Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-05-12T08:09:22Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox paus
| afbeelding = Papa Nicolau II.jpg
| naam = Nicolaas II
| echte naam = Gerard van Bourgondië
| geboren = ???
| overleden = [[19 juli|19]] of [[27 juli]] [[1061]]
| voorganger = [[Paus Stefanus IX (X)|Stefanus IX (X)]]
| paus = [[1058]]-[[1061]]
| opvolger = [[Paus Alexander II|Alexander II]]
}}
'''Nicolaas II''', geboren als ''Gerard van Bourgondië'' ([[Château de Chevron]] ([[Mercury (Savoie)]]), ca. [[990]]-[[995]] – [[Florence (stad)|Florence]], [[27 juli]] [[1061]]) was paus van [[1058]] tot aan zijn dood in 1061.

== Biografie ==
=== Voor het pausschap ===
Nicolaas II werd geboren als zoon uit een adellijke familie, het [[huis Chevron Villette]], heren van het [[kasteel van Chevron]] bij [[Mercury (Savoie)|Mercury]] in de [[Savoye (land)|Savoye]] en was evenals zijn voorganger, [[paus Stefanus IX (X)]] [[seculiere kanunnik|kanunnik]] in [[Luik (stad)|Luik]] geweest. In [[1046]] werd hij tot [[bisschop]] van [[Florence (stad)|Florence]] gewijd, waar hij de leefgewoontes binnen de kerkelijke gemeenschap en onder geestelijken verbeterde, waartoe onder andere in 1055 een concilie werd bijeengeroepen onder toezicht van [[paus Victor II]].

=== Het conclaaf ===
In de 10e tot 12e eeuw waren de [[graven van Tusculum]] een bepalende factor binnen het wereldlijke en kerkelijke bestuur van Rome. In een periode van 100 jaar waren er al 6 pausen<ref>[[Paus Johannes XI|Johannes XI]], [[Paus Johannes XII|Johannes XII]], [[Paus Benedictus VII|Benedictus VII]], [[Paus Benedictus VIII|Benedictus VIII]], [[Paus Johannes XIX|Johannes XIX]] en [[Paus Benedictus IX|Benedictus IX]]</ref> uit hun midden gekozen, en toen in 1058 paus Stephanus kwam te overlijden, schoven zij opnieuw een kandidaat uit hun midden naar voren: Giovanni Mincio, die de naam [[tegenpaus Benedictus X|Benedictus X]] aannam.<ref>Zie voor het jaar 1058 ook [[Gregorius II van Tusculum]].</ref> Deze keuze was tegen de zin in van verschillende [[kardinaal (geestelijke)|kardinalen]], die meenden dat de pauszetel onrechtmatig verkregen was, en tegen de uitdrukkelijke wens in van de overleden paus, die erop had gestaan, dat bij de nieuwe pauskeuze Hildebrand van Sovana, de latere [[paus Gregorius VII]], aanwezig zou zijn. Uit angst voor represailles vluchtten de opstandige kardinalen weg uit [[Rome (stad)|Rome]].

Van Sovana, die van het overlijden van de paus hoorde toen hij op terugreis naar Rome was, was ook fel gekant tegen Benedictus X en wist daarbij de steun te verkrijgen van [[Godfried II van Lotharingen]] en [[Agnes van Poitou (1024-1077)|keizerin Agnes]]. Op zijn voorspraak werd Nicolaas II voorgedragen als de enige kandidaat en in 1058 werd hij dan ook in [[Siena (stad)|Siena]] door de kardinalen gekozen (hierdoor werd Benedictus een [[tegenpaus]]). Op zijn weg terug naar Rome belegde de nieuwe paus een [[synode]] in [[Sutri]] waar in aanwezigheid van de hertog van Lotharingen en de keizerlijke kanselier de afzetting van Benedictus X werd afgekondigd. In januari 1059 werd Benedictus uit Rome verdreven, waarna op [[24 januari]] 1059 de kroning van Nicolaas II plaatsvond.

=== Pontificaat ===
==== Afrekening met tegenpaus ====
Hoewel Benedictus uit Rome was verdreven, bleef de dreiging van hem en zijn aanhang bestaan. Hierop besloot Nicolaas II om Hildebrand van Sovana aan te stellen als legaat om in onderhandeling te gaan met de [[Normandië]]rs in Zuid-Italië. Door de erkenning van [[Richard I van Capua|Richard Drengot]] als [[prins van Capua]] waren de Normandiërs bereid Nicolaas te steunen in zijn strijd tegen de tegenpaus.

De eerste confrontatie vond plaats bij [[Campagna]], maar eindigde niet in de gewenste val. Wel stelde het de paus in staat om bezoeken te brengen aan [[Spoleto (stad)|Spoleto]], [[Farfa]] en [[Osimo]].

Aan het einde van 1059 reisde Nicolaas af naar [[Melfi]], waar hij in een bijeengeroepen synode de alliantie met de Normandiërs bevestigde. Aan [[Robert Guiscard]] werd de soevereiniteit toegekend over [[Apulië]], [[Calabrië]] en [[Sicilië]] indien hij erin zou slagen de [[Saracenen]] van het eiland te verdrijven. Als tegenprestatie betaalde Guiscard een jaarlijkse schatting aan de Pauselijke Staat en beloofde hij de Pauselijke Staat te beschermen. Een soortgelijke overeenkomst werd afgesloten met de prins van Capua.

Na de synode keerde Nicolaas terug naar Rome, vergezeld door een leger van Normandiërs, en dwong Benedictus X uiteindelijk te capituleren. In 1060 werd Benedictus gevangengenomen.

==== Procedure met betrekking tot pauskeuze ====
Om toekomstige pausverkiezingen te vrijwaren van onregelmatigheden introduceerde Nicolaas II hervormingsmaatregelen, waarvan de vijf hoofdpunten waren:
*Bij de dood van de paus moesten de kardinaal-bisschoppen samen overleggen over een kandidaat en nadat zij overeenstemming daarover hadden bereikt, moesten zij en de andere kardinalen verdergaan met de keuze. De overige clerus en de leken hadden het recht om hun keuze toe te juichen
*De paus-kandidaat moest lid zijn van de Romeinse clerus; vond men daar geen geschikte kandidaat, dan mocht er iemand van een ander diocees worden gekozen.
*De pauskeuze moest gehouden worden in Rome, behalve wanneer een vrije keuze het daar onmogelijk maakte.
*Als een oorlog of andere omstandigheden de plechtige kroning van de nieuwe paus verhinderden, dan was door zijn keuze de kandidaat toch al in functie
*De keuze werd voorgelegd aan de keizer
In een pauselijke bul, [[In Nomine Domini]] uit 1059 werden deze punten bekendgemaakt.

De reactie op deze hervorming was van Duitse kant zeer negatief. Niet alleen zagen zij de invloedssfeer van de keizer in Italië slinken door het bondgenootschap van de paus met de Normandiërs, ook de beperking aan invloed bij de kandidaatstelling voor een nieuwe paus was een directe aanval op de zeggenschap van de keizer.

Toch weerhield het Nicolaas II er niet van om de nieuwe procedure in 1060 op een synode te herbevestigen. Hierop werd in Duitsland een vergadering belegd,waarbij de besluiten van Nicolaas ongeldig werden verklaard en waarbij besloten werd tot afzetting van de paus. Dit besluit zou leiden tot een [[schisma]] in de kerk, waarbij na de dood van Nicolaas II Honorius II als nieuwe paus naar voren geschoven en gekroond werd (en tegenpaus werd) en Alexander II als rechtmatige paus door de kardinalen werd gekozen en gekroond. Pas in [[1064]], tijdens de [[Synode van Mantua (1064)|Synode van Mantua]], zou een einde komen aan deze tweespalt.

==== Kerkelijke en geestelijke zuiverheid ====
Onder Nicolaas II werd een begin gemaakt om een einde te maken aan misstanden binnen de katholieke kerk. Zo werd simonie verboden en werd een hernieuwd verbod ingesteld op huwelijken van geestelijken<ref>Het fenomeen [[Nicolaïsme]]</ref>. Deze gedachtegang sloot aan op de hervormingsbeweging [[Pataria]], die in [[Milaan (stad)|Milaan]] actief was en die zich in het bijzonder verzette tegen het decadente gedrag van de aartsbisschop [[Guido da Velate]]. Doordat de weerstand tegen hem uit de hand dreigde te lopen, was Nicolaas II genoodzaakt er afgevaardigden naartoe te sturen om de situatie te bedaren.

Ook werden vermeende dwalingen in de kerkelijke leer aangepakt. Zo werd de geëxcommuniceerde [[Berengarius van Tours]], die o.a. Christus’ werkelijke aanwezigheid in de eucharistie ontkende, verplicht een formulier te tekenen, waarbij hij zich zou distantiëren van zijn eerdere uitlatingen.

== Dood ==
Op 27 juli 1061 overleed Nicolaas II. Hij werd begraven in de Sint-[[Reparata (heilige)|Reparata]] kathedraal te Florence (de kerk waarvan de resten gelegen zijn onder de huidige [[Santa Maria del Fiore|Dom van Florence]].

== Externe links ==
* [http://www.newadvent.org/cathen/11055a.htm "Pope Nicholas II"], lemma in [[Catholic Encyclopedia]], 1913
* [https://web.archive.org/web/20080210012450/http://www.bertsgeschiedenissite.nl/middeleeuwen/eeuw11/noormannen_italie.htm Geschiedenis Normandiërs]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie pausen}}
{{Commonscat|Nicolaus II}}

[[Categorie:Paus|Nicolaas II]]
[[Categorie:Bisschop in Italië in de 11e eeuw]]

Paus Nicolaas II - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd