Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-05-12T08:07:21Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox paus
| afbeelding = Bartolomeo Passarotti - Pius V.jpg
| naam = Pius V
| echte naam = Michele Ghislieri
| geboren = [[17 januari]] [[1504]]
| overleden = [[1 mei]] [[1572]]
| voorganger = [[Paus Pius IV|Pius IV]]
| paus = [[7 januari]] [[1566]] - [[1 mei]] [[1572]]
| opvolger = [[Paus Gregorius XIII|Gregorius XIII]]
| conclaaf = [[Conclaaf van 1565-1566]]
}}
'''Pius V''' ([[Bosco Marengo]], [[17 januari]] [[1504]] – [[Rome (stad)|Rome]], [[1 mei]] [[1572]]), geboren als '''Antonio Ghislieri''', was [[Paus|paus van de Katholieke Kerk]] van [[1566]] tot aan zijn dood in 1572 en is een [[Rooms-katholieke Kerk|rooms-katholiek]] [[Heilige (christendom)|heilige]]. Hij is vooral bekend omwille van zijn rol gedurende het [[Concilie van Trente]], de [[contrareformatie]] en de standaardisatie van de [[liturgie]]. Pius V voegde [[Thomas van Aquino]] toe aan de lijst van [[kerkleraar|kerkleraren]] en was de patroon van de prominente [[componist]] van [[kerkmuziek]], [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]].

Als [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] Ghislieri maakte hij faam door orthodoxie voor het belang van anderen en zichzelf te plaatsen, en het [[Christenvervolgingen|vervolgen]] van acht [[Frankrijk|Franse]] [[bisschop]]pen wegens [[ketterij]]. Hij was ook een fel tegenstander van [[nepotisme]]: hij berispte persoonlijk zijn voorganger, [[paus Pius IV]], toen die een dertienjarig lid van zijn familie kardinaal wilde creëren en een neef wilde sponsoren met geld uit de pauselijke schatkist.

Als paus had hij ook een grote politieke invloed. Zo [[excommunicatie|excommuniceerde]] hij [[Elizabeth I van Engeland]] wegens het zich afscheuren van de Kerk ([[anglicanisme]]) en het vervolgen van katholieken gedurende haar regeerperiode. Hij zorgde ook voor de totstandkoming van de [[Heilige Liga (1571)|Heilige Liga]], een verbond van katholiekgezinde staten, die, alhoewel zwaar in de minderheid, een overwinning behaalden op de [[Ottomaanse Rijk|Ottomanen]] bij de [[slag bij Lepanto]] op [[7 oktober]] [[1571]] en zo een Ottomaanse [[invasie]] van [[Europa (werelddeel)|Europa]] vermeden. Pius V schreef deze overwinning toe aan de hulp van de [[Maria (moeder van Jezus)|Heilige Maagd Maria]], verkregen door het bidden van de [[rozenkrans]], en stelde het feest van de [[Onze-Lieve-Vrouw van de Heilige Rozenkrans|Heilige Maagd Maria van de Rozenkrans]] in. Het feest vindt plaats op [[7 oktober]], ter nagedachtenis van de overwinning.

==Opkomst==
[[afbeelding:Bad Wörishofen, Klosterkirche, Pius V.jpg|thumb|Standbeeld Pius V in de kloosterkerk van Bad Wörishofen]]
Antonio Ghislieri werd geboren in [[1504]] te Bosco, nabij [[Alessandria (stad)|Alessandria]], in het [[hertogdom Milaan]], als zoon van arme ouders afkomstig uit [[Bologna (stad)|Bologna]], Paolo Ghislieri en Domenica Augeria. Hij hoedde schapen tot hij op veertienjarige leeftijd intrad in de ''[[Dominicanen|Ordo Praedicatorum]]'', beter bekend als de dominicanen, en nam de kloosternaam ''Michele'' aan. Hij ging van het klooster van [[Voghera]] naar dat van [[Vigevano]] en vervolgens naar het dominicanerklooster van [[Bologna (stad)|Bologna]], alwaar hij studeerde. Hij werd tot [[Wijding|priester gewijd]] in [[Genua (stad)|Genua]] in [[1528]] en werd door zijn orde naar [[Pavia (stad)|Pavia]] gestuurd. Aldaar gaf hij zestien jaar les in de theologie. In [[Parma (stad)|Parma]] schreef hij dertig voorstellen ter ondersteuning van de [[Heilige Stoel]] en tegen de ketterij, die allen werden goedgekeurd.

Als [[prior]] van meer dan een dominicaner[[priorij]] gedurende een periode van een groot verval van morele normen en waarden, stond hij op discipline en werd, naar zijn eigen wens, benoemd tot [[Inquisitie|inquisiteur]] in [[Como (stad)|Como]] en Bergamo. Omdat zijn hervormingsijver op veel weerstand stuitte, werd hij gedwongen om naar [[Rome (stad)|Rome]] terug te keren in [[1550]] waar hij deelnam aan diverse inquisitoriale opdrachten van de ''[[Congregatie voor de Geloofsleer|Congregatio Romanae et Universalis Inquisitionis]]''. [[Paus Paulus IV]], die reeds als kardinaal Caraffa toonde dat hij een voorkeur had voor Michele Ghislieri, installeerde hem in leiding van de Inquisitie in [[1551]] als commissaris-generaal en benoemde hem tot bisschop van Sutri en Nepi op [[4 september]] [[1556]]. Tien dagen later werd hij tot bisschop gewijd in de [[Sixtijnse Kapel|Sixtijnse kapel]] door kardinaal Giovanni Michele Saraceno met Giovanni Beraldo, bisschop van Telese, en Nicola Majorano, bisschop van Molfetta, als co-consecratoren. In datzelfde jaar werd hij ook benoemd tot inquisiteur in [[Milaan (stad)|Milaan]] en in [[Lombardije]].

In [[1557]] creëerde paus Paulus IV hem tot kardinaal-priester op het consistorie van [[15 maart]] [[1557]] en stond sindsdien bekend als ''kardinaal Alessandrino''. Op 24 maart ontving hij de rode galero en zijn titelkerk, ''S. Maria sopra Minerva''. Op [[14 december]] [[1558]] werd hij benoemd tot grootinquisiteur van Lombardije. Hij nam, na de dood van paus Paulus IV, deel aan het [[conclaaf]] van [[1559]], dat [[paus Pius IV]] verkoos. Onder het [[pontificaat]] van deze paus werd hij [[bisdom Mondovì|bisschop van Mondovì]] in [[Piëmont]], maar zijn tegenstand tegenover deze paus zorgde ervoor dat hij ontslagen werd uit de dienst van het pauselijk paleis en dat zijn verdiende macht als inquisiteur grondig beperkt werd.

==Pontificaat==
===Verkiezing===
Voordat hij bezit kon nemen van zijn bisschopszetel in Mondovì stierf [[paus Pius IV]]. Op [[7 januari]] [[1566]] werd kardinaal Ghislieri [[Conclaaf|verkozen]] tot paus en nam de pausnaam Pius aan. Tien dagen later werd hij [[kroning|gekroond]], op zijn tweeënzestigste verjaardag.

===Beleid===
Bewust van de noodzaak om de discipline en [[moraal]] in Rome te herstellen om een succesvol pontificaat te verzekeren, ging hij meteen te werk door de kosten van het pauselijk hof te verminderen in de lijn van de dominicanen, de orde waartoe hij behoorde. Zo dwong hij de geestelijken in zijn hofhouding een vaste residentie te nemen, reguleerde de [[Belasting (fiscaal)|belasting]]en, verbande [[prostitutie|prostituees]] en gaf meer belang aan de plechtigheden in het algemeen en de [[liturgie]] van de [[Mis|Heilige Mis]] in het bijzonder. In ruimer perspectief werd zijn beleid gekenmerkt door efficiënte striktheid, het onderhouden en verbeteren van de doeltreffendheid van de Inquisitie en het bekrachtigen van de canoniën en decreten van het [[Concilie van Trente]] en de geldigheid ervan over alle eerdere teksten.

In de lijst van de belangrijkere [[Bul (document)|pauselijke bullen]] die door hem werden uitgevaardigd, neemt de bul ''[[In Coena Domini]]'' ([[1568]]), een bewerking van gelijknamige eerdere bullen, een prominente plaats in. Andere zaken die licht werpen op het karakter en het beleid van paus Pius V zijn zijn verbod op [[Winst (onderneming)|winst]] ([[februari]] [[1567]] en [[januari]] [[1570]]); de veroordeling van [[Michel de Bay]], een ketterse Leuvense professor ([[1567]]); de herziening van een liturgisch boek, het [[Getijde (gebed)|brevier]] ([[juli]] [[1568]]); de afwijzing van de ''"dirum nefas"'' ([[augustus (maand)|augustus]] [[1568]]); de verbanning van de [[Joden]] uit de [[Kerkelijke Staat|Kerkelijke Staten]], behalve Rome en [[Ancona (stad)|Ancona]] ([[1569]]); de verplichting tot het gebruik van het [[Tridentijnse ritus|hervormde missaal]] ([[juli]] [[1570]]); de bevestiging van de voorrechten van de Sociëteit van de Kruisvaarders voor de Inquisitie ([[oktober]] [[1570]]); de [[Dogma (christendom)|dogmatische]] zekerheid van de [[Onbevlekte Ontvangenis van Maria|Onbevlekte Ontvangenis]] van de [[Maria (moeder van Jezus)|Heilige Maagd]] ([[november]] [[1570]]); de onderdrukking van de broeders humiliaten wegens buitensporige uitgaven (februari [[1571]]); bekrachtiging van het nieuwe officie van de Heilige Maagd ([[maart]] [[1571]]); het handhaven van de dagelijkse recitatie van de [[Getijde (gebed)|Getijden]] (september 1571); en het kopen van steun tegen de Ottomanen door het aanbieden van algemene [[gratie]] (''vergeving van de zonden'') (maart [[1572]]).

Op zich was Pius V geen hervormer, maar eerder iemand die eenheid in de Kerk wilde. Met behulp van regelgeving zorgde hij ervoor dat de orde van de koorgebeden geregeld werd en de rituelen van de Heilige Mis werden vastgelegd. Dus geen herziening, maar eerder een bevestiging. Zijn doel was een universele Kerk creëren waarbij de Mis overal hetzelfde en gelijk is.

====Liturgie====
Na zijn [[Conclaaf|verkiezing tot paus]] heeft Pius V zich volledig ingezet voor de realisering van de bepalingen van het [[Concilie van Trente]] (1545 - 1563). Hij verpersoonlijkt de katholieke [[contrareformatie]]. Meteen in 1566 liet hij de ''[[Romeinse Catechismus|Catechismus Romanus]]'' verschijnen. In 1568 verscheen het herziene Romeins [[Getijde (gebed)|brevier]] en in 1570 een herzien [[Tridentijnse ritus|missaal]], dat vanaf 1570 tot 1969, het jaar van de invoering van een Nieuwe Liturgie ([[Novus Ordo Missae]]) door [[Paus Paulus VI]] (1963-1978), de enige ordo was die wereldwijd door katholieke priesters op alle continenten gebruikt werd. Het gebruik van deze Liturgie van Pius V, de zogenaamde '[[Tridentijnse ritus|Tridentijnse H. Mis]]', werd echter nooit afgeschaft en dit wordt door het [[motu proprio]] dat op 14 september 2007 van kracht werd bevestigd.

In 1569 benoemde Pius V een commissie ter herziening van de tekst van de [[Vulgaat|Vulgata]], de officiële Latijnse Bijbelvertaling.

=====Pauselijke gewaden=====
Pius V voerde de gewoonte in dat pausen een wit gewaad dragen, oorspronkelijk het witte dominicaanse habijt, echter zonder de bijbehorende zwarte mantel.

===Contrareformatie===
Pius V verpersoonlijkt de katholieke [[contrareformatie]]. De reformatie viel het pauselijke primaatschap aan en hij wenste dan ook te voorkomen dat deze stroming zich uitbreidde. In Frankrijk, waar zijn invloed groot was, nam hij verschillende maatregelen tegen de protestante hugenoten. Het regelde de uitzetting uit het bisschopsambt van kardinaal [[Odet de Coligny]] en zeven andere Franse bisschoppen die zich tot het protestantisme hadden bekeerd. Ook verklaarde hij het koninklijke edict dat de protestantse erediensten tolereerde in Frankrijk ongeldig, introduceerde hij de Roomse catechismus, herstelde het pauselijke gezag en verzette zich tegen elke overeenkomst met adellijke hugenoten.

====Elizabeth I van Engeland====
Als antwoord op het aannemen van koningin [[Elizabeth I van Engeland]] van het leiderschap van de [[Anglicaanse Kerk]] steunde hij [[Maria I van Schotland]], Elizabeths nicht, bij haar aanspraken op de Engelse troon. Een belangrijke beslissing in de geschiedenis van het Engeland onder de heerschappij van Elizabeth I was de publicatie van een pauselijke bul, ''Regnans in Excelsis'',op [[27 april]] [[1571]]. In deze bul werd verordend dat Elizabeth een ketter was en ontsloeg het al haar onderdanen van plichten tegenover haar. Elizabeth reageerde hier door katholieken zeer hevig te vervolgen in haar koninkrijk.

===Heilige Liga===
Hij stond aan de wieg van de Heilige Liga, een (militair) verbond tussen Spanje en Venetië met als doel een front te vormen tegen de Ottomanen. Door deze Liga werd een Ottomaanse invasie gestuit bij de beslissende [[slag bij Lepanto]] op [[7 oktober]] [[1571]] door een vloot verenigd onder don [[Juan van Oostenrijk]]. Hij zou het einde van de veldslag geweten hebben ook al was hij in Rome op dat moment.

Er werden onder zijn pontificaat drie nationale synoden gehouden: een te [[Napels (stad)|Napels]] onder kardinaal Alfonso Caraffa, wiens familie, op aanvraag, in ere hersteld was door paus Pius V; een in [[Milaan (stad)|Milaan]] onder kardinaal [[Carolus Borromeüs]], die later heilig werd verklaard; en een in [[Machim]].

==Overlijden en heiligverklaring==
Pius V overleed op 1 mei 1572. In 1672 werd hij zalig verklaard door [[Paus Clemens X|Clemens X]] en in 1712 volgde zijn heiligverklaring door [[Paus Clemens XI|Clemens XI]]. Zijn feestdag is [[30 april]].

{{Commonscat|Pius V}}
{{Navigatie pausen}}

[[Categorie:Paus|Pius V]]
[[Categorie:Heilige in het christendom|Pius V]]
[[Categorie:Italiaans heilige of zalige|Pius V]]
[[Categorie:Dominicaan]]
[[Categorie:Tridentijnse ritus]]
[[Categorie:16e-eeuws bisschop]]

Paus Pius V - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd