https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Paus_Benedictus_XIVPaus Benedictus XIV - Bewerkingsoverzicht2026-04-15T17:03:33ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Paus_Benedictus_XIV&diff=168049&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2025-05-12T08:06:10Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie artikel|Voor het artikel over de gelijknamige tegenpaus, zie [[tegenpaus Benedictus XIV]] (1425–1430)}}<br />
{{Infobox paus<br />
| afbeelding = Benoit XIV.jpg<br />
| naam = Benedictus XIV<br />
| echte naam = Prospero Lorenzo Lambertini<br />
| geboren = 31 maart 1675<br />
| overleden = 3 mei 1758<br />
| voorganger = [[Paus Clemens XII|Clemens XII]]<br />
| paus = 1740–1758<br />
| opvolger = [[Paus Clemens XIII|Clemens XIII]]<br />
| conclaaf = [[Conclaaf van 1740]]<br />
| wapen = C o a Bennedetto XIV.svg<br />
}}<br />
<br />
'''Benedictus XIV''', geboren als '''Prospero Lorenzo Lambertini''' ([[Bologna (stad)|Bologna]], [[31 maart]] [[1675]] – [[Rome (stad)|Rome]], [[3 mei]] [[1758]]), was de 247e [[paus (hoofdbetekenis)|paus]]. Hij was het hoofd van de [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholieke Kerk]] van 1740 tot 1758. Hij wordt gezien als de grootste paus uit de [[18e eeuw]].<ref>{{fr}}''Histoire du Catholicisme'', J.-B. Duroselle, [[Que sais-je ?]], 1949</ref><ref name="Winkler Prins">[[Winkler Prins Encyclopedie]], zesde druk, 1967</ref> Hij maakte zich ook zeer verdienstelijk op het gebied van het [[canoniek recht]] en in de [[wetenschap]].<ref name="Winkler Prins"/><ref name="BBKL">{{de}}[http://www.bautz.de/bbkl/b/benedikt_xiv_p.shtml BENEDIKT XIV.], Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, Friedrich Wilhelm Bautz, 1990</ref><ref>{{en}}[http://www.newadvent.org/cathen/02432a.htm Pope Benedict XIV], [[Catholic Encyclopedia]], 1913</ref><br />
<br />
== Periode voor zijn pontificaat (1675–1740) ==<br />
Benedictus XIV behoorde tot een adellijke familie uit Bologna. Hij was de zoon van Marcello Lambertini en Lucrezia Bulgarini en werd [[jurist]] en [[theoloog]]. Hij begon zijn studies bij de [[Somaschi]]priesters in Bologna. Vanaf 1688 studeerde hij [[retorica]], [[filosofie]] en theologie aan het Collegium Clementinum in Rome. Op 11 september 1694 behaalde hij zijn doctoraat aan de [[Universiteit Sapienza Rome|La Sapienza-universiteit]] te Rome. In 1724 werd hij tot priester gewijd en, in zijn hoedanigheid van prelaat aan de [[Curie (Pauselijke hofhouding)|Curie]], benoemd tot titulair [[Aartsbisdom Teodosia|aartsbisschop van Teodosia]].<br />
<br />
Lambertini werd in 1727 [[Aartsbisdom Ancona-Osimo|bisschop van Ancona]], daarna [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] en in 1731 aartsbisschop van Bologna. Hij was een van de belangrijkste adviseurs van zijn voorganger [[Paus Clemens XII|Clemens XII]].<br />
<br />
== Pontificaat (1740–1758) ==<br />
Na een moeizaam, politiek [[conclaaf van 1740|conclaaf]] dat zes maanden duurde, werd hij op 17 augustus 1740 tot paus gekozen. Benedictus XIV zou tegen de kardinalen gezegd hebben: “Als jullie een heilige zoeken, neem [[Vincent Lodewijk Gotti|Gotti]], als jullie een staatsman zoeken, neem [[Pompeo Aldrovandi|Aldrovandi]], maar als jullie een eerlijk mens zoeken, neem dan mij”. Zijn pontificaat werd gekenmerkt door grote hervormingsgezindheid: hij hervormde de opleiding van [[priester (hoofdbetekenis)|priesters]] en een groot aantal pauselijke instellingen.<br />
<br />
In de zogenoemde [[Ritenstrijd]] tussen de [[jezuïeten]][[missionaris]]sen enerzijds en de [[dominicanen]] en [[franciscanen]] anderzijds kregen de laatsten gedaan dat Benedictus de jezuïeten de toepassing van [[China (hoofdbetekenis)|Chinese]] [[rite (religie)|riten]] en gebruiken verbood met de [[bul (document)|bullen]] ''Ex quo singulari'' (11 juli 1742) en ''Omnium sollicitudinum'' (12 september 1744). Dit was er mede oorzaak van dat vele nieuwe bekeerlingen in [[China (hoofdbetekenis)|China]] de Kerk verlieten. Het verbod zou later door [[paus Pius XII]] in [[1939]] worden aangepast.<br />
<br />
In zijn [[encycliek]] ''Allatae sunt'' (26 juli 1755)<ref>{{en}}[http://www.papalencyclicals.net/Ben14/b14allat.htm Allatae sunt], Engelse vertaling</ref> steunde hij de [[Oosters-katholieke kerken|uniaten]] in hun wens om hun eigen [[oosterse liturgie]] te behouden.<br />
<br />
In de hevige discussies rond het [[jansenisme]] nuanceerde hij op 16 oktober 1756<ref>{{en}}[http://www.papalencyclicals.net/Ben14/b14exomn.htm Ex Omnibus], 16 oktober 1756</ref> het gebruik om de [[laatste heilige sacramenten|laatste sacramenten]] te weigeren aan Franse geestelijken die nog gekant waren tegen ''[[Unigenitus]]'', de bul uit 1713 die bepaalde aspecten van het jansenisme veroordeeld had.<br />
<br />
In de [[Kerkelijke Staat|Pauselijke Staten]] verminderde hij de [[belasting (fiscaal)|belastingdruk]], moedigde de [[landbouw]] aan en ondersteunde hij de [[vrijhandel]]. Hij werd paus in een moeilijke tijd, waarin er veel conflicten waren tussen de [[Heilige Stoel]] en een groot aantal katholieke landen, met name over vraagstukken als wie er het recht had [[bisschop]]pen te benoemen. Hij stelde zich hierin verzoenend op en deed verregaande concessies ([[concordaat]] met [[Koninkrijk Napels|Napels]] (1741), [[Spanje]] (1753), [[Habsburgse monarchie|Oostenrijk]] (1757)). Hij erkende ook [[Frederik II van Pruisen]] (1712-1786) als koning.<br />
<br />
[[Bestand:BentoXIVb.jpg|thumb|300px|Grafmonument van Benedictus XIV door Pietro Bracci (1758)]]<br />
Aan diegenen die verantwoordelijk waren voor het opstellen van de [[Index librorum prohibitorum|index]] vroeg hij behoedzaam te werk te gaan (1758). Benedictus XIV publiceerde verschillende werken over het [[Canoniek recht|kerkelijk recht]] en voerde hervormingen door in de [[liturgie]], de [[biecht]] en het [[kerkelijk huwelijk|huwelijk]].<br />
<br />
De opkomst van een stedelijke bestuurselite die naast de oudere [[feodaliteit|feodale adel]] bestond noopte de paus tot het invoeren van regelgeving voor de [[Romeinse adel]]. De bul ''[[Urbem Romam]]'', die op 12 januari 1746 werd afgekondigd, gaf Rome voor het eerst een streng [[adelstatuut]]. Dit statuut is nu nog steeds geldig.<br />
<br />
Hij was de eerste paus die het huwelijk tussen protestanten en katholieken erkende: de bul ''Benedictina (declaratio)'' van 4 november 1741 verklaarde de gemengde huwelijken die in de [[Lage Landen (staatkunde)|Lage Landen]] zonder de [[tridentijnse mis|tridentijnse]] vorm gesloten waren geldig. Deze bul is tot 1907 de grondslag geweest van het kerkelijk huwelijksrecht in confessioneel gemengde streken. Bijna iedereen ervoer hem als sympathiek, waaronder ook niet-katholieken en aanhangers van de [[Verlichting (stroming)|Verlichting]] ([[Voltaire]] droeg zijn toneelstuk [[Mohammed (toneelstuk)|Mohammed]] aan hem op). [[Charles Montesquieu]] kreeg van hem [[dispensatie (kerkelijk recht)|dispensatie]] voor de [[vasten]].<br />
<br />
De [[heiligverklaring]]sprocessen geschieden thans nog steeds volgens de strenge regels die door hem zijn opgesteld. Hij hervormde ook de [[heiligenkalender]] en beperkte daarbij het aantal heiligenfeesten.<br />
<br />
Benedictus XIV was gedurende zijn hele leven actief als geleerde en richtte verschillende academies en leerstoelen op. Hij liet [[Giuseppe Simone Assemani]] de eerste catalogus van de handschriften van de [[Biblioteca Apostolica Vaticana|Vaticaanse Bibliotheek]] opstellen (1743 en 1757).<br />
<br />
Hij veroordeelde in 1741 de [[slavernij]] in de pauselijke bul ''Immensa Pastorum Principis''. In 1742 verscheen de [[apostolische constitutie]] ''Ex quo Singulari''. Dit was het laatste pauselijke besluit in de Ritenstrijd. Het werd de [[missie van de jezuïeten in China]] nu definitief verboden om Chinese riten in het christelijk geloof te [[accommodatie (aanpassing)|accommoderen]].<br />
<br />
Zijn grafmonument in de [[Sint-Pietersbasiliek|Sint-Pieter]] is van [[Pietro Bracci]] (1758).<br />
<br />
== Werken ==<br />
*''De beatificatione et canonisatione'' (vier delen, 1734-1738)<br />
*''De synode diocesana'' (1755)<br />
*''Opera'' (17 delen, 1839-1846)<br />
*''Opera inedita'' (1904)<br />
<br />
== Literatuur ==<br />
*Bettanini, A. M. (1931), ''Benedetto XIV. e la repubblica di Venezia'', Milaan<br />
*Caraccioli, Louis-Antoine (1766 en 1783), ''La vie du Pape Benoît XIV'', Luik (1766) en Parijs (1783)<br />
*Hermans, J. (1979), ''Benedictus XIV en de liturgie: een bijdrage tot de liturgiegeschiedenis van de Moderne Tijd'', Brugge (uitgeverij Emmaüs)<br />
*Morelli, R. (1959), ''La figura e l'opera di Benedetto XIV''<br />
*Pederzini, Novello (1961), ''L'apporto di papa Benedetto XIV. alla dottrina e alle disciplina del matrimonio'', Rome<br />
*Raybaud, Léon Pierre (1963), ''Papauté et pouvoir temporel sous les pontificats de Clément XII et Benoît XIV''<br />
*Valenti, Tommaso (1938), ''Papa Lambertini umoristico'', Rome<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Conclaaf van 1740]]<br />
* [[Tegenpaus Benedictus XIV]]<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* {{en}} {{it}}[https://web.archive.org/web/20080918081016/http://www.papalencyclicals.net/Ben14/index.htm Encyclieken van Paus Benedictus XIV]<br />
* {{en}}[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/blambp.html Gegevens over Benedictus XIV] op www.catholic-hierarchy.org<br />
* {{en}}[http://www.newadvent.org/cathen/02432a.htm Biografie van Benedictus XIV] in de [[Catholic Encyclopedia]] (1913)<br />
* {{de}}[http://www.bautz.de/bbkl/b/benedikt_xiv_p.shtml Biografie van Benedictus XIV] in het Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon<br />
* {{en}}[http://www.fiu.edu/~mirandas/bios1726-ii.htm#Lambertini Biografie van Benedictus XIV] door Salvador Miranda (Florida International University Library)<br />
* {{en}}[http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/PINs/PINs_Sala15_07_057.html Schilderij van Benedictus XIV] in de [[Vaticaanse Musea]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Authority control}}<br />
{{Navigatie pausen}}<br />
<br />
[[Categorie:Bisschop van Ancona]]<br />
[[Categorie:Aartsbisschop van Bologna]]<br />
[[Categorie:Italiaanse adel]]<br />
[[Categorie:Paus|Benedictus XIV]]<br />
[[Categorie:18e-eeuws bisschop]]</div>Colani