Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-05-12T08:10:37Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Pauselijk aftreden''' ([[abdicatie]]) is een voorziening die een zittende [[paus]] van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] de mogelijkheid geeft af te treden.

==Toelichting==
De regeling is beschreven in [[canoniek recht|canon]] 332 lid 2 van de [[Canoniek_recht#Codex_Iuris_Canonici_.28CIC.29_-_Wetboek_van_Canoniek_Recht_van_1983|Codex Iuris Canonici]] van 1983 en canon 44 lid 2 van de [[Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium]]<ref>canon 332 lid 2 van de Codex Iuris Canonici van 1983 en canon 44 lid 2 van de Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium:<br>Si contingat ut Romanus Pontifex muneri suo renuntiet, ad validitatem requiritur ut
renuntiatio libere fiat et rite manifestetur, non vero ut a quopiam acceptetur.<br>Vertaling: Als het voorkomt dat de paus afstand doet van zijn ambt, is voor de geldigheid vereist dat het besluit tot afstand in vrijheid is genomen en op de juiste wijze kenbaar gemaakt wordt, niet echter dat deze door wie ook aanvaard wordt.</ref>. De enige noodzakelijke voorwaarden voor een dergelijk [[abdicatie|aftreden]] is dat dit uit [[vrije wil]] geschiedt en de wens daartoe duidelijk publiek geuit wordt. Daarbij is het niet noodzakelijk dat het aftreden aanvaard wordt.

Het canoniek recht geeft niet aan bij welk individu of organisatie de paus zijn ontslag moet indienen, hetgeen de paus de mogelijkheid geeft dit te doen bij de [[Kerk (geloofsgemeenschap)|Kerk]] dan wel de gehele wereld. Er zijn echter commentatoren{{Bron?|welke commentatoren ?|2013|02|28}} die menen dat dit ontslag ingediend moet worden bij het [[College van Kardinalen]].

==Precedenten==
* Van [[paus Pontianus|Pontianus]] is bekend dat hij op [[25 september]] [[235]] aftrad, maar dit was niet zozeer uit vrije wil als wel om continuïteit in de pauselijke hiërarchie te kunnen waarborgen in het licht van zijn verbanning van [[Sardinië]].
* In 1045 besloot [[Paus Benedictus IX|Benedictus IX]] voor geldelijk gewin zijn ambt neer te leggen. Zijn opvolger [[Paus Gregorius VI|Gregorius VI]] moest later zelf aftreden aangezien de afspraak die hij met Benedictus IX had gemaakt geïnterpreteerd werd als [[simonie]], met andere woorden, dat hij betaald had om de functie te verwerven. Gregorius' opvolger, [[Paus Clemens II|Clemens II]] stierf, al dan niet op natuurlijke wijze, in 1047, waarop Benedictus IX weer paus werd.
* Het meest genoemde voorbeeld is dat van [[Paus Celestinus V|Celestinus V]] in [[1294]], die na vijf maanden aftrad. Hij gaf een [[Decreet (kerkelijk recht)|decreet]] uit waarin gesteld werd dat het mogelijk was voor pausen om af te treden, waarop hij dit zelf onmiddellijk ook deed. Vervolgens leefde hij twee jaar als [[kluizenaar]] en werd na zijn dood gecanoniseerd. Zijn decreet heeft alle twijfel die in het kerkelijk recht bestond over de mogelijkheid van een pauselijk aftreden weggenomen.
* [[Paus Gregorius XII|Gregorius XII]] trad in [[1415]] af opdat er een einde zou kunnen komen aan het [[Westers Schisma]], dat geculmineerd was in een situatie waarin er wel drie pretendenten waren voor de pauselijke troon, namelijk de Romeinse paus Gregorius XII, de [[Pausdom van Avignon|Avignonse]] [[tegenpaus Benedictus XIII]] en de [[Republiek Pisa|Pisaanse]] [[tegenpaus Johannes XXIII]]. Alvorens af te treden riep hij het [[Concilie van Konstanz]] bijeen, en gaf dat de opdracht één opvolger te kiezen.
* [[Paus Benedictus XVI|Benedictus XVI]] is op [[28 februari]] [[2013]] om 20.00 uur afgetreden. Hij voerde gezondheidsredenen en ouderdom aan als redenen voor zijn besluit. Na zijn aftreden droeg hij de titel van ''Bisschop Emeritus van Rome''.<ref>[https://web.archive.org/web/20130908100232/http://en.radiovaticana.va/storico/2013/02/11/pope_benedict_xvi_announces_his_resignation_at_end_of_month/en1-663815 ''Pope Benedict XVI announces his resignation at end of month''] [[Radio Vaticaan]], [[11 februari]] [[2013]]</ref>

==Voorwaardelijke maar niet effectieve pauselijke [[abdicatie|abdicaties]]==
* Voordat [[paus Pius VII]] naar [[Parijs]] vertrok om in 1804 [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] tot [[keizer]] te kronen, tekende hij een ontslagdocument dat in werking trad indien hij in [[Frankrijk]] gevangengenomen zou worden.
* Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] stelde [[paus Pius XII]] een document op waarin hij feitelijk ontslag nam indien hij werd ontvoerd door de [[nazi]]'s. Ook werd gesteld dat het [[College van Kardinalen]] in dat geval naar het neutrale [[Portugal]] moest verhuizen om daar een nieuwe paus te kiezen.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/religion/5195584/Vatican-planned-to-move-to-Portugal-if-Nazis-captured-wartime-Pope.html Vatican planned to move to Portugal if Nazis captured wartime Pope]</ref>
* [[Paus Johannes Paulus II]] stelde een ontslagbrief op voor het geval dat hij door een ongeneeslijke ziekte getroffen zou worden of indien er zich een gebeurtenis zou voordoen waardoor hij niet meer in staat zou zijn aan zijn verplichtingen als paus tegemoet te komen.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=3nU24efBzeI John Paul II wrote a letter of resignation in case he was not able to fulfil his duties]</ref>

== Zie ook ==
* [[Sedisvacatie]]
* [[Paus emeritus]]

==Externe link==
* {{en}} [http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Abdication Abdication], [[Catholic Encyclopedia]], 1913

{{Appendix}}

[[Categorie:Kerkelijk recht]]
[[Categorie:Paus| Pauselijk aftreden]]

Pauselijk aftreden - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd