrationslager Herzogenbusch'', beter bekend als [[Kamp Vught]], werd in [[1942]] gebouwd. In 1943 arriveerden de eerste gevangen in Kamp Vught vanuit [[Kamp Amersfoort]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.tracesofwar.nl/sights/58/Kamp-Vught-Konzentrationslager-Herzogenbusch.htm |titel=Kamp Vught (Konzentrationslager Herzogenbusch) - Vught - TracesOfWar.nl |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=www.tracesofwar.nl |taal=nl}}</ref><ref name=":1">{{Citeer web |url=https://www.joodsamsterdam.nl/kamp-vught/ |titel=Kamp Vught |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=joodsamsterdam |taal=nl}}</ref> Kamp Vught werd door de Duitsers gebruikt voor economische doeleinden. Zo was er een vliegtuigsloperij en werd er een werkplaats van Philips gerealiseerd.<ref name=":1" />

Op 22 februari 1943 werd de werkplaats van Philips in gebruik genomen. Twintig politieke gevangen werden tewerkgesteld om materiaal te sorteren uit de gebombardeerde Philipsfabriek. Zij werkten in de ‘Philips Speciale Werkplaats B677’, een [[Barak (gebouw)|barak]] met enkele tafels en banken. In april 1943 begon de productie. De producten die gefabriceerd waren, waren voornamelijk zogenaamde ''kriegswichtige producten'' (producten die belangrijk waren in de oorlog).<ref name=":2">{{Citeer web |url=http://www.philips-kommando.nl/erfgoed/ |titel=Philips-Kommando - Erfgoed van de Oorlog |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=www.philips-kommando.nl}}</ref> Er werden echter ook veel producten gemaakt die niet ''kriegswichtig'' waren, zoals scheerapparaten, zaklampen en paperclips. De producten werden veelal [[Sabotage|gesaboteerd]] en de productiviteit was erg laag, waardoor Philips geen enkele winst heeft gemaakt met de productie van het commando.<ref name=":4" /> Na de oorlog werd gesproken van een verlies van 1 miljoen gulden.<ref name=":5" />

Op 4 februari 1944 bezocht [[Heinrich Himmler]], naar aanleiding van het [[bunkerdrama]], kamp Vught en het Philips-Kommando.<ref name=":2" /> Kamp Vught was het enige [[Schutzstaffel|SS]]-[[concentratiekamp]] buiten [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] en de door Duitsland bezette gebieden.<ref name=":0" /> Vanaf februari werkten ongeveer 1240 gevangenen voor het Philips-Kommando. Onder deze gevangenen waren ongeveer 500 [[Joden]] en tientallen [[Politiek gevangene|politieke gevangenen]] uit Frankrijk en België. Tegen 1944 waren er veertig afdelingen, waaronder de afdelingen [[transformator]]en, [[condensator]]en, dooscondensatoren, radiobanden, relais, buisvoetjes, radiobuizen en knijpkatten.<ref name=":5" />

=== Behandeling gevangenen ===
Frits Philips had als voorwaarde gesteld dat Philips de leiding zou hebben over de werkplaats en de SS zich niet te veel zou inmengen. De Joodse werknemers van Philips waren al behoed voor ontslag doordat zij door Philips waren aangesteld aan het Speciaal Opdrachten Bureau (SOBU), waar zij producten produceerden die van belang waren voor de oorlogsvoering. Vanaf augustus 1943 kwamen deze werknemers in Kamp Vught terecht. Doordat zij voor het Philips-Kommando werkten, werden zij lange tijd behoed voor [[deportatie]].

Er werd getracht hoogopgeleide gevangenen te beschermen tegen mishandelingen door de bewakers door hen te werk te stellen in een tekenkamer, schrijfkamer en een rekenkamer die geen functies hadden voor de bezetter. Ook mochten de kampbewakers de werkplaatsen van Philips niet betreden, omdat dit het werkproces zou verstoren. De werkbarakken waren warm, droog en beschut. De werkers kregen ook een warme maaltijd die betaald werd door Philips, de zogenaamde ‘Philiprak’.<ref name=":3">{{Citeer web |url=https://historiek.net/philips-kommando-in-kamp-vught/78268/ |titel=Philips-Kommando in Kamp Vught |achternaam= |voornaam= |bezochtdatum=2023-01-02 |werk=Historiek}}</ref>

Om meer Joodse vrouwen aan het werk te krijgen bij het Philips-Kommando werd de Duitsers verteld dat radiobuizen alleen gefabriceerd konden worden door vrouwen met fijne vingers. Om de juiste werknemers hiervoor te vinden, moesten de vrouwen medisch gekeurd worden. Een arts die was betrokken bij het complot, koos voor dit werk alleen Joodse vrouwen uit.<ref name=":5" />

In Vught trokken verschillende inwoners zich het lot van de kampgevangenen aan. [[Eelkje Timmenga-Hiemstra]] zorgde samen met [[Charlotte van Beuningen-Fentener van Vlissingen|Charlotte van Beuningen]] en [[Loes van Overeem]] onder de beschermende vlag van het [[Rode Kruis]] voor voedselpakketten. Ook bemiddelde zij bij het doorgeven van berichten.<ref name= "suijs">{{Citeer boek|titel=Samen eervol overleefd|auteurlink=|auteur=Hans Suijs|medeauteurs=|taal=|url=|uitgever=|datum=2020|pagina's=|ISBN=978-94-6345-863-4}}</ref> Ook [[Evert Verwey]] en [[Hilda Verwey-Jonker]] ondersteunden het Philips-Kommando.

=== Transport ===
In mei 1943 was er een [[Lijst van Jodentransporten vanuit Nederland|transport]] waar onder andere 264 mannen van het Philips-Kommando werden gedeporteerd met eindbestemming [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]]. Uiteindelijk werden alle overgebleven Joodse werkers van het Philips-Kommando op 2 juni 1944 naar Auschwitz gedeporteerd.<ref name=":5" /> Omdat zij ''Facharbeiter von Philips''' waren, werden in totaal 350 Joodse vrouwen en vijftig vrouwelijke politieke gevangenen in drie transporten naar een [[Buitencommando|buitenkamp]] van concentratiekamp [[Groß-Rosen]] in [[Dzierżoniów (stad)|Reichenbach]] gebracht, om in een fabriek van [[Telefunken]] condensatoren voor vliegtuigen te maken.<ref name= "suijs" /> Hierdoor overleefden 400 mensen de Tweede Wereldoorlog. In totaal waren 3125 personen, Joods en niet-Joods, tewerkgesteld bij het Philips-Kommando.<ref name=":3" />

== Bekende gevangenen Philips-Kommando ==
Van de onderstaande personen is bekend dat zij onderdeel waren van het Philips-Kommando:
* [[Roosje Glaser]]
* [[Jet Haak]]
* [[Anna Heringa-Jongbloed]]
* [[Lotty Huffener-Veffer]]
* [[David Koker]]
* [[Eltien Krijthe]]
* [[Louise de Montel]]
* [[Wim Snoek]]
* [[Gisela Söhnlein]]
* [[Tineke Wibaut-Guilonard]]

== Bibliografie ==
* P.W. Klein en Justus van de Kamp, ''Het Philips-Kommando in Kamp Vught'' (Amsterdam, 2003)

== Externe links ==
* [https://www.anderetijden.nl/aflevering/509/Philips-en-de-gevangenen ''Philips en de gevangenen'', Andere Tijden, 8 april 2003]

{{appendix}}

[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Philips]]
[[Categorie:Kamp Vught]]

Philips-Kommando - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd