https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=PatronaatsgebouwPatronaatsgebouw - Bewerkingsoverzicht2026-08-12T16:54:29ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Patronaatsgebouw&diff=151445&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T02:14:00Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Bouw patronaat, Udenhout.jpg|thumb|Werkers aan het patronaatsgebouw in [[Udenhout]]]]Een '''patronaatsgebouw''' is een pand dat speciaal gebouwd is ten behoeve van bijeenkomsten van het [[patronaat (rooms-katholicisme)|patronaat]].<br />
<br />
== Nederland ==<br />
Bijna elk patronaatsgebouw kende een grote zaal met [[toneel (vloer)|toneel]]. Daar vonden de gemeenschappelijke activiteiten plaats: de preken en toespraken, de ontspanning, de gymnastiek en de regelmatig terugkerende feestavonden met zang en dans. Om de grote zaal heen, of op een verdieping, lagen kleinere ruimtes die gebruikt werden als leslokaal. De oudste patronaatsgebouwen in Nederland dateren van begin 20e eeuw. Rond 1930 telde het land er een kleine 500.<ref>[http://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/114023/mmubn000001_132028034.pdf?sequence=1 {{aut|Peter Selten}} (1991): ''Het apostolaat der jeugd. Katholieke jeugdbewegingen in Nederland 1900-1941'', proefschrift, Acco, Nijmegen, blz. 139, geraadpleegd 18 februari 2015]</ref> In de [[volksmond]] werd het gebouw zelf vaak aangeduid als ''het patronaat''.<br />
<br />
=== Nieuwe bestemmingen ===<br />
[[Bestand:haarlem Patronaat.jpg|thumb|Poppodium Patronaat te Haarlem]]<br />
Toen de patronaten hun onderwijsactiviteiten moesten beëindigen, veranderde de bestemming van het patronaatsgebouw drastisch. Sommige panden werden in gebruik genomen als schoolgebouw. Voor de meeste gebouwen verschoof het gebruik echter geheel naar sociale en culturele activiteiten. Het gebouw kreeg in veel [[parochie (kerkelijke gemeente)|parochies]] de functie van [[parochiehuis]], de centrale plaats van het [[rooms-katholieke Kerk|rooms-katholieke]] sociale en culturele leven. Inmiddels zijn veel patronaatsgebouwen gesloopt. Enkele gebouwen zijn nog in gebruik, meestal na een of meer grondige verbouwingen. Een bekend voorbeeld van het laatste is poppodium [[Patronaat (Haarlem)|Patronaat]] te [[Haarlem]].<br />
<br />
== Erfgoed ==<br />
Een aantal van de voormalige patronaatsgebouwen die in (vrijwel) oorspronkelijke staat behouden zijn gebleven, is erkend als [[Onroerend erfgoed (monument)|onroerend erfgoed]]. In Nederland hebben deze gebouwen in veel gevallen de status van [[gemeentelijk monument]] of [[rijksmonument]] gekregen.<br />
<gallery widths="200" heights="200"><br />
Bestand:Delft - Simonsstraat 113-117.jpg|Simonsstraat 113-117 [[Delft]] (1929)<br />
Bestand:Heerlen-Sittarderweg 143 (1).jpg|Sittarderweg 143 [[Heerlen]] (1920)<br />
Bestand:Patronaatsgebouw 2e Haagstraat 40 Helmond Monument 513079.jpg|2e Haagstraat 40 [[Helmond]] (1927)<br />
Bestand:Patronaat-Mierlo.jpg|Heer van Scherpenzeelweg 14 [[Mierlo]] (1914)<br />
Bestand:521217-PatronaatStJozef.jpg|Veemarktstraat 33 [[Tilburg]] (1925)<br />
Bestand:RM517471 Oudewater - Kapellestraat 1.jpg|Kapellestraat 1 [[Oudewater]] (1916)<br />
</gallery><br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Rooms-Katholieke Kerk]]</div>Colani