Colani op 18 nov 2023 om 18:23

2023-11-18T18:23:36Z

Nieuwe pagina

[[Bestand:Pastoor van ars.jpg|miniatuur|[[Johannes Maria Vianney]], [[patroonheilige]] van de parochiepriesters]]
De '''pastoor''' is binnen de [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholieke Kerk]], de [[Anglicaanse Gemeenschap]] en de [[oudkatholieke Kerk]] de [[priester (hoofdbetekenis)|priester]] die door de [[bisschop]] benoemd wordt als verantwoordelijke van een [[parochie (kerk)|parochie]]. Het woord ''pastoor'' komt van het [[Latijn]]se woord ''[[pastor]]'', dat ''herder'' betekent. Dat verklaart waarom een pastoor soms over zijn kudde spreekt.

De [[aanspreekvorm]] voor een pastoor is "Zeereerwaarde Heer Pastoor".

==Katholieke Kerk==
In sommige parochies krijgt een pastoor hulp van andere priesters. Deze worden [[parochievicaris]] genoemd, maar zijn vaak beter bekend als ''[[kapelaan]]'' of, in sommige delen van Vlaanderen, ''onderpastoor''.

De herderlijke zorg van een parochie wordt, onder het gezag van de diocesane [[bisschop]], aan een pastoor als haar eigen herder toevertrouwd.<ref>[https://web.archive.org/web/20100510015059/http://www.kerkrecht.nl/main.asp?pagetype=onderdeel&item=105&subitem=2957&page= Wetboek van Canoniek Recht van 1983], canon 515</ref> Door het afnemend aantal priester[[roeping (idee)|roepingen]] worden ook [[Leek (christendom)|leken]] mee ingeschakeld in het [[pastoraat]] en de verschillende taken binnen de parochie. Sommigen gebruiken de term ''[[pastor]]'' voor zowel clerici als leken, alhoewel deze titel enkel aan priesters toekomt.<ref>[http://www.katholieknederland.nl/documents/kerkdoc/priesterherderenleidsman.doc Inleiding bij de instructie "De priester, herder en leidsman van de parochiegemeenschap" van 23 november 2001]</ref> Vanwege dit oneigenlijk gebruik van het woord geraken de termen 'pastoor' en 'kapelaan' voor priesters weer in zwang in Nederland om verwarring te voorkomen.

In de [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholieke Kerk]] wordt een [[priester (hoofdbetekenis)|priester]] die in de dagelijkse praktijk de pastoor is van een [[kathedraal]] (bisschoppelijke titelkerk), indien deze ook dienstdoet als [[parochie (kerk)|parochie]]kerk, zoals dat in Groningen het geval is, een [[plebaan]] genoemd. De plebaan vervult dan in naam van de [[bisschop]], hij is immers de ordinarius (formele titularis) van de kerk, de zielzorg-taken van een pastoor.

===Geschiedenis===
Hoewel de pastoor tegenwoordig geacht wordt een functie als [[zielzorg]]er te hebben en daartoe mensen bezoekt en bijstaat, is dit niet altijd het geval geweest. Bij het [[Concilie van Trente]] (1545-1563) werd, als onderdeel van de [[Katholieke Reformatie]], besloten om de zielzorg terug actief ter hand te nemen en de afstand tussen [[parochie (kerk)|parochieleden]] en parochiegeestelijke te verkleinen. Daardoor was de [[parochie (kerk)|parochie]] aan een maximale omvang gebonden van ongeveer 700 volwassen gelovigen, overeenkomend met omstreeks 1000 zielen. Voor die tijd was er nauwelijks sprake van een [[preek]] of [[homilie]] in de moedertaal en bestond de taak van de, vaak gebrekkig opgeleide, priester voornamelijk uit het opdragen van de [[mis]] en het verrichten van andere voorgeschreven godsdienstige handelingen. Om de opleiding van de priesters en pastoors te verbeteren, werden er in die tijd veel [[seminarie]]s opgericht.

In de middeleeuwen bestond het [[recht van collatie]], een [[Heerlijkheid (bestuursvorm)#Heerlijke rechten|heerlijk recht]]. Dat gaf een wereldlijk orgaan of een edelman het recht een priester in een bepaalde functie of [[prebende]] te benoemen.

==Bouwpastoor==
Een bouwpastoor<ref>A.H. Kremers (1985), ''De steentjeskerk van Pastoor Pulskens'', Hapert, De Kempen BV, {{ISBN|90 70427 32}} X, p. 9</ref>, ook wel "pastoor bouwer" genoemd, is een pastoor die benoemd werd om te zorgen voor de bouw van een [[kerkgebouw]] en/of andere noodzakelijkheden voor zijn parochie, met alles wat daar bij komt kijken.

Zeker tot 1945 was het niet ongebruikelijk dat voor het bouwen van een nieuwe kerk een bouwpastoor werd aangesteld; daarbij zag men graag dat die bouwpastoor welgesteld was en bereid om een aanzienlijk deel van het eigen vermogen in het project te steken.

De term wordt ook wel gebruikt om personen aan te duiden die de hoofdrol spelen bij bouwactiviteiten van grote gebouwencomplexen.
<br><br>
Bron: [[Terry van Erp]]
<br>
{{Zie artikel|Zie ook: [[Pastoors van Raamsonk]]}}
[[Categorie:Bisdom]]
[[Categorie:Christelijke titulatuur]]
[[Categorie:Rooms-Katholieke Kerk]]

Pastoor - Bewerkingsoverzicht

Colani op 18 nov 2023 om 18:23