Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-05-12T08:09:34Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox paus
| afbeelding = Pope Hadrian IV.jpg
| naam = Adrianus IV
| echte naam = Nicholas Breakspear
| geboren = ca. [[1100]]
| overleden = [[1 september]] [[1159]]
| voorganger = [[Paus Anastasius IV|Anastasius IV]]
| paus = [[1154]]-[[1159]]
| opvolger = [[Paus Alexander III|Alexander III]]
| conclaaf = [[Pausverkiezing van 1154]]
}}

'''Adrianus IV''', geboren als ''Nicholas Breakspear'' ([[Abbots Langley]], ca. [[1100]] – [[Anagni]], [[1 september]] [[1159]]) was [[paus]] van [[1154]] tot [[1159]]. Hij is de enige [[Engeland|Engelse]] paus uit de geschiedenis.

==Jeugd==
Aangenomen wordt dat hij is geboren in [[Abbots Langley]] in [[Hertfordshire]]. Zijn vader was een [[pater]] die leefde in het plaatselijk [[Kathedraal en Abdijkerk van Sint-Albanus|klooster van Sint-Albanus]]. De jonge Nicholas zou zijn eerste onderricht hebben gehad op de kloosterschool. Hij wilde zelf ook toetreden tot het klooster, maar dat werd hem geweigerd. In plaats daarvan vertrok hij naar [[Parijs]] om zijn opleiding te vervolgen. In Frankrijk trad hij alsnog toe tot een klooster bij [[Arles]], waar hij in [[1137]] tot [[Abt (abdij)|abt]] werd verkozen.

Als abt bleek hij een hervormer. Dat leidde tot de nodige onrust en tot klachten tegen hem bij de [[Heilige Stoel]]. Die klachten zorgden ervoor dat hij werd opgemerkt door de toenmalige [[paus Eugenius III]] (1145–53), die hem [[kardinaal (geestelijke)|kardinaal]] en [[bisschop van Albano]] maakte.

Van [[1152]] tot 1154 verbleef Nicholas in [[Scandinavië]] als [[pauselijk legaat]]. Hij was betrokken bij de vestiging van het nieuwe [[aartsbisdom]] in [[Trondheim]] en de instelling van een eigen [[metropoliet]] voor [[Zweden]], dat werd afgescheiden van het (toen) [[Denemarken|Deense]] aartsbisdom in [[Lund (stad in Skåne)|Lund]].

===Verkiezing tot paus===
Na zijn terugkeer uit Scandinavië werd Nicholas eervol ontvangen door de nieuwe [[paus Anastasius IV]] (1153–54). Na diens dood werd Nicholas op 4 december 1154 zelf tot paus verkozen. Hij nam de naam Adrianus IV aan.

Als zijn eerste taak zag hij het neerslaan van het anti-pauselijk sentiment in Rome. Dat sentiment werd vertegenwoordigd door [[Arnold van Brescia]]. Met hulp van [[keizer Frederik I Barbarossa|Frederik Barbarossa]] slaagde Adrianus er in Arnold van Brescia te verslaan. Uit dankbaarheid kroonde hij Barbarossa tot keizer in de [[Sint-Pietersbasiliek]]. Deze kroning markeert de toevoeging van het predicaat ''Heilige'' aan het Roomse Rijk.

=== Laudabiliter ===
In 1155 vaardigde Adrianus de [[bul (document)|bul]] ''[[Laudabiliter]]'' uit, waarmee hij de autoriteit van de Kerk over de Britse eilanden bevestigde. [[Hendrik II van Engeland]] gebruikte de bul in [[1171]] om zijn claim op de soevereiniteit van [[Heerlijkheid Ierland|Ierland]] te bevestigen.

===Byzantium===
Kort na de kroning van Barbarossa vielen troepen van de [[keizer]] van het [[Oost-Romeinse Rijk]] het zuiden van [[Italië]] binnen. Het zuiden, met name [[Sicilië]] werd in die tijd beheerst door de [[Noormannen]]. Adrianus had weinig op met hen. Bovendien zag hij een mogelijkheid om het [[schisma]] van [[1054]] te herstellen. Hij steunde daarom de [[Byzantijnse Keizerrijk|Byzantijnse]] keizer [[Manuel I Komnenos|Manuel Comnenus]]. De keizer op zijn beurt droomde van een herstel van het [[Romeinse Rijk]].

Na aanvankelijke successen dolven de troepen van de paus en de keizer uiteindelijk het onderspit in de slag om [[Brindisi (stad)|Brindisi]]. Het herstel van de keizerlijke macht over Italië was daarmee voorgoed buiten beeld. Hetzelfde gold voor de wens van de paus. Daarbij was het ook zeer de vraag of de aanspraak van de paus op religieuze superioriteit voor de [[orthodox]]e gelovigen acceptabel zou zijn geweest.

===Strijd met Barbarossa ===
Op de [[Rijksdag van Besançon]] in oktober [[1157]] verzette Adrianus zich via zijn gezant, de latere [[paus Alexander III]], tegen [[keizer Frederik I Barbarossa]]. De strijd ging met name om het recht bisschoppen te benoemen. De paus had hiervoor een brief geschreven aan de keizer welke ongelukkig vertaald werd. Het woord ''beneficia'' werd uitgelegd in de [[feodalisme|feodale]] betekenis van het woord, hetgeen Barbarossa als een ernstige belediging opvatte. De keizer als [[vazal]] van de paus was voor hem onverteerbaar. Adrianus heeft daarna nog wel getracht in een nieuwe brief het misverstand te verklaren, maar de relatie tussen beiden was definitief verbroken.

Adrianus stond op het punt om Barbarossa te [[excommunicatie|excommuniceren]] toen hij stierf.

{{Navigatie pausen}}
{{Commonscat|Hadrianus IV}}

{{Bibliografische informatie}}
[[Categorie:12e-eeuws bisschop]]
[[Categorie:12e-eeuws abt]]
[[Categorie:Bisschop van Albano]]
[[Categorie:Brits rooms-katholiek bisschop]]
[[Categorie:Brits kardinaal]]
[[Categorie:Paus|Adrianus IV]]

Paus Adrianus IV - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd